Demokratiya və liberalizm dəyərlərinə əsaslanan beynəlxalq nizam artıq effektiv şəkildə məhv edilib və son onilliklərdə bildiyimiz yeganə Qərb artıq mövcud deyil...
Poliqon xəbər verir ki, bunu Avropa Xarici Əlaqələr Şurasının (ECFR) beyin mərkəzinin direktoru və həmtəsisçisi Mark Leonard Politico üçün müəllif məqaləsində yazıb.
Onun fikrincə, Donald Tramp administrasiyasının xarici siyasəti transatlantik tərəfdaşlığın dağılmasını sürətləndirib və hətta Avropa müttəfiqləri arasında ABŞ-a olan etimadı sarsıdıb.
Ekspert vurğulayır ki, getdikcə daha çox avropalı Vaşinqtonu müttəfiq kimi deyil, rəqib və ya hətta təhdid kimi qəbul edir. ECFR və Oksford Universitetinin sorğusunun nəticələrinə görə, hər altı avropalıdan yalnız biri ABŞ-ı müttəfiq hesab edir: Almaniya, Fransa və İspaniyada bu rəqəm 30%-ə, İsveçrədə isə 39%-ə yaxınlaşır.
Leonard belə bir nəticəyə gəlir ki, "Öncə Amerika" siyasəti Avropanın vahid Qərbin bir hissəsi kimi deyil, ayrıca geosiyasi oyunçu kimi qəbul edilməsinə gətirib çıxarıb. Xüsusilə, Rusiyada ABŞ-a qarşı düşmənçilik azalıb, Avropa İttifaqına qarşı mənfi münasibət isə kəskin şəkildə artıb.
Ekspert həmçinin qeyd edir ki, Vaşinqtonun Rusiyaya qarşı kursunun dəyişməsi Ukraynaya da təsir edib. Ukraynalılar təhlükəsizlik məsələlərində getdikcə ABŞ-a deyil, Avropaya güvənirlər. Vətəndaşların təxminən üçdə ikisi Aİ ilə münasibətlərin güclənməsini gözləyir, yalnız üçdə biri isə ABŞ ilə münasibətlərin güclənməsini gözləyir.
Bundan əlavə, Leonard bir çox ölkələrin Çinə yaxınlaşmasının qlobal tendensiyasına diqqət çəkir. Cənubi Afrika, Braziliya, Türkiyə və Hindistanda getdikcə daha çox insan Pekini Vaşinqtondan daha etibarlı tərəfdaş hesab edir.
Ekspertin fikrincə, dünya "güc düzgün qərar verir" və Qərbin daxildən bölündüyü təsir dairələri modelinə doğru irəliləyir. O, Avropanın ya müstəqil güc qütbünə çevrilməli olduğunu, ya da qlobal siyasətin kənarında qalma riskini daşımalı olduğunu vurğulayır.
"Biz güclə idarə olunan bir dünyada yaşayırıq", deyə Leonard oyun qaydalarındakı dəyişikliyi vurğulayaraq Amerika hakimiyyətinin nümayəndələrindən sitat gətirir.
Eyni zamanda, ekspert qeyd edir ki, avropalılar yeni təhdidlərdən xəbərdardırlar və müdafiə xərclərinin artırılmasını, hərbi xidmətin bərpasını və hətta Avropanın nüvə silahı ilə mübarizə ideyasını dəstəkləyirlər.
"Belə bir dünyada siz ya öz təsir dairənizə malik bir qütbsünüz, ya da başqasının təsir dairəsində müşahidəçisiniz", deyə Leonard yekunlaşdırır.
Poliqon.info
