...ABŞ Qara dəniz vasitəsilə Ukraynaya mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünü Kiyevin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyə və Rusiyanın regiondakı mövqeyini zəiflətməyə qadir olan yeni bir təsir vasitəsi kimi görür.
Bu təşəbbüsü həyata keçirmək üçün ABŞ prezidenti Donald Tramp Türkiyəni Bosfor boğazından böyük LNG tankerlərinin keçidinə qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırmağa inandırmalı olacaq.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Atlantic Council yazır.ABŞ və Avropa artıq neft ixracını məhdudlaşdırmaqla Rusiyanın "kölgə donanmasına" təzyiq göstərsə də, Amerika qazına marşrutun açılması Moskvaya yeni strateji zərbə vura bilər.
Vaşinqton enerji dominantlığını Qara dəniz bölgəsində təzyiq və sülhməramlılıq üçün əlavə bir vasitəyə çevirməyə çalışır. İyun ayında Türkiyədə keçiriləcək NATO sammitində əsas məqam yarana bilər.
Tramp ABŞ, Ankara və Kiyev arasında LNG tranzitinə qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldıracaq üçtərəfli razılaşma təklif edə bilər.
Əvəzində Türkiyə qaz qəbulu və yenidən qazlaşdırma infrastrukturunun tikintisi və istismarı üçün gəlirli müqavilələr əldə edə bilər və bu da Qara dənizdə sabitliyin qarantı kimi rolunu gücləndirir.
Enerji şəbəkəsi daim hücuma məruz qalan Ukrayna etibarlı yanacaq mənbəyi alacaq.
Ölkənin Avropanın ən böyük qaz ötürmə sistemlərindən birinə və qitədəki ən böyük yeraltı qaz anbarlarına - 32 milyard kubmetrə sahibdir.
Qara dənizdə LNG marşrutunun yaradılması onu Avropa istehlakçıları üçün strateji buferə çevirə bilər. Əsas maneə siyasidir.
İllərdir ki, Ankara Bosfor boğazından böyük LNG tankerlərinin (200 metrdən çox) keçidini məhdudlaşdırıb. Lakin, Montrö Konvensiyası da daxil olmaqla, beynəlxalq hüquq bunu qadağan etmir: məsələ Türkiyənin siyasi iradəsindən asılıdır.
Müxaliflər hesab edirlər ki, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın mövqeyini dəyişdirmək faktiki olaraq mümkün deyil. Lakin təşəbbüsün tərəfdarları hesab edirlər ki, Trampın qeyri-ənənəvi diplomatik üslubu əvvəllər əlçatmaz hesab edilən imkanlar aça bilər.
NATO üçün faydalar aydındır: ABŞ-la əlaqəli Qara dənizə enerji dəhlizi Rusiya üçün çəkindirici amil rolunu oynayacaq ki, bu da Amerikanın maraqlarını birbaşa təhrik etmək riskini daşımayacaq.
Sənaye hazırdır. Yeganə sual, liderlərin iyun ayında masa ətrafında toplaşacaqları zaman siyasi iradəyə sahib olub-olmayacağıdır.
Əli Babayev
