Bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanın Türkiyədən taxıl, paxlalılar və yağlı toxumlar idxalının 30,9 milyon ABŞ dollarına çatması və illik müqayisədə 19,7 faiz artması ərzaq təminatı strukturunda xarici tədarükün rolunun gücləndiyini göstərir. Xüsusilə fevral ayında idxalın 44,1 faiz artması qısa müddətdə tələbin daha kəskin yüksəldiyini və bazarda operativ təchizat ehtiyacının formalaşdığını göstərir. Eyni dövrdə Türkiyənin bu məhsullar üzrə ümumi ixracında azalma müşahidə olunması isə Azərbaycanın həmin bazarda nisbi payını artırdığını göstərən diqqətçəkən məqamdır.
Qlobal ərzaq bazarında son illərdə müşahidə olunan volatillik bu dinamikanın əsas fonunu təşkil edir. İqlim dəyişiklikləri, logistika xərclərinin artması və geosiyasi faktorlar taxıl və yağlı toxumlar bazarında qiymət və təklif dalğalanmalarını gücləndirib. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının məlumatlarına görə, 2022-2024-cü illərdə qlobal ərzaq qiymət indeksində ciddi dəyişkənlik qeydə alınıb və bu, idxaldan asılı ölkələrin təchizat strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olub. Azərbaycan da bu kontekstdə təchizat mənbələrini şaxələndirməyə və coğrafi yaxınlıq üstünlüyündən istifadə etməyə çalışır.
Türkiyədən idxalın artması bir neçə iqtisadi faktorla izah oluna bilər. İlk növbədə, logistika baxımından yaxınlıq və nəqliyyat xərclərinin nisbətən aşağı olması bu ölkəni rəqabətqabiliyyətli təchizatçıya çevirir. Eyni zamanda, Türkiyənin aqrar sənaye kompleksi son illərdə emal və ixrac potensialını artıraraq regionda mühüm tədarük mərkəzinə çevrilib. Bu, Azərbaycan kimi qonşu bazarlar üçün daha çevik və operativ tədarük imkanları yaradır.
Fevral ayında idxalın kəskin artması mövsümi amillərlə yanaşı, daxili bazarda ehtiyatların yenilənməsi və ya emal sənayesində xammal tələbinin artması ilə bağlı ola bilər. Xüsusilə yağlı toxumlar və paxlalılar həm qida sənayesində, həm də yem istehsalında geniş istifadə olunduğundan, bu məhsullara olan tələbin artması aqrar və sənaye sektorları arasında qarşılıqlı əlaqənin gücləndiyini göstərir.
Türkiyənin ümumi ixracında azalma fonunda Azərbaycanın idxalının artması isə ticarət axınlarının yenidən istiqamətləndirildiyini göstərir. Avropa bazarlarında tələbin zəifləməsi və ya alternativ təchizat kanallarının genişlənməsi Türkiyə üçün region ölkələrini daha prioritet bazara çevirə bilər. Bu isə Azərbaycan üçün daha əlverişli şərtlərlə idxal imkanlarının formalaşmasına şərait yaradır.
