“Vergi Məcəlləsinə” edilən dəyişikliklərə əsasən, bu ildən Azərbaycanda "Üfüqi monitorinq"in tətbiqinə start verilib. Dəyişikliyin üstünlüyü nə olacaq?
Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər üfüqi monitorinq anlayışını Azərbaycan vergi sisteminə yeni yanaşma kimi gətirir:
“Üfüqi monitorinq klassik vergi yoxlamalarından fərqli olaraq, vergi orqanı ilə vergi ödəyicisi arasında qabaqlayıcı və qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlıq modelidir. Burada əsas məqsəd sonradan cərimə və sanksiyalar tətbiq etmək deyil, riskləri əvvəlcədən görmək və problemləri vaxtında aradan qaldırmaqdır. Üfüqi monitorinq zamanı vergi ödəyicisi öz maliyyə və vergi məlumatlarını daha açıq və şəffaf şəkildə vergi orqanı ilə paylaşır. Vergi orqanı isə bu məlumatları təhlil edir, riskləri qiymətləndirir və mümkün uyğunsuzluqlar barədə vergi ödəyicisini əvvəlcədən məlumatlandırır. Bununla da tərəflər arasında daimi dialoq formalaşır və mübahisəli məsələlər böyümədən həll edilir”.
A.Nəsirli bildirib ki, bu dəyişikliklər ilk növbədə böyük və orta sahibkarlıq subyektləri üçün əhəmiyyətlidir: “Adətən maliyyə uçotu daha sistemli olan, daxili nəzarət mexanizmləri formalaşmış, vergilərin düzgün və vaxtında ödənilməsində maraqlı olan şirkətlər üfüqi monitorinqdən daha çox yararlana bilirlər. Belə vergi ödəyiciləri üçün planlı vergi yoxlamalarının sayı azalır, vergi riskləri öncədən aydınlaşır və biznes fəaliyyətində qeyri-müəyyənlik minimuma enir. Vergi orqanları üçün isə üfüqi monitorinq resursların daha səmərəli istifadəsinə imkan yaradır. Riskli sahələrə fokuslanmaq, könüllü vergi intizamını gücləndirmək və kölgə iqtisadiyyatını azaltmaq bu modelin əsas üstünlüklərindəndir. Eyni zamanda, vergi administrasiyası daha müasir, analitik və xidmət yönümlü formaya keçir. Üfüqi monitorinq vergi münasibətlərində nəzarətçi–cəzalandırıcı yanaşmadan tərəfdaşlıq modelinə keçidi ifadə edir. Bu sistem düzgün tətbiq olunduğu halda, həm dövlət büdcəsinə daxilolmaların sabitliyinə, həm də biznes mühitinin daha şəffaf və proqnozlaşdırılan olmasına müsbət təsir göstərəcək”.
Şəhanə Quliyeva
