Azərbaycanda sosial dövlət prinsipi çərçivəsində bir çox sahədə vətəndaşlar üçün müxtəlif güzəştlər tətbiq edilir və bu güzəştlərdən biri də güzəştli şərtlərlə pensiyaya çıxmaq imkanıdır. Qanunla müəyyən olunub ki, bəzi kateqoriyalar standart pensiya yaşına çatmadan pensiyaya çıxa bilərlər.
Day.Az həmin kateqoriyaya aid vətəndaşların siyahısını təqdim edir:
Birinci qrup çoxuşaqlı valideynlərdir. Əgər bir şəxs beş və daha çox uşağı (öz uşaqları ilə yanaşı qəyyumluq və ya övladlığa götürülmüş uşaqlar daxil olmaqla) uşaqlar səkkiz yaşına qədər sağ olduqda oğlanlar və qızlar üçün müəyyən şərtlərlə yaşa görə pensiya yaşı 5 il azaldılır. Bu halda çoxuşaqlı analar təxminən 59 yaş, atalar isə 60 yaşda pensiyaya çıxmaq imkanına malik olurlar. Bununla yanaşı, valideynlərini itirmiş və ya valideyn himayəsindən məhrum olmuş səkkiz yaşınadək uşaqları olan valideynlər üçün də güzəştli pensiya hüququ nəzərdə tutulur.
İkinci qrup zərərli və ağır iş şəraitində çalışanlardır. Belə ki, xüsusi zərərli və ağır işlərdə müəyyən müddət işləyənlər (kişilər üçün azı 12 il 6 ay, qadınlar üçün 10 il) pensiyanı standart yaşdan 5 il əvvəl ala bilirlər. Bu kateqoriyaya həm sənət sahələri, həm də digər ağır və spesifik peşələr daxil edilir.
Üçüncü qrup isə əlilliyi müəyyən olunmuş şəxslərdir. Bu şəxslər üçün "əlilliyə görə əmək pensiyası" hüququ mövcuddur və bu, pensiyaya çıxmaqla bağlı xüsusi şərtlərlə tətbiq edilə bilər; belə hallarda müəyyən yaş həddini gözləmədən pensiya almaq mümkündür.
Bundan başqa, qanun pensiya yaşı azaldılan digər xüsusi peşə sahiblərini də əhatə edir. Məsələn, uzun müddət mülki aviasiyada uçuş heyətində çalışanlar, sənət və yeraltı işlərdə çalışanlar da müəyyən şərtlərlə pensiyaya 5 il əvvəl çıxa bilirlər. Yeni qanunvericiliklərə görə bu siyahı genişləndirilə bilər.
Standart pensiya yaşı ümumiyyətlə kişilər üçün 65, qadınlar üçün isə mərhələli şəkildə müəyyən edilir; lakin qeyd olunan hallarda bu yaş azaldıla və ya xüsusi şərtlərlə pensiyaya çıxma hüququ tətbiq oluna bilər.
Elvin Səxavətoğlu
Day.Az
