Aİ ölkələri vətəndaşlarını İranı tərk etməyə çağırarkən, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Tehrana etirazçıları öldürməmək barədə xəbərdarlıq edib. Bölgədə gərginlik davam edir.
28 dekabrda başlayan və İranı birbaşa ABŞ ilə qarşı-qarşıya gətirən ölümcül və zorakı etirazlar yanvarın 14-də və bu gün səhər bütün regionu gərgin vəziyyətdə saxlamaqda davam edib.
İran milli valyutasının kəskin dəyər itirməsindən sonra baş verən küçə iğtişaşları zamanı minlərlə etirazçının öldürüldüyü, daha çoxunun isə yaralandığı bildirilir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp təhlükəsizlik qüvvələrinin etirazçıları öldürməyə davam etməsi halında Vaşinqtonun hərbi müdaxilə edə biləcəyi və ya “çox sərt” tədbirlər görəcəyi barədə Tehrana xəbərdarlıq edib.
Tehranın rəsmi mövqeyinə görə, mövcud narazılıqlar legitim üsyan deyil, ölkəni sabitlikdən çıxarmaq istəyən xarici düşmənlər tərəfindən qızışdırılan zorakılıq dalğasıdır.
İran liderləri ABŞ, İsrail və digər xarici qüvvələri ölkədəki iğtişaşları təşviq etməkdə ittiham edərək, təhlükəsizlik tədbirlərinin milli sabitliyin qorunması üçün zəruri olduğunu bildiriblər. ABŞ-nin təhdidləri isə İranın daxili işlərinə müdaxilə kimi qiymətləndirilib.
Tramp İranın bəzi etirazçıları edam etməyi planlaşdırdığına dair xəbərlərdən sonra xüsusilə sərt mövqe nümayiş etdirib.
Tramp deyib: “Əgər belə bir şey etsələr, çox sərt tədbirlər görəcəyik. Minlərlə insanı öldürməyə başlasalar – indi isə mənə edamdan danışırsınız. Bunun onlar üçün necə nəticələnəcəyini görəcəyik”.
İran son iki gündə bəzi məhdudiyyətləri yumşaldıb və günlərdən sonra ilk dəfə vətəndaşlarına mobil telefonlarla xaricə zəng etməyə icazə verib.
Tramp daha sonra sözlərini yumşaltmış kimi görünərək, iranlı etirazçıların öldürülməsinin “dayandığını” bildirib.
Lakin İran daha sonra, 15 yanvarın erkən saatlarında hava məkanını əksər uçuşlar üçün bağlayıb. Bu addım sosial mediada ABŞ-nin hücum planlaşdırdığına dair qarışıqlıq yaradıb.
Son 24 saatda baş verən əsas hadisələrə nəzər salaq.
Tramp: “İranda öldürmə halları “dayanıb”
Tramp yanvarın 14-də bildirib ki, İran hökumətinə qarşı etiraz edənlərin “edamlarının” dayandırıldığı barədə məlumatlandırılıb.
Ağ Evdə jurnalistlərə danışan Tramp deyib:
“Bu barədə kifayət qədər güclü məlumat aldıq. Amma bunun nə demək olduğunu görəcəyik. İranda öldürmə hallarının dayandığı deyilir. Dayanıb. Bir və ya bir neçə edam planı yoxdur. Bunu etibarlı mənbələrdən öyrəndim. Bunu araşdıracağıq”.
İranda etirazçılardan edam edilən olmayacaq
Etirazlar zamanı saxlanılan və QHT-lər, eləcə də Vaşinqton tərəfindən yaxın zamanda edam ediləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edilən iranlı bir kişi məhkəmə hakimiyyətinin verdiyi açıqlamaya görə edam cəzasına məhkum edilməyib.
Açıqlamada bildirilib ki, həmin şəxs “ölüm cəzasına məhkum edilməyib” və əgər təqsirli bilinərsə, “qanuna uyğun olaraq həbs cəzası alacaq, çünki bu cür cinayətlər üçün ölüm cəzası nəzərdə tutulmur”.
İran hava məkanı yenidən açıldı
Əksər uçuşlara müvəqqəti olaraq bağlanan İran hava məkanı bu gün yenidən istifadəyə verilib. İzləmə məlumatları təyyarələrin Tehran istiqamətində hərəkət etdiyini göstərir.
Onlayn uçuş izləmə xidməti “FlightRadar24” İran hava məkanını məhdudlaşdıran Hava Missiyaları Bildirişinin (NOTAM) müddətinin başa çatdığını və ölkə hava məkanına daxil olan çoxsaylı uçuşların müşahidə edildiyini təsdiqləyib.
BMT Təhlükəsizlik Şurası İran gündəmi ilə toplanacaq
Somali Prezident Administrasiyasının sözçüsünə görə, BMT Təhlükəsizlik Şurası bu gün günortadan sonra “İrandakı vəziyyətlə bağlı məlumatlandırma” üçün toplanacaq.
Proqram qeydinə əsasən, bu brifinqin keçirilməsi ABŞ tərəfindən tələb olunub.
ABŞ-nin Qətərdəki səfirliyi vətəndaşları ehtiyatlı olmağa çağırıb
ABŞ-nin Dohadakı səfirliyi yanvarın 14-də Qətərdəki əməkdaşlar və ABŞ vətəndaşları üçün təhlükəsizlik xəbərdarlığı yayıb.
Səfirlik El-Udeyd Hava Bazası istiqamətində səfərlərin məhdudlaşdırılmasını və daha diqqətli olmağı tövsiyə edib.
Açıqlamada deyilir ki, Qətərdə yaşayan ABŞ vətəndaşlarına da eyni tövsiyə verilir və vəziyyət izlənməyə davam edir.
İran XİN: İsrail ABŞ-ni müharibələrə sürükləməyə çalışır
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi yanvarın 14-də bildirib ki, İsrail daim ABŞ-ni “öz adına” müharibələrə sürükləməyə çalışır.
Əraqçi ABŞ-nin X sosial şəbəkəsində paylaşım edərək İsrailin “Kanal 14” telekanalının diplomatiya müxbiri Tamir Moragın paylaşımına istinad edib və yazıb:
“İsrail həmişə ABŞ-ni öz adına müharibələrə sürükləməyə çalışıb. Amma bu dəfə təəccüblü şəkildə səssizcə etdiklərini açıq-aşkar deyirlər”.
Əraqçi İsraili etirazçıları silahlandırmaqda ittiham edərək bildirib ki, İran küçələri “qan içindədir” və İsrailin etirazçıları silahlandırmaqla öyünməsi “yüzlərlə insanın ölümünə” səbəb olub.
O əlavə edib ki, Tramp ölümlərin dayandırılmasını istəyirsə, İsraillə danışaraq etirazçıların silahlandırılmasının qarşısını almalıdır.
İsraildə sığınacaqlar yenidən açılıb
İsrail mediasının məlumatına görə, ölkənin cənub və mərkəz bölgələrində bələdiyyələr gərginliyin artması fonunda yanvarın 14-də ictimai sığınacaqların açılması barədə göstəriş verib.
“Hayom” qəzetinin yazdığına görə, Dimona şəhərinin meri Benni Biton “hazırlıqlı olmaq sürprizlərdən yaxşıdır” deyərək şəhər üzrə sığınacaqların açılmasını əmr edib.
“Kanal 13” televiziyasının məlumatına görə, Beerşeva və mərkəzi bölgədə yerləşən Gan Yavne şəhərlərində də oxşar qərar qəbul edilib.
Neft qiymətləri düşüb
Trampın İrana qarşı hərbi müdaxilə ilə bağlı təhdidlərini yumşaltmasından sonra bu gün neft qiymətləri enib.
Tramp “gözləyib görəcəklərini” dedikdən sonra qiymətlər təxminən üç faiz azalıb. O, etirazçıların öldürülməsinin dayandırıldığı barədə məlumat aldığını bildirmişdi.
İran edam iddialarını rədd edir
Xarici işlər naziri Abbas Əraqçi yanvarın 14-də həftələrdir davam edən iğtişaşlardan sonra İran hakimiyyətinin etirazçıları edam etməyi planlaşdırdığına dair iddiaları rədd edib.
Əraqçi “Fox News” telekanalına müsahibəsində deyib:
“Bu gün və ya sabah heç bir edam olmayacaq… Bunu sizə açıq şəkildə deyə bilərəm. Heç bir edam planı yoxdur”.
Bu açıqlama Trampın İranın etirazçıları edam etməsi halında Vaşinqtonun “çox sərt tədbirlər” görəcəyi barədə bəyanatına cavab olaraq verilib.
İran Trampı iyun ayındakı “səhvi” təkrarlamamağa çağırıb
İranın xarici işlər naziri müsahibədə Trampı əvvəlki hərbi qarşıdurmalardakı “səhvi” təkrarlamamağa çağıraraq, Tehranın diplomatiyaya hazır olduğunu vurğulayıb.
Əraqçi “Fox News” telekanalına verdiyi açıqlamada iyun ayında 12 gün davam edən İran–İsrail müharibəsi zamanı ABŞ-nin İrandakı üç nüvə obyektinə endirdiyi zərbələrə işarə edərək deyib:
“Mesajım budur: iyun ayında etdiyiniz səhvi təkrarlamayın. Bilirsiniz ki, uğursuz bir təcrübəni yenidən etsəniz, eyni nəticəni alarsınız”.
