Avropa Birliyi ilkin 150 milyard avroluq SAFE proqramı tezliklə başa çatdıqdan sonra əlavə müdafiə maliyyələşdirməsi cəlb etmək üçün variantları araşdırır.
Bu barədə Oxuməni.az Bloomberg-ə istinadən məlumat verib.
Mənbələrə görə, müzakirələr ilkin mərhələdədir, çünki Avropa Komissiyası hələ də mövcud kredit proqramından vəsaitləri paylayır. Bundan əlavə, rəsmilər ölkələrin tələbləri ilə yekun müqavilələr arasındakı uyğunsuzluqların fonda bir neçə milyard avro qalacağını gözləyirlər. Bu məsələ hazırda həll olunur. Lakin, vəsaitlər bu yaz bitdikdən sonra Avropa Komissiyası prosesi qiymətləndirəcək və potensial olaraq ikinci kredit proqramı da daxil olmaqla, başqa bir maliyyələşdirmə mərhələsini nəzərdən keçirəcək.
Bu danışıqlar Aİ-nin Rusiya siyasətinin təhdidlərindən qorunmaq üçün daxili müdafiə istehsalını sürətlə artırmaq istəyini, eləcə də Prezident Donald Trampın Avropada ABŞ-ın təhlükəsizlik öhdəliklərini azaltmaq istəyini əks etdirir.
Xatırladaq ki, ötən il Aİ birgə müdafiə tədarükünü təşviq etmək və hərbi texnikanın qitə boyunca hərəkətini sadələşdirmək üçün kredit proqramı yaratdı. Proqram SAFE adlanırdı.
Plan Avropa Komissiyasının kapital bazarlarında vəsait toplamasını və onları qitənin çatışmayan xüsusi mallarının alınması üçün ölkələrə kredit kimi paylamasını nəzərdə tuturdu. Buraya raketlər, yerüstü avadanlıqlar və raketdən müdafiə sistemləri daxil idi.
Əvvəlcə Aİ paytaxtları 190 milyard avro məbləğində müraciətlər təqdim etdi, lakin Avropa Komissiyası sonradan təxminən 150 milyard avro təsdiqlədi və ölkələrdən xərc planları hazırlamağı xahiş etdi.
Hazırda Aİ icra hakimiyyəti bu planları emal edir və vəsaitləri uzunmüddətli, aşağı faizli kreditlər şəklində paylayır. Son günlərdə Avropa Komissiyası 19 ölkə üçün planları təsdiqlədi, lakin bir neçəsi hələ də həyata keçirilməyib.
"Komissiya hazırda qalan üç ölkənin milli SAFE planlarını qiymətləndirir", - deyə Komissiyanın sözçüsü Tomas Renye bildirib.
Xatırladaq ki, oktyabr ayında Aİ rəsmilərinin Ukraynadakı müharibəyə cavab olaraq Avropanın müdafiə qabiliyyətlərini gücləndirmək üçün 1,5 milyard avro ayırmasını təsdiqlədiyi açıqlandı.
Bu maliyyələşdirmə 2027-ci ilə qədər qrant şəklində təmin ediləcək və bu məbləğin beşdə biri Ukrayna ilə müdafiə əməkdaşlığına ayrılacaq.
Əziz MUSTAFA
