İranda ölüm hökmlərinin icrası ilə bağlı narahatlıq doğuran yeni faktlar açıqlanıb. İnsan Haqları Aktivistləri Xəbər Agentliyinin (HRANA) yaydığı məlumata görə, 26 yanvar 2026-cı il səhər tezdən ölkənin doqquz həbsxanasında eyni vaxtda 10 məhbus edam edilib. Bundan əlavə, bir gün əvvəl Zahedan həbsxanasında daha iki məhbus dar ağacından asılıb.
HRANA-nın əldə etdiyi məlumatlara əsasən, edamlar narkotiklə bağlı ittihamlar və qətl maddələri üzrə çıxarılmış hökmlər əsasında həyata keçirilib. Edam edilən şəxslərin adları və saxlanıldıqları həbsxanalar aşağıdakılardır:
Cavad Şəbani – Noşəhr həbsxanası (qətl),
Ehsan Kəmərəi – Neyşabur həbsxanası (qətl),
Məhəmməd Qəraçeh – Zəncan həbsxanası (qətl),
Səid Qasemi – Saveh həbsxanası (qətl),
Aşkan Xodayari və daha bir naməlum məhbus – İsfahan həbsxanası (qətl),
Rəhman Nobəxt – Gorgan həbsxanası (qətl),
Saman Sərlək – Dorud həbsxanası (qətl),
Əmir Hüseyn Fəqani – Kaşan həbsxanası (narkotik ittihamı),
Dariuş Mehrani – Kerman həbsxanası (narkotik ittihamı).
Bundan başqa, 25 yanvar səhər tezdən Zahedan həbsxanasında ayrı-ayrı işlər üzrə Məhəmməd Nuhani və Əli Moradi adlı iki məhbus da qətl ittihamı ilə edam edilib.
Hazırda İsfahan həbsxanasında edam olunan ikinci məhbusun şəxsiyyəti ilə bağlı araşdırmalar davam edir. Diqqətçəkən məqamlardan biri isə budur ki, bu edamların heç biri rəsmi qurumlar və ya həbsxana administrasiyaları tərəfindən açıqlanmayıb. Bu da İranda edamların gizli və qeyri-şəffaf şəkildə icra olunması praktikasının davam etdiyini göstərir.
Statistikalar dəhşət saçır
İran İnsan Haqları Təşkilatının (HRA) illik hesabatına görə, 2025-ci il yanvarın 1-dən 2026-cı il yanvarın 1-dək ölkədə azı 2 063 nəfər edam edilib. Bu göstərici 2024-cü illə müqayisədə 119 faiz artım deməkdir və son illərin ən yüksək rəqəmlərindən biri hesab olunur.
Hesabatda xüsusi vurğulanır ki, bir çox hallarda edamlar tam məxfilik şəraitində həyata keçirilir, məhbuslara isə ailələri ilə son görüş hüququ belə verilməyib. Hüquq müdafiəçiləri bu praktikanı insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulması və ədalətli məhkəmə prinsiplərinə zidd addım kimi qiymətləndirirlər.
Beynəlxalq çağırışlar cavabsız qalır
Müşahidəçilərin fikrincə, son aylarda edamların sayının kəskin artması ictimai gərginliyin fonunda cəza siyasətinin sərtləşdirilməsi ilə bağlıdır. Beynəlxalq insan haqları təşkilatlarının dəfələrlə səsləndirdiyi çağırışlara baxmayaraq, İran hakimiyyəti ölüm cəzasından geniş şəkildə istifadəni davam etdirir.
Bu isə ölkədə hüquqi təminatların zəiflədiyi, məhkəmə proseslərinin isə şəffaflıqdan uzaq olduğu barədə narahatlıqları daha da artırır.
