ABŞ-da Minneapolisdə baş verən hadisə cəmiyyətdə uzun müddətdir mövcud olan gərginliyin açıq şəkildə üzə çıxması kimi qiymətləndirilir. Miqrasiya Xidməti (ICE) agentinin 37 yaşlı Maklin Qudu öldürməsi bir çox amerikalı üçün təkcə konkret bir insanın faciəsi deyil, dövlət gücünün sərhədləri ilə bağlı dərin narahatlıqların ifadəsidir. Qadının silahsız olması, cinayət keçmişinin olmaması və üç uşaq anası kimi tanınması ictimai reaksiyanı daha da gücləndirib.
Hadisənin məhz Minneapolisdə baş verməsi təsadüfi qəbul edilmir. Bu şəhər George Floydun ölümündən sonra polis və federal qurumların zorakılığına qarşı mübarizənin simvoluna çevrilib. Ona görə də yeni bir ölüm cəmiyyətdə köhnə yaraları yenidən açıb və etirazları sürətlə alovlandırıb. Məktəblərin bağlanması və kütləvi aksiyalar hakimiyyətin vəziyyətin nə qədər həssas olduğunu anladığını göstərir.
Federal hakimiyyətlə yerli ictimaiyyət arasında hadisəyə yanaşma kəskin şəkildə fərqlənir. Prezident Tramp və Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi agentin hərəkətlərini qanuni özünümüdafiə kimi təqdim edir və ICE-ni müdafiə edir. Bu mövqe sərt miqrasiya siyasətinin və güc strukturlarına tam dəstəyin davamı kimi görünür. Digər tərəfdən, yerli icmalar, hüquq müdafiəçiləri və etirazçılar bu izahı qəbul etmir, bunu mülki şəxsə qarşı həddən artıq güc tətbiqi və cavabsız qalan zorakılıq nümunəsi hesab edirlər.
Etirazların geniş yayılmasının əsas səbəbi təkcə bu hadisə deyil. ICE uzun illərdir aqressiv reydlər, miqrant icmalarında qorxu yaratmaq və insan haqlarını pozmaqda ittiham olunur. Maklin Qudun ölümü bu narazılıqların rəmzinə çevrilib və daha geniş sosial etiraz dalğasını hərəkətə gətirib.
Bu hadisə fonunda ABŞ-da daha böyük suallar müzakirə olunur: federal güc strukturları nə qədər sərhədsiz səlahiyyətə malik olmalıdır, silahlı agentlərin mülki insanlara qarşı davranışında hansı hədlər var və dövlət insan həyatına necə dəyər verir. Minneapolisdə baş verənlər göstərir ki, Amerika cəmiyyəti dərin şəkildə bölünüb və hakimiyyətin rəsmi izahları artıq hamı üçün inandırıcı deyil. Bu səbəbdən sözügedən olay təkcə yerli insident yox, ABŞ-da ədalət, təhlükəsizlik və dövlətə etimad böhranının açıq göstəricisi kimi dəyərləndirilir.
Akif NƏSİRLİ
