Bakı Metropoliteni QSC 2024-cü ili əhatə edən ilk Dayanıqlılıq Hesabatını təqdim etməklə ictimai nəqliyyat sektorunda institusional yanaşmanın yeni mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. Qlobal Hesabat Təşəbbüsü standartlarına uyğun hazırlanan sənəd təkcə fəaliyyətlərin statistik icmalı deyil, həm də şəhər nəqliyyatının sosial, ekoloji və idarəetmə aspektlərində hansı istiqamətdə inkişaf etdiyini göstərən sistemli çərçivə kimi çıxış edir. Hesabatda 2024-cü ildə Bakı metrosunun təxminən 230 milyon sərnişinə xidmət göstərməsi paytaxtın gündəlik iqtisadi və sosial dövriyyəsində metropolitenin rolunu açıq şəkildə ortaya qoyur.
Qlobal miqyasda şəhər nəqliyyat sistemləri artıq yalnız sərnişin daşıma funksiyası ilə məhdudlaşmır. London, Paris, Seul və Sinqapur kimi iri şəhərlərdə metropolitenlər karbon emissiyalarının azaldılması, enerji səmərəliliyi və sosial inklüzivlik baxımından şəhər iqtisadiyyatının əsas dayanıqlılıq alətlərindən biri hesab olunur. Bakı Metropoliteninin hazırladığı hesabat da bu beynəlxalq tendensiyaya uyğun olaraq nəqliyyatın ekoloji yükünün azaldılması ilə şəhərin iqtisadi səmərəliliyi arasında birbaşa əlaqəni ön plana çıxarır. Kütləvi ictimai nəqliyyatın payının artması fərdi avtomobillərdən istifadənin azalmasına, nəticə etibarilə yanacaq sərfiyyatının və şəhər daxilində tıxacların iqtisadi dəyərinin aşağı düşməsinə şərait yaradır.
Hesabatda əks olunan rəqəmsal transformasiya addımları da iqtisadi baxımdan əhəmiyyətli nəticələr doğurur. Bütün stansiyalarda QR bilet əsaslı ödəniş sisteminin tətbiqi əməliyyat xərclərinin optimallaşdırılmasına, nağd dövriyyənin azalmasına və sərnişin axınının daha səmərəli idarə olunmasına imkan verir. Qlobal təcrübə göstərir ki, rəqəmsal ödəniş sistemlərinə keçid nəqliyyat operatorlarında inzibati xərcləri azaldır və xidmət keyfiyyətinin ölçülə bilən göstəricilərini yaxşılaşdırır. Bu yanaşma Bakı metrosunda da xidmətin əlçatanlığını və istifadəçi məmnuniyyətini yüksəldən struktur dəyişiklik kimi qiymətləndirilə bilər.
Ətraf mühit və enerji səmərəliliyi ilə bağlı tədbirlər hesabatın diqqətçəkən istiqamətlərindəndir. Stansiyalarda LED işıqlandırma sistemlərinin tətbiqi təkcə ekoloji məsuliyyət addımı deyil, eyni zamanda uzunmüddətli maliyyə qənaəti yaradan investisiya kimi dəyərləndirilir. Beynəlxalq hesablamalara əsasən, LED texnologiyaları enerji sərfiyyatını ənənəvi işıqlandırma ilə müqayisədə orta hesabla 30-40 faiz azaldır. Bu isə iri infrastruktur obyektləri üçün illik əməliyyat xərclərində əhəmiyyətli fərq formalaşdırır və büdcə resurslarının daha səmərəli bölgüsünə imkan verir.
Sosial aspektlər də Dayanıqlılıq Hesabatında mühüm yer tutur. Əməkdaşların rifahı, təhlükəsizlik standartları və xidmət keyfiyyəti birbaşa olaraq ictimai nəqliyyatın etibarlılığına təsir edən amillərdir. Qlobal nəqliyyat sektorunda aparılan araşdırmalar göstərir ki, işçi məmnuniyyəti və təhlükəsizlik mədəniyyəti yüksək olan müəssisələrdə texniki nasazlıqların və əməliyyat risklərinin səviyyəsi daha aşağı olur. Bu baxımdan Bakı Metropoliteninin sosial və institusional göstəriciləri sistemli şəkildə ölçməsi uzunmüddətli davamlılıq üçün mühüm baza yaradır.
2030-cu ilədək metropoliten şəbəkəsinin genişləndirilməsi və 10 yeni stansiyanın tikintisi planı isə şəhər iqtisadiyyatı kontekstində daha geniş təsir dairəsinə malikdir. Yeni xətlərin istifadəyə verilməsi şəhərin periferik ərazilərinin iqtisadi aktivliyini artırır, daşınma xərclərini azaldır və əmək bazarının əlçatanlığını genişləndirir. Qlobal təcrübə göstərir ki, metro xətlərinin uzadılması ətraf ərazilərdə kommersiya aktivliyinin və daşınmaz əmlak dəyərinin artmasına səbəb olur ki, bu da dolayısı ilə yerli büdcə gəlirlərinə müsbət təsir göstərir.
