Pakistan–Çin birgə istehsalı olan “JF-17 Thunder” qırıcısı ətrafında ciddi maraq formalaşıb: hazırda 13 ölkə onun mümkün alınması ilə bağlı aktiv danışıqlar aparır.
Hit.az xəbər verir ki, bunu Pakistanın müdafiə sənayesi naziri Raza Hayat Harrac bildirib və bəzi razılaşmaların beynəlxalq siyasi təzyiqlər səbəbindən baş tutmaya biləcəyini istisna etməyib. Bu barədə “Defence Security Asia” yazır.
Potensial alıcıların adları rəsmi olaraq açıqlanmır. Lakin ixtisaslaşmış media ən real müştərilərin kimlər ola biləcəyini və “JF-17”ə marağın niyə artdığını izah edir.
JF-17 niyə tələbat qazanıb
Əsas amillərdən biri döyüş aviasiyası üzrə qlobal bazarda yaranmış təklif böhranıdır. Qərb istehsalçıları sifarişləri vaxtında yerinə yetirə bilmir, Rusiyanın silah ixracı isə sanksiyalar səbəbindən faktiki olaraq iflic vəziyyətinə düşüb. Nəticədə əvvəllər Rusiya texnikasına güvənən ölkələr alternativ axtarmağa məcbur qalır.
Bu vəziyyət xüsusilə Afrikada, Yaxın Şərqdə və Cənub-Şərqi Asiyada nəzərə çarpır. Həmin regionlarda köhnəlmiş təyyarələri əvəz etmək üçün nisbətən ucuz, tez əldə edilən və siyasi baxımdan çevik həllərə tələbat formalaşıb.
Bu fonda “JF-17” iqtisadi cəhətdən səmərəli alternativ kimi təqdim olunur. Açıq mənbələrdə təyyarənin qiyməti bir ədəd üçün 30–40 milyon dollar civarında göstərilsə də, real ixrac qiyməti rəsmi olaraq açıqlanmayıb. Hətta faktiki qiymət daha yüksək olsa belə, “JF-17” Qərb qırıcıları ilə müqayisədə xeyli ucuz qalır.
Çinlə Qərb arasında balans
“JF-17”in digər üstünlüyü ABŞ-dan və ya Rusiyadan hərbi-texniki asılılığı diversifikasiya etmək imkanıdır. Bununla yanaşı, təyyarə ciddi şəkildə Çinlə bağlıdır: mühərrik, müasir AFAR tipli radiolokasiya stansiyası, şəbəkə texnologiyaları və uzaqmənzilli raketlər daxil olmaqla aviasiya silahları Pekin tərəfindən təmin olunur.
Bununla belə, bir sıra ölkələr üçün birbaşa Çin qırıcılarını almaqdansa, məhz Pakistanla müqavilə bağlamaq siyasi baxımdan daha məqbul görünür.
Marağı artıran mühüm katalizatorlardan biri də real döyüş sınağı olub. 2025-ci ilin mayında Hindistanla qarşıdurma zamanı “Sindur” əməliyyatı çərçivəsində “JF-17” “döyüşdə sınaqdan keçmiş” statusu alıb. Çin tərəfinin açıqlamalarına görə, hava döyüşlərində əsas rolu “J-10CE” oynasa da, “JF-17” platforma kimi dayanıqlılıq və etibarlılıq nümayiş etdirib.
Kimlər alıcı ola bilər?
Potensial sifarişçilər arasında Sudanın adı çəkilir. Bildirilir ki, bu ölkə 1,5 milyard dollara qədər böyük müdafiə sifarişi hazırlaya bilər. Bundan başqa, İndoneziya, Banqladeş, Mərakeş, Efiopiya, İraq, Nigeriya, eləcə də borcların ödənilməsi çərçivəsində “JF-17” ala biləcək Səudiyyə Ərəbistanı da ehtimal olunan alıcılar sırasındadır. Bir sıra ölkələr “JF-17”ə marağı Qərb və ya digər Asiya istehsalı qırıcılarla paralel danışıqlarla birləşdirir.
Potensial müştərilərin yalnız bir neçəsi belə real müqavilə imzalasa, bu, Pakistan üçün ciddi uğur olacaq. Hazırda “JF-17” Pakistanın özündən başqa Myanma, Nigeriya və Azərbaycan tərəfindən istismar olunur. Azərbaycan bu təyyarələrdən ən böyük partiyanı – 40 ədəd – sifariş edib.
Samir
