Son illər baş verən proseslər onu göstərir ki, dünya sürətlə dəyişən geosiyasi reallığa daxil olub. Böyük güclər arasında tarazlığın yenidən qurulduğu, iqtisadi və texnoloji üstünlüyün yeni mərkəzlərə keçdiyi bu mərhələdə “köhnə qaydalar” əvvəlki kimi işləməyə bilər.
Mövzu ilə bağlı İnterpress.az-ın suallarını politoloq Tural İsmayılov cavablandırıb.
Politoloq bildirib ki, çoxqütblü sistemin formalaşması artıq nəzəriyyə deyil, real prosesdir.
“Dünya yeni nizama daxil olur – bu, qlobal siyasətdəki transformasiyanın açıq ifadəsidir. 2020-ci illərdən çoxqutblu sistem qurulur: Çin və Hindistan iqtisadi qüvvə qazanır, BRICS strukturu genişlənir, regional bloklar güclənir.
De-dollarizasiya prosesləri yuanın rolunu artırır, iqtisadi mübadilələr valyuta asılılığını azaldır. Enerji sektorunda yenilənən mənbələr və süni intellekt neft dominantlığını dəyişir, tranzit yolları yeni maraq sahələri yaradır.
Afrika İttifaqı və ASEAN kimi qurumlar müstəqillik tələb edir, Orta Şərqdə dialoqlar sabitliyi gücləndirir. Ukrayna hadisələri Avropanı birləşdirir, Asiya ölkələri iqtisadi inteqrasiyaya yönəlir”, – siyasi şərhçi vurğulayıb.
Daha sonra T.İsmayılov Azərbaycanın dünyadakı strateji mövqeyindən danışıb.
“Azərbaycan Zəngəzur dəhlizi və Orta Mərkəz Koridoru ilə strateji rol oynayır – tranzit potensialı qlobal ticarəti transformasiya edir.Texnologiyada süni intellekt və kiber təhlükəsizlik yeni qaydalar qoyur.
Data idarəetməsi dövlətləri alyanslara sövq edir. İqlim dəyişikliyi ümumi çəkiyyət yaradır: inkişaf etməkdə olan ölkələr ədalətli keçid istəyir, qlobal fondlar formalaşır.
Yeni nizam çoxqutblu sabitlik gətirir. Dövlətlər çevik diplomatik strategiyalar qurur – Azərbaycanın Zəfər sonrasındakı idarəetmə təcrübəsi misaldır.
İqtisadi inteqrasiya fürsətlər açır, dialoqlar münaqişə risklərini azaldır. Gələcək bu sistemin möhkəmlənməsini göstərəcək”, – politoloq fikrini yekunlaşdırıb.
Xuraman Etibarlı
İnterpress.az
