ABŞ prezidenti ilə əlaqəli şirkət ətrafında yaranan mübahisə Brüssel və Vaşinqton arasında yeni gərginlik dalğası yarada bilər…
Avropa İttifaqı Balkan qaz kəmərinin tikintisi ilə bağlı müqaviləyə müdaxilə cəhdlərinə görə ABŞ prezidenti Donald Trump ilə ciddi qarşıdurma riski ilə üzləşə bilər.
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə The Guardian məlumat yayıb. Nəşrin əldə etdiyi sənədlərə əsasən, Trampın şəxsi vəkili ilə əlaqəli şirkətin layihədə iştirakını təmin etmək məqsədilə müqavilənin bağlanmasına təsir göstərildiyi iddia olunur.
Məlumata görə, Brüssel daha əvvəl Tramp administrasiyası ilə ticarət, Ukrayna və hərbi xərclər məsələlərində fikir ayrılığı yaşamışdı. Lakin Balkan regionunda nəzərdə tutulan Cənub bağlantı qaz kəməri layihəsinə müdaxilə cəhdi Aİ-nin prezidentə yaxın şəxslərin kommersiya fəaliyyətinə qarşı ilk açıq reaksiyası kimi qiymətləndirilir.
Qaz kəmərinin Bosnia and Herzegovina ərazisindən keçməsi planlaşdırılır. Bosniyalı mənbələrin bildirdiyinə görə, ABŞ rəsmiləri bir neçə ay ərzində ölkə rəhbərliyinə təzyiq göstərib və nəticədə əvvəllər geniş tanınmayan, Wyoming ştatında qeydiyyatdan keçmiş şirkətlə müqavilə imzalanması barədə qərar sürətlə qəbul edilib.
Söhbət 2025-ci ilin noyabrında yaradılmış AAFS Infrastructure and Energy şirkətindən gedir. Şirkət sahiblərini açıqlamasa da, onun fəaliyyətində Trampın 2020-ci il seçkilərində məğlubiyyətinin nəticələrinə etiraz kampaniyasında iştirak etmiş iki əsas fiqurun – vəkil Jesse Binnall və keçmiş milli təhlükəsizlik müşavirinin qardaşı Joe Flynn iştirak etdiyi bildirilir.
Şirkətin bu sahədə açıq təcrübəsinin olmamasına baxmayaraq, onun Bosniyada qaz kəməri və digər infrastruktur layihələrinə 1,5 milyard dollar investisiya qoymağı planlaşdırdığı açıqlanıb.
Mart ayında Bosniya qanunvericiləri tender keçirilmədən bu müqavilənin birbaşa AAFS şirkətinə verilməsini nəzərdə tutan qanunu təsdiqləyiblər. Transparency International bu qərarı “təhlükəli presedent” kimi qiymətləndirib.
Bir neçə gün sonra Aİ-nin Sarayevodakı nümayəndəsi bosniyalı rəhbərləri özəl qaydada xəbərdar edib ki, bu addım ölkənin Avropa İttifaqına inteqrasiya perspektivlərini risk altına qoyur. Aprelin 13-də göndərilən məktubda Aİ rəsmisi Luigi Soreca qeyd edib ki, Bosniya ilə Brüssel arasında enerji sazişinə əsasən, qanunvericilik Aİ ilə tam uyğunlaşdırılmalıdır və qaz kəməri ilə bağlı qərarlarda Brüsselin söz haqqı olmalıdır.
Onun sözlərinə görə, yalnız bu halda Bosniya Avropa yolunda irəliləməyə davam edə və həm inteqrasiya, həm də maliyyə imkanlarından yararlana bilər.
Vəkil Cessi Binnoll isə bildirib ki, qaz kəməri layihəsi Tramp administrasiyası üçün prioritetdir. O, Aİ-nin müdaxiləsi ilə bağlı suala cavabında qeyd edib ki, AAFS şirkəti layihənin əsas məqsədini – Bosniyanın enerji təhlükəsizliyini təmin etmək və iqtisadi inkişafını dəstəkləmək məsələsini heç vaxt diqqətdən kənarda qoymayacaq.
Layihə Bosniyanı Croatia sahillərində yerləşən mayeləşdirilmiş təbii qaz terminalı ilə birləşdirəcək. Bu isə hazırda əsasən Rusiyadan qaz asılılığında olan ölkəyə ABŞ qazının idxalını mümkün edəcək.
2022-ci ildə Ukraynada müharibə başladıqdan sonra Brüssel həm Aİ üzvləri, həm də üzvlüyə namizəd ölkələr üçün – o cümlədən Bosniya üçün – 2028-ci ilə qədər Rusiya qazından imtina olunmasını tələb edən hədəf müəyyən edib.
Bununla belə, Aİ üçün əsas narahatlıq ondan ibarətdir ki, Avropanın enerji sistemində mühüm rol oynaya biləcək yeni infrastruktur layihəsi sadəcə ABŞ şirkətinin deyil, birbaşa ABŞ prezidentinə bağlı şəxslərin təsiri altına düşə bilər. Bu isə enerji siyasətində əlavə geosiyasi risklər yaradır və Brüssel üçün ciddi strateji dilemma formalaşdırır.
Poliqon.info
