Elmə məlumdur ki, soyuq hava orqanizmi isinmək üçün daha çox kalori yandırmağa məcbur edir. Bu proses bədən temperaturunu qorumaq üçün yığılan enerjinin istiliyə çevrilməsi ilə baş verir.
Hit.az xəbər verir ki, uzun illərdir alimlər insanları soyuğa məruz qoymadan bu kalori yandırma mexanizmini aktivləşdirməyin yollarını axtarırdılar. “Earth” nəşrinin yazdığına görə, Cənubi Danimarka Universitetinin tədqiqatçıları yalnız qidalanma vasitəsilə oxşar effektin əldə olunub-olunmayacağını yoxlayıblar.
Temperaturu azaltmaq əvəzinə, alimlər rasionda müəyyən qida maddələrinin miqdarını azaldıb və nəzarətli şəraitdə orqanizmin reaksiyasını ölçüblər.
Soyuğu təqlid edən pəhriz
Tədqiqatçılar ət, yumurta və süd məhsullarında bol olan metionin və sistein amin turşularına diqqət yetiriblər. Bitki mənşəli məhsullarda bu amin turşuları adətən daha az olur.
Eksperiment zamanı siçanlara ya adi rasion, ya da metioninlə məhdudlaşdırılmış rasion verilib. Qrupların bir hissəsi otaq temperaturunda saxlanılıb, digərləri isə 4 dərəcə Selsi temperaturunda soyuğa məruz qalıb.
Bu yanaşma pəhrizlə soyuğun təsirini birbaşa müqayisə etməyə və yalnız qidanın enerji sərfiyyatını artırıb-artırmadığını müəyyən etməyə imkan verib.
Qida qəbulunu azaltmadan enerji sərfiyyatı
Otaq temperaturunda metioninlə məhdudlaşdırılmış pəhriz alan siçanlar standart rasionla qidalananlarla müqayisədə təxminən 20 faiz daha çox enerji sərf ediblər.
Bütün qruplarda qida qəbulu və fiziki aktivlik səviyyəsi demək olar ki, eyni qalıb. Çəki itkisi daha çox istilik istehsalının artması hesabına baş verib.
“Ən çox enerji sərf edən siçanlar digərləri ilə eyni miqdarda qida qəbul edirdilər və daha çox hərəkət etmirdilər. Biz onların termogenezində 20 faizlik artım müşahidə etdik. Onlar daha çox çəki itirirdilər və bu, az yemələri və ya çox hərəkət etmələri ilə deyil, sadəcə daha çox istilik istehsal etmələri ilə bağlı idi”, deyə professor Yan Vilhelm Kornfeld izah edib.
Yağ yandırmaya keçid
Pəhriz həmçinin orqanizmin enerji mənbəyindən istifadə üsulunu dəyişib. Siçanlar karbohidratlardan daha çox yağın enerji mənbəyi kimi istifadəsinə keçiblər.
Soyuq mühitdə isə bütün qruplarda enerji sərfiyyatı kəskin artıb və pəhrizlər arasındakı fərqlər azalıb. Lakin soyuqla metionin məhdudiyyətinin birləşməsi əlavə çəki itkisinə səbəb olub.
Hormonların rolu
Tədqiqat göstərib ki, metioninin azaldılması enerji sərfini artıran hormonun səviyyəsini yüksəldir. Soyuq da eyni hormonu artırsa da, hər iki amilin birlikdə təsiri hormon səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə daha da yüksəltməyib. Bu isə məhdudlaşdırılmış pəhrizin artıq həmin mexanizmi güclü şəkildə aktivləşdirdiyini göstərir.
Həm pəhriz, həm də soyutma zamanı qaraciyərdə yağ yandırmanı göstərən markerlərin səviyyəsi artıb ki, bu da orqanizmin daha intensiv şəkildə yağdan istifadə etdiyini təsdiqləyir.
Niyə bu, piylənmə ilə mübarizədə vacibdir?
Alimlər nəticələri ümidverici adlandırırlar. Onların fikrincə, rasionda müəyyən qida maddələrinin dəyişdirilməsi orqanizmin təbii istilik istehsalı mexanizmini aktivləşdirə və soyuğa məruz qalmadan kalori yandırmanı artıra bilər.
Gələcəkdə piylənmənin müalicəsi düzgün qidalanma dəyişikliklərinin dərman preparatları ilə birləşdirilməsi yolu ilə həyata keçirilə bilər. Bu yanaşma həm iştahanın nəzarətdə saxlanmasına, həm də enerji sərfiyyatının artırılmasına kömək edə bilər.
Samir
