Azərbaycan tarixində qadınlar hər zaman cəmiyyətin inkişafında mühüm rol oynamış, müxtəlif dövrlərdə ictimai, siyasi və hərbi sahələrdə böyük nümunələr göstərmişlər. Onların fəaliyyəti yalnız ailə və məişət çərçivəsi ilə məhdudlaşmamış, dövlət quruculuğunda, vətənin müdafiəsində və mədəniyyətin inkişafında da əhəmiyyətli iz qoymuşdur. Bu baxımdan Azərbaycan qadınının tarixi rolu həm milli dəyərlərin qorunmasında, həm də cəmiyyətin tərəqqisində xüsusi yer tutur.

Tarixi mənbələr göstərir ki, Azərbaycan qadınları qədim dövrlərdən etibarən cəsarət, müdriklik və vətənpərvərlik nümunəsi olmuşdur. Azərbaycan xalq ədəbiyyatının ən qədim yazılı abidələrindən biri olan “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanında qadın obrazları yalnız ailə başçısına dəstək olan şəxs kimi deyil, eyni zamanda igid, döyüşkən və müdrik obraz kimi təqdim edilir. Bu dastanda qadınların döyüş meydanında göstərdikləri şücaət və cəmiyyət içində tutduqları mövqe onların yüksək sosial statusunu göstərir.
Azərbaycan tarixində bir sıra görkəmli qadın liderlər də xüsusi yer tutur. Möminə Xatun dövlətçilik tariximizdə mühüm rol oynamış, siyasi nüfuzu və idarəçilik bacarığı ilə tanınmışdır. Sara Xatun isə diplomatiya sahəsində göstərdiyi fəaliyyətlə yadda qalmışdır. O, müxtəlif dövlətlər arasında danışıqlarda iştirak edərək Azərbaycanın siyasi maraqlarının qorunmasına böyük töhfə vermişdir. Bundan başqa Tomris, Həcər, Nigar və Tutu Bikə kimi qadınlar da cəsarətləri və liderlik xüsusiyyətləri ilə xalq yaddaşında qəhrəman obrazı kimi qalmışdır.
Azərbaycan qadınlarının fəallığı yalnız tarixi dövrlərlə məhdudlaşmır. XX əsrdə qadınların təhsil alması, ictimai və siyasi həyatda aktiv iştirakı daha da genişlənmişdir. Bu dövrdə qadınların savadlanması və müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərməsi cəmiyyətin inkişafına mühüm təsir göstərmişdir. Məhz bu proseslər nəticəsində Azərbaycan qadınları elm, mədəniyyət, siyasət və iqtisadiyyat sahələrində mühüm uğurlar əldə etmişlər.

Müstəqillik dövründə də qadın hüquqlarının qorunması və onların cəmiyyət həyatında rolunun artırılması dövlət siyasətinin vacib istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. 1998-ci ildə Azərbaycanda Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması və ölkənin qadın hüquqları ilə bağlı beynəlxalq konvensiyalara qoşulması bu sahədə atılmış mühüm addımlar hesab olunur. Bu tədbirlər qadınların hüquqlarının müdafiəsinə, onların ictimai həyatda daha fəal iştirakına və gender bərabərliyinin təmin olunmasına xidmət edir.

Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan qadınları tarix boyu cəmiyyətin inkişafında mühüm rol oynamış, həm qəhrəmanlıq, həm də müdriklik nümunələri ortaya qoymuşlar. Onların fəaliyyəti yalnız keçmişin deyil, bu günün və gələcəyin formalaşmasına təsir göstərir. Buna görə də Azərbaycan tarixində qadınların rolu yalnız bir sosial qrupun fəaliyyəti kimi deyil, bütövlükdə bir xalqın inkişafının ayrılmaz hissəsi kimi dəyərləndirilməlidir.

Rəvanə Kərimova,
Nəsimi Rayon Gənci.