Yuxu sağlam həyat tərzi və dərinin bərpası üçün vacib hesab olunur. Lakin uzun müddət davam edən bəzi yuxu vərdişləri zamanla dəridə qırışların yaranmasına səbəb ola bilər. Dermatoloqlar bu xətləri “yuxu qırışları” adlandırır və bildirirlər ki, onlar gecə boyu üzün yastığa təzyiq göstərməsi nəticəsində formalaşır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, yuxu zamanı seçilən mövqe də dərinin vəziyyətinə təsir göstərir. Xüsusilə yan üstə və ya qarın üstə yatmaq dərinin daim eyni nöqtədə qatlanmasına səbəb olur. Bu hal ən çox yanaqlarda, göz ətrafında, çənə xətti boyunca və sinə nahiyəsində müşahidə olunur.
“Yastıq izləri” testi də dərinin vəziyyətini anlamağa kömək edə bilər. Gənc yaşlarda səhər oyandıqda üzünüzdə yaranan yastıq izləri 5–10 dəqiqə ərzində yox olursa, bu, dərinin hələ də elastik olduğunu göstərir. Lakin bu izlərin itməsi 1 saatdan çox vaxt aparırsa, bu, dəridə kollagenin azaldığının və həmin xətlərin zamanla qalıcı qırışlara çevrilə biləcəyinin siqnalı hesab olunur.
Diqqət yetirildikdə, bir çox insanın üzünün bir tərəfinin digərindən daha çox qırışlı olduğu müşahidə edilir. Məsələn, daim sağ tərəfi üstə yatan şəxslərdə sağ göz ətrafında yaranan “qaz ayağı” qırışları və sağ burun-dodaq qatı daha dərin olur. Bu isə dərinin həmin hissəsinin hər gecə 7–8 saat ərzində yastığa sıxılması ilə əlaqələndirilir.
Parça növü də dərinin vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Pambıq parça rütubəti özünə çəkir. Gecə boyu pambıq yastıq üzlüyü dəridəki təbii yağları və istifadə olunan kremləri hopdura bilər. İpək isə daha sürüşkən səthə malikdir. Bunu sadə bir nümunə ilə izah etmək olar: bir almanı pambıq parçaya, digərini isə ipək parçaya sürtdükdə ipək üzərində olan alma daha rahat sürüşür, pambıq səthdə isə sürtünmə daha çox hiss olunur.
Xüsusilə qadınlarda yan üstə yatarkən sinə nahiyəsində yaranan şaquli xətlər yuxu qırışlarının ən tipik nümunələrindən biri sayılır. “Dekolte” nahiyəsində yaranan bu xətlər çox vaxt yaşla deyil, bədənin ağırlığının dərini qatlaması nəticəsində meydana gəlir.
Dəri sağlamlığı baxımından ən uyğun yuxu mövqeyinin arxası üstə yatmaq olduğu qeyd edilir. Bu vəziyyətdə üz yastıqla birbaşa təmas etmədiyi üçün dəridə yaranan təzyiq azalır və qırışların formalaşması riski nisbətən aşağı düşür. Əgər arxası üstə yatmağa alışmaq çətindirsə, “beauty pillow” kimi tanınan xüsusi yastıqlardan istifadə etmək tövsiyə olunur. Bu yastıqların kənar hissələri xüsusi formada hazırlanır və yan üstə yatdıqda belə üzün mərkəzi hissəsinin yastığa birbaşa təmas etməsinin qarşısını almağa kömək edir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, yuxu qırışlarını azaltmaq üçün bəzi sadə üsullar faydalı ola bilər. İpək yastıq üzlüyündən istifadə dəri ilə yastıq arasındakı sürtünməni azaldır. Dəstəkləyici yuxu yastıqları isə üz nahiyəsinə düşən təzyiqi minimuma endirməyə kömək edir. Bundan əlavə, retinoidlər, C vitamini və antioksidant tərkibli dəriyə qulluq vasitələri kollagen istehsalını dəstəkləyə bilər. Günəşdən qoruyucu kremdən istifadə də dəridə kollagen itkisinin qarşısını almağa kömək edir. Kifayət qədər su qəbulu və dərinin nəmləndirilməsi isə onun elastikliyinin qorunmasında mühüm rol oynayır.
Eyni zamanda, son illərdə sosial mediada populyarlaşan bəzi üsulların effektivliyi mübahisəli sayılır. Çənə lentləri, ağız lentləri və müxtəlif üz maskalarının qırışların qarşısını almaqda ciddi təsir göstərmədiyi bildirilir. Bu məhsulların təsiri çox vaxt müvəqqəti olur və bəzi hallarda dəri qıcıqlanmasına səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, qırışların yaranmasının qarşısını tamamilə almaq mümkün olmasa da, düzgün dəriyə qulluq, sağlam həyat tərzi və düzgün yuxu vərdişləri dərinin qocalma prosesini xeyli yavaşlada bilər.
