İran Rusiyaya təxminən 3 milyard dollar dəyərində raket silahları satıb. Ümumilikdə isə Rusiyanın İran istehsalı olan hərbi texnikaya çəkdiyi xərclər 4 milyard dolları ötüb. Vətəninfo.az xəbər verir ki, bu barədə Bloomberg Qərb təhlükəsizlik rəsmisinə istinadən məlumat yayıb.
Məlumata görə, İranla Rusiya arasında raket silahlarının tədarükünə dair müqavilələr hələ Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibə başlamazdan əvvəl – 2021-ci ilin oktyabrından etibarən imzalanıb. Sözügedən razılaşmalar ballistik raketlər və “yer–hava” sinifli raketlərin tədarükünü əhatə edib.
Silah alışına aşağıdakılar daxil olub:
qısa mənzilli Fath-360 tipli yüzlərlə ballistik raket;
təxminən 500 ədəd digər qısa mənzilli ballistik raket;
hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün nəzərdə tutulan təxminən 200 ədəd “yer–hava” raketi.
Bundan əlavə, İran Rusiyaya milyonlarla sursat və artilleriya mərmisi tədarük edib, həmçinin Shahed-136 kamikadze dronlarını və onların Rusiya ərazisində “Geran-2” adı altında istehsalı üçün texnologiyaları ötürüb. 2023-cü ilin əvvəlində imzalanan dronlarla bağlı müqavilənin dəyəri 1,75 milyard dollar olaraq qiymətləndirilir.
Qərb mənbələrinin hesablamalarına görə, 2021-ci ilin sonundan etibarən Rusiya İranın hərbi texnikasına ümumilikdə 4 milyard dollardan çox vəsait xərcləyib.
Rusiya ilə İran arasında yaxınlaşma 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsindən sonra kəskin şəkildə sürətlənib. Bu proses Qərbin Moskvaya qarşı genişmiqyaslı sanksiyalar tətbiq etməsi və Soyuq müharibədən bəri ən gərgin qarşıdurma fonunda baş verib. İran silahlarının Rusiyaya tədarükü bu tərəfdaşlığın əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Uzun illərdir nüvə proqramı və daxili etirazların sərt şəkildə yatırılması səbəbindən sanksiyalar altında olan İran 2010-cu illərdən etibarən beynəlxalq təcriddən yayınmaq məqsədilə Rusiya ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışıb.
2025-ci ilin yanvarında Moskva və Tehran strateji tərəfdaşlıq haqqında saziş imzalayıblar. Lakin bu sənəd qarşılıqlı hərbi müdafiəni nəzərdə tutmur. Eyni zamanda, ötən il İsrail və ABŞ-ın İrana endirdiyi zərbələr zamanı Moskvanın Tehrana ciddi dəstək vermədiyi qeyd olunur.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi və İran Xarici İşlər Nazirliyi məsələ ilə bağlı operativ şərh verməyib. Bildirilir ki, İranda internetə ciddi məhdudiyyətlər var və elektrik enerjisinin verilməsində problemlər yaşanır.
Paralel olaraq, Rusiya və İran Xəzər dənizi və Hindistan üzərindən yeni ticarət dəhlizinin yaradılması üzərində işləyir, həmçinin sanksiyalardan yan keçmək məqsədilə maliyyə və bank əməkdaşlığının gücləndirilməsini müzakirə edirlər.
Qeyd edək ki, Ukrayna tərəfi son vaxtlar vurulan bəzi “Shahed” dronlarında süni intellektə əsaslanan hesablama platforması, müasir kamera və Rusiyadan uzaqdan idarəetməyə imkan verən radio-kanal aşkar edildiyini də bildirib. Bu dronlarda istifadə olunan bəzi yeni texnologiyaların İran mənşəli olduğu vurğulanır.
