Bu gün Azərbaycandan Ermənistana 22 vaqon dizel yanacağı ixrac olunacaq. Bununla yanaşı, Rusiyadan Ermənistana 4 vaqon gübrə tranzitlə göndəriləcək.
Mövzu ilə bağlı jurnalist, siyasi şərhçi, ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə mütəxəssis Murad Hüseynli QHT.az-a açıqlama verib.
QHT.az həmin açıqlamanı təqdim edir:
"Bu gün regionda diqqət çəkən hadisələrdən biri Azərbaycanın Ermənistana 22 vaqon dizel yanacağı ixrac etməsi, eyni zamanda Rusiyadan Ermənistana 4 vaqon gübrənin Azərbaycan üzərindən tranzitlə daşınmasıdır. Formal baxanda bu, adi iqtisadi əməliyyat təsiri bağışlaya bilər. Amma mövcud vəziyyət onu deməyə əsas verir ki, burada daha geniş məna var.
Uzun illər qarşıdurma şəraitində olmuş iki ölkə arasında bu cür təmasların yaranması təsadüfi görünmür. Əksinə, bu, regionda formalaşan yeni reallığın ilkin əlamətlərindən biri kimi dəyərləndirilə bilər.
Münaqişədən çıxmış regionlarda tez-tez belə bir tendensiya müşahidə olunur: siyasi razılaşmalar gecikir, amma iqtisadi əlaqələr daha tez formalaşır. Səbəb sadədir — iqtisadi maraqlar daha praqmatik və çevikdir.
Azərbaycanla Ermənistan arasında baş verən bu proses də eyni məntiqə uyğun gəlir. Enerji resurslarının ixracı və tranzit daşımaların təşkili tərəflər arasında müəyyən qarşılıqlı bağlılıq yaradır. Bu isə gərginliyin azalmasına xidmət edən praktiki mexanizmlərdən biridir.
Bu cür addımlar tərəflər arasında birbaşa təmasları artırır, riskləri müəyyən qədər balanslaşdırır və əməkdaşlıq üçün real zəmin yaradır.
Başqa sözlə, iqtisadi təmas siyasi dialoqun alternativi deyil, onun üçün zəmin yaradan mərhələdir.
Tranzit xəritəsində dəyişən balans
Rusiyadan Ermənistana gübrənin məhz Azərbaycan üzərindən daşınması isə prosesin daha geniş kontekstdə baş verdiyini göstərir. Bu artıq təkcə iki ölkə arasındakı münasibət deyil, regionun logistika xəritəsində baş verən dəyişikliklərin bir hissəsidir.
Bu mənzərədə Azərbaycan tranzit ölkə kimi rolunu gücləndirir, regional nəqliyyat şəbəkəsində mövqeyini möhkəmləndirir və iqtisadi təsir imkanlarını genişləndirir.
Bu isə həm regional, həm də beynəlxalq aktorların diqqətini cəlb edən amillərdəndir.
Etimad mühiti formalaşırmı?
Əsas suallardan biri budur: bu addımlar real etimad mühitinə çevrilə bilərmi?
Reallıq ondan ibarətdir ki, etimad birdən-birə yaranmır. Amma belə addımlar onun formalaşması üçün ilkin zəmin yaradır. Tərəflər iqtisadi maraqlar əsasında təmas qurduqca, münasibətlərdə sərtlik tədricən azalır.
Bu proses ritorikanın yumşalmasına, praktik əməkdaşlığın artmasına və dialoq imkanlarının genişlənməsinə təsir edə bilər.
Sülh sazişi kontekstində baxış
Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi məsələsi hələ də gündəmdədir. Bu baxımdan iqtisadi faktorun rolu getdikcə daha aydın görünür.
Mövcud dinamika onu göstərir ki, iqtisadi əlaqələr qarşıdurma riskini azaldır, tərəflər arasında qarşılıqlı maraq yaradır və sabitliyə maraqlı olan mühit formalaşdırır.
Amma burada əsas məsələ bu addımların davamlı olub-olmamasıdır. Əgər proses sistemli xarakter alarsa, bu, sülh perspektivinə real təsir göstərə bilər.
Azərbaycanın Ermənistana dizel yanacağı ixrac etməsi və paralel olaraq tranzit daşımaların həyata keçirilməsi regionda yeni mərhələnin formalaşdığını göstərən əlamətlərdəndir.
Bu, sadəcə iqtisadi əməliyyat deyil. Daha çox, dəyişən geosiyasi mühitin və yeni münasibətlər modelinin ilkin siqnalı kimi qiymətləndirilə bilər.
Mövcud vəziyyət onu göstərir ki, iqtisadi təmasların genişlənməsi tədricən siyasi proseslərə də təsir edir. Bu prosesin davamlı olub-olmaması isə yaxın dövrdə regionda sabitliyin əsas göstəricilərindən biri olacaq".
Fatimə Nəbiyeva
