"Arılar üzərində aparılan təcrübələr riyaziyyatın intellektin universal dili ola biləcəyini göstərir..."Alimlər ehtimal olunan yadplanetli siqnalı halında insanlığın
üzləşəcəyi əsas problemin məsafə deyil, ünsiyyətin özü olacağını bildirir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dailymail.com" nəşri yazıb.
Hətta Yerə ən yaxın ulduz sistemindən gələcək bir mesaj belə, sadə "sual–cavab" formatında onilliklər çəkə bilər. Bu səbəbdən tədqiqatçılar yadplanetli ağılla əlaqə üçün "universal dil" axtarışına çıxıb və gözlənilməz nəticəyə gəliblər.
Dil yoxdursa, riyaziyyat var
Alimlərin fikrincə, danışıq, jestlər və mədəni simvollar yalnız oxşar biologiya və təcrübəyə malik varlıqlar arasında işləkdir. Tamamilə fərqli planetdə formalaşmış sivilizasiya üçün bu üsullar yararsızdır. Yeni elmi yanaşma isə riyaziyyatı mümkün ünsiyyət körpüsü kimi irəli sürür. Tədqiqatçılar hesab edir ki, ədədi qanunauyğunluqlar istənilən intellekt forması üçün universal ola biləcək nadir sahələrdən biridir.
Bu hipotezi yoxlamaq üçün alimlər qeyri-adi bir model seçiblər: arılar. Tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər ki, "əgər insanlar, arılar və digər canlılar ədədi anlayışlara sahib ola və ya zamanla onları mənimsəyə bilirsə, riyaziyyat universal dilin prototipi ola bilər".
Niyə məhz arılar?
Arılar insanlardan təxminən 600 milyon il əvvəl təkamül yolunda ayrılıb. Onların beyni ölçü, quruluş və işləmə prinsiplərinə görə insan beynindən köklü şəkildə fərqlənir. İnsanlar şifahi və yazılı dildən istifadə etdiyi halda, arılar məlumatı xüsusi "rəqs" vasitəsilə ötürür. Bu rəqslər qida mənbəyinin istiqamətini, məsafəsini, Günəşə görə bucağını və hətta onun dəyərini kodlaşdırır.
Buna baxmayaraq, hər iki növ mürəkkəb sosial sistemlərdə yaşayır və dəqiq məlumat mübadiləsinə ehtiyac duyur. Alimlər vurğulayır ki, bu böyük təkamül məsafəsinə rəğmən, insanlar və arılar əməkdaşlıq, ünsiyyət və ədədi anlayışlarla işləmə qabiliyyətində oxşarlıqlar nümayiş etdirir.
Riyaziyyat - Yerə məxsus olmayan dil?
Aparılan eksperimentlər göstərib ki, arılar sadə toplama və çıxma əməliyyatlarını yerinə yetirə bilir, "sıfır" anlayışını qavrayır, kəmiyyətləri müqayisə edir, cüt və tək ədədləri ayırd edir və abstrakt simvolları konkret rəqəmlərlə əlaqələndirirlər. Bu, insanların ərəb rəqəmlərini öyrənməsinin çox sadələşdirilmiş formasını xatırladır.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu nəticə mühüm məqama işarə edir: əgər insan və arı kimi bu qədər fərqli növlər müstəqil şəkildə riyaziyyatı dərk ediblərsə, deməli, riyaziyyat yalnız insan ixtirası deyil. Ola bilsin ki, o, intellektin inkişafının təbii nəticəsidir və məhz bu səbəbdən yadplanetli sivilizasiyalarla ünsiyyət üçün ən real "ümumi dil" rolunu oynaya bilər.
Alimlər hesab edir ki, belə bir dil ilkin mərhələdə "0" və "1" üzərində qurulan sadə ikili kodlaşdırmadan başlaya, daha sonra isə insanlar dil öyrəndiyi kimi, "kiçik addımlar"la inkişaf etdirilə bilər. Bu yanaşma yadplanetli ağılla ortaq ünsiyyət strukturunun qurulmasına imkan verə bilər.
