Azərbaycanın tibb elmi tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların fəaliyyəti təkcə bir sahənin inkişafı ilə məhdudlaşmır, bütöv bir xalqın mənəviyyat və mədəniyyət salnaməsinə çevrilir. Belə parlaq simalardan biri, ömrünü insanların gözünə nur verməyə, qəlblərinə işıq paylamağa həsr etmiş görkəmli alim, akademik Zərifə xanım Əliyevadır. Aprelin 15-i xalqımız bu nəcib insanın anım gününü dərin ehtiramla qeyd edir. Zərifə xanımın keçdiyi şərəfli ömür yolu həm peşəkar bir həkimin fədakarlığı, həm də bir Azərbaycan qadınının mənəvi ucalığı üçün ən gözəl örnəkdir. Zərifə xanım Əliyevanın həyatı və elmi yaradıcılığı hər zaman dövrün ən aktual və çətin problemlərinin həllinə yönəlmişdi. Onun elmi fəaliyyətinin ilk illəri Azərbaycanda geniş yayılmış traxoma xəstəliyi ilə mübarizə dövrünə təsadüf edir. O zamanlar bu xəstəlik minlərlə insanın görmə qabiliyyətini itirməsinə səbəb olan ciddi bir təhlükə idi. Gənc tədqiqatçı Zərifə xanım Azərbaycanın müxtəlif rayonlarını qarış-qarış gəzir, xəstəlik ocaqlarını aşkar edir və laborator şəraitdə müalicə metodları üzərində işləyirdi. Onun apardığı elmi-praktik tədqiqatların nəticəsi olaraq traxomanın müalicəsində sintez edilmiş metodlar bu bəlanın ölkəmizdən tamamilə silinməsində həlledici rol oynadı. Bu uğur Zərifə xanımı tibb elminin ön sıralarına çıxardı və ona böyük nüfuz qazandırdı. Akademik Zərifə Əliyevanın elmi irsinin ən mühüm istiqamətlərindən biri də peşə oftalmologiyasıdır. O, dünya miqyasında bu sahədə fundamental tədqiqat aparan ilk alimlərdən biri hesab olunur. Xüsusilə kimya və neft emalı sənayesində çalışan insanların görmə orqanlarına toksik maddələrin təsirini dərindən öyrənmiş, peşə xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün elmi əsaslandırılmış tövsiyələr hazırlamışdır. Bu sahədəki əvəzsiz xidmətlərinə görə Zərifə xanım keçmiş SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Mixail Krasnov adına nüfuzlu mükafatına layiq görülmüş ilk qadın alim kimi tarixə düşmüşdür. Onun müəllifi olduğu 150-dən çox elmi əsər, onlarla monoqrafiya və dərslik bu gün də dünya oftalmologiya elminin dəyərli inciləri sayılır. Zərifə xanım təkcə bir alim deyil, həm də böyük bir pedaqoq və mənəviyyat ustadı idi. O, həkimlik etikası və tibbi deontologiya məsələlərinə xüsusi həssaslıqla yanaşırdı. Onun üçün həkimlik sadəcə peşə deyil, bir vicdan borcu və insan sevgisi idi. Tələbələrinə hər zaman aşılayırdı ki, həkim xəstəyə təkcə dərmanla deyil, həm də xoş sözlə, ümidlə və səmimi qayğı ilə yanaşmalıdır. Onun elmi məktəbinin yetirmələri bu gün Azərbaycanın və dünyanın müxtəlif yerlərində insanlara xidmət edərək Zərifə xanım ənənələrini yaşadırlar. Zərifə xanım Əliyeva həm də görkəmli dövlət xadimi, müasir Azərbaycan dövlətinin qurucusu Heydər Əliyevin vəfalı ömür-gün yoldaşı, sadiq silahdaşı olmuşdur. O, ən çətin anlarda böyük liderə mənəvi dayaq durmuş, eyni zamanda ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında, xeyriyyəçilik işlərində aktiv iştirak etmişdir. Zərifə xanımın ucalığı həm də onun yetişdirdiyi övladlarda, ölkəmizi bu gün zirvələrə daşıyan Prezident İlham Əliyev şəxsiyyətində təcəlli edir. O, bir ana kimi milli dəyərlərə sadiq, vətənpərvər və intellektual bir nəsil tərbiyə edərək xalqımızın gələcəyinə ən böyük töhfəsini vermişdir. Bu gün Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi müasir tibbi texnologiyalarla minlərlə insana şəfa verir və onun elmi ideyalarının tətbiq nöqtəsinə çevrilir. Zərifə xanımın əziz xatirəsi qəlbimizdə hər zaman bir nur simvolu kimi qalacaqdır. Onun həyatı hər bir gənc üçün elmə, vətənə və insanlığa xidmət etməyin ən ali nümunəsidir. Aprelin 15-də biz bir daha dahi alimin ruhu qarşısında baş əyir, onun işıqlı xatirəsini minnətdarlıqla anırıq. Azərbaycanda göz sağlamlığı sahəsində atılan hər bir uğurlu addımda Zərifə xanım Əliyevanın elmi zəkasının və xeyirxah ruhunun izi vardır.

Nicat Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi

• Mədəniyyət
• Akademik
• Elmi Irs