SSRİ rəhbəri Nikita Xruşovun devrilməsi ərəfəsində Andropovun adamları Qorkinin bağ evində oturub SSRİ prezidenti vəzifəsinin, ikipalatalı parlamentin, münsiflər heyətinin və Konstitusiya Məhkəməsinin tətbiqini təklif edən yeni konstitusiyanı tələsik yazmağı başa çatdırıblar. Onların təsəvvür etdiyi kimi, partiya yalnız ideologiyanı qoruyacaqmış.
Xruşovun razılığı da əldə edilib; ABŞ-yə səfərindən sonra o, yeni konstitusiya ideyasını dəstəkləyib. Məhz o zaman təkcə Sov.İKP MK katibi Andropovun deyil, həm də 1957-ci ildən 1964-cü ilin may ayına qədər Sov.İKP MK-nın katibi və Rəyasət Heyətinin üzvü olan Otto Kuusinenin rəhbərlik etdiyi bir qrup yaradılıb. Lakin kuratorlar buna nail ola bilməyiblər. 14 oktyabr 1964-cü ildə Sov.İKP MK-nın plenumu Nikita Xruşovu bütün partiya və hökumət vəzifələrindən uzaqlaşdırmaq qərarına gəlib. Eyni zamanda maraqlı nüanslardan biri yeni konstitusiyanı hazırlayanlardan birinin SSRİ-yə nifrət etməsi olub.
Fyodor Burlatski müsahibələrindən birində antisovet baxışlarının gənclik illərində, ailəsində formalaşdığını, hər iki valideynin ilk partiya təmizləmələri zamanı Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyasından qovulduğunu və Daşkəndə sürgün edildiyini bildirib.
1947-ci ildə Fyodor Daşkənd Hüquq İnstitutunu bitirib, sonra Moskvaya gəlib və SSRİ Elmlər Akademiyasının Dövlət və Hüquq İnstitutunda aspiranturaya daxil olub. Aspiranturada oxuyarkən, köhnə bir bolşevikin mənzilində qalıb. Longin Fyodoroviç Gerus Stavropol kazaklarının üzvü olub, 1905-ci il inqilabında iştirak edib, Amerikaya qaçıb, geri qayıdıb və ingilis dili müəllimi olub.
Onun evində qadağan olunmuş kitablardan və partiya qurultaylarının transkriptlərindən ibarət bütöv bir kitabxanası olub, Burlatski burada Kamenevin Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının 14-cü qurultayındakı çıxışı ilə tanış olsa da, qətiyyətlə trotskiçi mövqeyi tutub, yaxud da özünün dediyi kimi, qəti anti-Stalinçi olub.
1951-ci ildə dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Burlatski iki il Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətində çalışıb. Qərb ölkələrində sosializmə dinc keçidin mümkünlüyü haqqında məqalə yazdıqdan sonra baş ideoloq Suslov məqaləni nəzərdən keçirib və qısa bir şərh verib: “Məqalə birtərəflidir; dinc yol ola bilər, eyni zamanda qeyri-dinc yol da ola bilər”.
Lakin Burlatski Mərkəzi Komitənin eyni anda iki şöbəsində işləməyə dəvət edilib: beynəlxalq işlər üzrə Ponomaryovun və sosialist ölkələr üzrə Andropovun şöbəsində. O, Andropovla görüşünü həyatındakı ən vacib görüş hesab edib. Burlatski Georgi Şahnazarov, Aleksandr Bovin, Georgi Arbatov və başqalarının daxil olduğu məsləhətçilər qrupunun rəhbəri təyin edilib.
Bu qrup nə ilə məşğul idi? Onlar prezident-parlament respublikası ideyasını irəli sürüblər. Andropov bir dəfə şöbənin qapalı iclasında onlara deyib: “İndi biz XX qurultayın yolunu daha da ardıcıl şəkildə izləyəcəyik”.
Həmin dövrdə Burlatski, özünün dediyi kimi, Len Karpinski ilə birlikdə “Komsomolskaya Pravda” üçün yazdığı teatr senzurası haqqında məqalədən “yanmışdı”. Bu məqalə ümumilikdə senzura haqqında olub. O, vəzifəsindən azad edilib, on il nəşriyyat fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və yeddi il xaricə səyahət etmək qadağan edilib. Burlatski əmin idi ki, əgər Andropov daha uzun müddət hakimiyyətdə qalsaydı, demokratik çevriliş edə bilərdi. Burlatski bir dəfə prezident-parlament respublikası ideyasını Qorbaçova (xüsusi bir qeyddə) təklif edib, lakin Qorbaçov “Partiya ilə nə edəcəm” deyə cavab verib. Bu vaxt isə Yeltsin öz prezidentliyi məsələsini qaldırmağa başlayıb.
İlkin Nəcəf, xüsusi olaraq Musavat.com üçün
