Alzheimer xəstəliyinin müalicəsində "irəliləyiş" və ya "inqilab" kimi təqdim edilən iki dərmanın 17 klinik sınaqdan əldə edilən məlumatların təhlili onların koqnitiv geriləməyə əhəmiyyətli təsir göstərmədiyini aşkarlayıb.
"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, tədqiqatçılar donanemab və lekanemabın demensiya xəstələrinin həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırmadığını bildiriblər.
Bəzi Alzheimer xəstəliyi mütəxəssisləri bu təhlili metodoloji cəhətdən qüsurlu hesab edərək tənqid etdilər.
Mübahisəli dərmanlar Alzheimer xəstəliyində beyin hüceyrələri arasındakı boşluqlarda toplanan beta-amiloid adlı yapışqan maddəni hədəf alır.
Amiloidi beyindən hədəf almaq və təmizləmək üçün elm adamları bədənin viruslar və bakteriyalarla mübarizə aparmaq üçün istehsal etdiyi antikorlara bənzər xüsusi antikorlar hazırladılar.
Uzun illərdir bu yanaşma təsirsiz idi, lakin donanemab və lekanemabın sınaqları onların koqnitiv geriləmə sürətini yavaşlada biləcəyini göstərdi. Bu kəşf inqilabi kimi qəbul edildi, çünki dərmanların Alzheimer xəstəliyində beyin zədələnməsi prosesini yavaşlada bildiyi ilk dəfə idi.
Beynəlxalq qeyri-kommersiya tədqiqatçı şəbəkəsi olan Cochrane Collaboration, beyindən amiloidi çıxaran yeddi dərmanı araşdıran 20.342 könüllünün iştirak etdiyi 17 tədqiqatı təhlil etdi.
Tədqiqatçılar bu və oxşar dərmanların Alzheimer xəstəliyinin irəliləməsini yavaşlatdığı, lakin xəstələr üçün əhəmiyyətli bir fərq yaratmaq üçün kifayət etmədiyi qənaətinə gəldilər. Bundan əlavə, bu dərmanlar beyin ödemi və qanaxma riski ilə əlaqələndirilir və hər iki-dörd həftədən bir tətbiq edilməlidir ki, bu da müalicəni olduqca bahalı edir.
Hesabatın müəlliflərindən biri, Hollandiyadakı Radboud Universiteti Tibb Mərkəzinin nevrologiya professoru Edo Riçard öz klinikasında demensiya xəstələri ilə işləyir.
BBC-nin xəstələrinə hansı məsləhəti verəcəyini soruşduqda, Riçard belə cavab verdi: "Mən deyərdim ki, 'Düşünürəm ki, bu dərmanlar sizə kömək etməyəcək və onlar sizin və ailəniz üçün böyük [maliyyə] yükü olacaqlar'."
Hazırda Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) bu dərmanları almır və ya təmin etmir və özəl klinikada 18 aylıq müalicə kursu 90.000 funt sterlinqə başa gəlir.
"Düşünürəm ki, xəstələrlə nə gözləmək barədə dürüst olmaq olduqca vacibdir. İnsanlara yalançı ümid verməməyə həmişə diqqət edirəm", - deyə o bildirib.
Riçard deyib ki, Alzheimer xəstəliyinin digər müalicə üsulları, məsələn, beyində iltihabı azaltmağa yönəlmiş üsullar indi araşdırılmalıdır. Hesabatın nəticələri bu dərmanların uzun müddətdir tənqidçilərini də dəstəkləyir.
London Universitet Kollecinin (UCL) professoru Robert Hovard demensiya ilə üzləşən ailələr üçün bu dərmanların "kifayət qədər elmi əsaslandırma olmadan, yalançı ümid yaratması"nın "kədərli və ədalətsiz" olduğunu bildirib.
Lakin "Cochrane Collaboration"-ın tədqiqat məlumatlarını təhlil etmək yanaşması elmi ictimaiyyətdə qızğın müzakirələrə səbəb olub.
Bir çox mütəxəssis hər bir dərmanın təsir mexanizmindəki fərqlərin əhəmiyyətli olduğunu və köhnə eksperimental dərmanları daha yeni, sübut olunmuş effektiv dərmanlarla qruplaşdırmağın ədalətsiz olduğunu düşünür.
Tədqiqatçılar, nəzərdən keçirdikləri bütün dərmanların beyindən amiloid təmizlədiyini iddia edirlər, buna görə də onların təhlili bu yanaşmanın ümumilikdə effektiv olub-olmadığını ortaya qoyur.
London Universitet Kollecinin (UCL) Böyük Britaniya Demans Tədqiqatları İnstitutunun professoru Bart De Strooper, araşdırmanın "dəlilləri aydınlaşdırmdığını, əksinə onları gizlətdiyini" bildirib:
"Bir çox erkən inkişaflar uğursuz oldu, lakin bu yeni antikorlar təvazökar, lakin real klinik faydalar təmin etdi".
"Bu araşdırmaya onilliklər boyu davam edən qabaqcıl tədqiqatları çəkiclə darmadağın etməkdənsə, lazımi diqqətlə yanaşmağımız vacibdir", - deyə Alzheimer tədqiqatlarını maliyyələşdirən xeyriyyə təşkilatı olan Alzheimer Cəmiyyətinin doktoru Richard Oakley bildirib.
Böyük Britaniyada Milli Səhiyyə və Qayğı Mükəmməlliyi İnstitutu (NICE) NHS-in hansı dərmanları almalı olduğuna dair qərarlar qəbul edir. O, onların dəyərini və sübut olunmuş effektivliyini nəzərə alır. Donanemab və lekanemaba gəldikdə isə əvvəllər onların alınmasını əsassız hesab etmişdi, lakin martın sonlarında demensiyası olan insanlara qayğı göstərmək yükünü yaxınlarının üzərinə düşən yükü nəzərə alaraq məlumatları yenidən araşdırmaq barədə razılığa gəlib.
Xəzər
