Müasir beynəlxalq münasibətlərdə tərəfdaşlıq və qarşılıqlı əməkdaşlıq dövlətlərin strateji inkişafının əsas amillərindən biridir. Xüsusilə enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi inkişaf və regional sabitliyin ön plana çıxdığı dövrdə Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasındakı əlaqələrin möhkəmləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Martın 11-də Bakıda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta arasında keçirilən görüş bu strateji əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Görüş zamanı tərəflər iqtisadi, enerji və regional təhlükəsizlik sahələrində qarşılıqlı maraqlara əsaslanan layihələrə dair geniş fikir mübadiləsi aparmış, birgə mətbuat bəyanatı ilə əməkdaşlığın fəal mərhələdə olduğunu təsdiqləmişlər.
Avropa İttifaqı ilə münasibətlər müxtəlif səviyyələrdə aparılan dialoq üzərində qurulub. Son dövrlərdə Avropa Komissiyasının nümayəndələrinin regiona tez-tez səfərləri bu əməkdaşlığın dinamik və davamlı olduğunu nümayiş etdirir. Bu səfərlər siyasi və iqtisadi sahələrdə intensiv dialoqun mövcudluğunu göstərməklə yanaşı, yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşmasına da şərait yaradır.
İqtisadi tərəfdaşlıq bu əməkdaşlığın əsas faktorlarından biridir. 2026-cı ilin yanvar ayı üzrə statistik göstəricilər sübut edir ki, ticarət dövriyyəsinin təxminən 50 faizi Avropa İttifaqı ilə bağlıdır. Bu amil Avropa İttifaqının region üçün əsas ticarət tərəfdaşı olduğunu açıq şəkildə təsdiqləyir. Eyni zamanda, qarşılıqlı sərmayələr və yeni layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi əməkdaşlığın daha da dərinləşdiyini göstərir. Bu proses yalnız iqtisadi fayda yaratmaqla kifayətlənmir, regionda yeni inkişaf perspektivlərinin formalaşmasına da imkan verir.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq isə tərəfdaşlığın strateji xarakter daşıyan digər istiqamətidir. Xüsusilə 2022-ci ildə Avropa Komissiyası ilə Enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Sənədin imzalanmasından sonra əməkdaşlıq yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu gün Avropa İttifaqının 10 üzvü Azərbaycandan qaz alır və ümumilikdə 16 ölkə enerji resursundan faydalanır. Bu göstəricilər Avropanın enerji təhlükəsizliyində regionun rolunun əhəmiyyətini artırır.
Enerji əməkdaşlığının bir platforması da Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasının illik toplantılarıdır. Bu tədbirlər tərəfdaş ölkələr arasında enerji siyasətinin koordinasiyası və yeni layihələrin müzakirəsi üçün mühüm imkanlar yaradır. Bəyanatda qeyd olunduğu kimi, yaxın illərdə qaz hasilatının artırılması planlaşdırılır. Yeni yataqların istismara verilməsi nəticəsində növbəti iki-üç il ərzində mövcud həcmlərlə müqayisədə minimum 10 milyard kubmetr əlavə qaz hasilatı gözlənilir ki, bu da Avropa bazarına tədarük imkanlarını daha da genişləndirəcək.
Mahir Süleymanlı
Milli Məclisin deputatı
