Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “The National” nəşrinə müsahibə verib.Nəşrin dərc etdiyi yazını azərbaycanca təqdim edirik:
ABŞ-ın İrana zərbə vurub-vurmayacağı ilə bağlı gözlənilməzlik qonşu Azərbaycan üçün narahatlıq doğurur, lakin Vaşinqtonla bu məsələni müzakirə etməyib. Yüksək vəzifəli hökumət rəsmisi "The National" qəzetinə bildirib.
"Vəziyyət proqnozlaşdırıla bilməz və bundan irəli gələ biləcək bütün təhdidləri və çətinlikləri düzgün qiymətləndirməkdə çətinlik çəkəcəksiniz", - deyə Azərbaycan Prezidentlnin xarici siyasət məsələləri üzrə rəhbəri Hikmət Hacıyev Bakıda verdiyi müsahibədə bildirib.
Cənubi Qafqazda, İran və Rusiya arasında enerji ilə zəngin bir ölkə olan Azərbaycan özünü "iki dünya müharibəsi" arasında sıxışdırılmış kimi hiss edir, - deyə cənab Hacıyev bildirib.
"Burada Rusiya-Ukrayna müharibəsi, eləcə də İran və Yaxın Şərq, İsrail və İran qarşıdurması və ABŞ-ın bu qarşıdurmada iştirakı var", - deyə o bildirib.
Çərşənbə günü Vaşinqton rejimə qarşı hərbi zərbələr endirməklə bağlı təhdidlərini yenidən artırdıqca ABŞ-İran münaqişəsinin daha bir qorxusu artıb. Prezident Donald Tramp bildirib ki, "USS Abraham Lincoln" təyyarədaşıyan gəmisi şəklində "nəhəng bir armada" İrana doğru gedir və Venesuelaya istinadən ölkə rəhbərliyini devirmək cəhdlərinə işarə edib. ABŞ bu ayın əvvəlində keçirilən basqında həmin ölkənin prezidenti Nikolas Maduronu ələ keçirib.
Cənab Tramp sosial media paylaşımında yazıb: "Venesuela kimi, o da öz missiyasını lazım gələrsə, sürət və zorakılıqla tez bir zamanda yerinə yetirməyə hazırdır, istəkli və qadirdir".
Cənab Tramp, ölkə xaricində yerləşən insan haqları müşahidəçilərinin məlumatına görə, bu ay İranda ən azı 6500 insanın öldürüldüyü etirazların zorakılıqla yatırılması ilə bağlı hərbi əməliyyat təhdidlərinə etiraz edib. O, indi İranı ABŞ ilə nüvə sazişi əldə etməyə məcbur etmək üçün təzyiq vasitəsi kimi yeni təhdidlər irəli sürür.
Cənab Hacıyev bildirib ki, Azərbaycan Vaşinqtonla narahatlıqlarını dilə gətirməyib.
"Biz bu məsələni ABŞ ilə müzakirə etmirik və onlar da heç vaxt belə bir mövzunu müzakirə etmək üçün bizimlə əlaqə saxlamayıblar", o deyib.
Bakı rəsmi olaraq ABŞ-ın İrana hərbi müdaxiləsinə qarşı çıxmayıb və cənub qonşusuna qarşı neytral mövqe tutmağa çalışır.
Müdaxilə etməmə siyasətiCümə axşamı günü keçirilən telefon danışığında Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov iranlı həmkarı Abbas Əraqçiyə bildirib ki, Bakı öz ərazisinin və ya hava məkanının "qonşu İrana və ya başqa bir ölkəyə qarşı" hərbi əməliyyatlar üçün "heç bir dövlət" tərəfindən istifadəsinə icazə verməyəcək.
Bunun üçün risklər yüksək olacaq: İranın ali lideri Ayətullah Əli Xameneinin müşaviri Əli Şamxani bildirib ki, Tehran ABŞ-ın istənilən hərbi əməliyyatını "müharibənin başlanğıcı" hesab edəcək və "təcili və hərtərəfli" cavab "təcavüzkarı dəstəkləyənlərin hamısına" yönələcək.
Cənab Hacıyev bildirib ki, Azərbaycan rəsmiləri son günlərdə İrandakı həmkarları ilə danışıblar, lakin bildirib ki, bu ölkədəki təhlükəsizlik vəziyyəti "Azərbaycan tərəfinin dərhal müdaxiləsinə məruz qalmır, çünki biz həmişə digər ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə etməkdən çəkinirik".
İranla həmsərhəd olan Türkiyə kimi digər Azərbaycan müttəfiqləri də ABŞ-ın zərbələrinə açıq şəkildə qarşı çıxıblar və bunun nəticələrinin dərhal təsirini hiss edəcəklərindən ehtiyat ediblər.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan "İrana hücum etmək səhvdir" deyib və həm Tehranı, həm də Vaşinqtonu sanksiyaların aradan qaldırılması müqabilində rejimin nüvə zənginləşdirmə proqramına məhdudiyyətlər qoyacaq yeni bir nüvə sazişi üzərində danışıqlara qayıtmağa təşviq edib.
"Heç kim müharibə istəmir"İrana qonşu olan Azərbaycanın ərazilərinin sakinləri evlərinə bu qədər yaxın potensial qeyri-sabitlikdən narahat olduqlarını bildirirlər.
Sərhəddən 10 km məsafədə yerləşən Ağalı kəndində Kənan Nağıyev arxasındakı dağlara işarə edir.
"İran oradadır. Onlar qonşudurlar", - deyə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ərazi üzrə xüsusi nümayəndəsinin müşaviri cənab Nağıyev bildirib.
"Əlbəttə ki, heç kim, xüsusən də qonşu ölkədə müharibə istəmir, çünki orada sadəcə həyatlarını yaşayan çoxlu sayda yaxşı insanlar var və bombalamaq bəşəriyyət üçün yaxşı bir şey deyil".Tehran və Bakı arasındakı əlaqələr tez-tez Azərbaycanın İsrail ilə sıx hərbi və iqtisadi əlaqələri səbəbindən gərginləşib.
Son günlərdə İranın sərt mediası Bakının Türkiyədən keçən boru kəməri ilə İsrailə neft ixracını daha da gücləndirib. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna yaxın olan Fars xəbərləri Azərbaycanı "İsrailin enerji və logistika qalxanının bir hissəsi" və "düşmənin təhlükəsizlik təchizat zəncirinin bir hissəsi" kimi təsvir edib.
Tehranda bəziləri də şübhələnirlər ki, Bakı bəzi millətçi azərbaycanlıların İranın etnik cəhətdən oxşar bölgələri ilə birləşmək istəyini dəstəkləyir.
Bununla yanaşı, müşahidəçilər deyirlər ki, İran azərbaycanlıları arasında güclü separatçı niyyət yoxdur. Cənubi Qafqaz regionunda ixtisaslaşan analitik Bəşir Kitaçayev Berlində yerləşən Rusiya Avrasiya Mərkəzi Karnegi üçün yazıb: "İrandan ayrılmaq üçün separatçı şüarlar və ya çağırışlar nə keçmiş etirazlar zamanı, nə də indiki etirazlarda nəzərə çarpıb".
Bəzi azərbaycanlı iranlılar İrana yaxşı inteqrasiya olunub: prezident Məsud Peseşkian və cənab Xameneyi Azərbaycan mənşəlidir.
İranın 90 milyonluq əhalisinin təxminən 15-20 faizini təşkil edən icmanın bir çox üzvü digər iranlılarla eyni səbəblərdən küçələrə çıxır: iqtisadi çətinliklər və geniş yayılmış sosial məhdudiyyətlərlə bağlı şikayətlər. Onlar hakim sistemi tənqid etsələr də, bəzi digər etirazçılardan fərqli olaraq, İranın 1979-cu il inqilabından əvvəlki monarxiyasının bərpasına çağırmayıblar. O dövrdə İrandakı digər qeyri-fars etnik qrupları kimi, onlar da milli birlik naminə etnik kimlikləri minimuma endirməyi hədəfləyən Şah tərəfindən təqiblərlə üzləşiblər.
Xarici işlər naziri (İsrail-red.) Gideon Saar bu həftə Bakıya səfər edərək, Azərbaycanın İsrail ilə dərin əlaqələri ilə bağlı gərginliyə baxmayaraq, ölkə Tehranla münasibətlərini idarə etməyə çalışır.
Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov (Azərbaycan-red.) ötən il bildirib ki, 2024-cü ildə ticarət həcmi 650 milyon dollar olub.
İran sərhədində, düz Ağbənddə, mavi, qarlı dağların arasında Araz çayı üzərində yeni bir sərhəd keçid məntəqəsi üçün tikinti işləri aparılır.
İranda suyun o biri tərəfində açıq yük maşınları torpaq yığınlarının ətrafında hərəkət edir, Azərbaycanda isə yolsalanlar yol çəkmək üçün zəmin hazırlayırlar. Yeni salınan körpünün yarısı İranda, yarısı isə Azərbaycandadır.
Azərbaycanın Dövlət Yol Agentliyinin texniki şöbəsinin müdiri Ceyhun Yusifov yeni keçid məntəqəsinin ölkələr arasında münasibətlərin yaxşılaşdırılmasına kömək edəcəyinə inandığını söyləyir. O, gömrük kompleksində tikinti işlərinə diqqət çəkərək, yük və sərnişin keçidinin bu il açılması planlaşdırıldığını deyir.
"Keçid məntəqələrinin sayının artırılması hər bir məntəqənin keçid qabiliyyətini asanlaşdırır", - deyə o bildirib. "Onlar keçid üçün çox uzağa getmək məcburiyyətində qalmayacaqlar".
