Türkiyə və Ermənistan 1993-cü ildən bəri istifadəsiz olan Qars-Gümrü dəmir yolunun bərpası və yenidən aktivləşdirilməsi istiqamətində daha bir konkret addım atıblar. Məsələ ilə bağlı birgə işçi qrupu yaradan iki ölkə siyasi münasibətlər tam normallaşana qədər infrastruktur hazırlıqlarını başa çatdırmağı planlaşdırır.
Hafta.az yazır ki, Ankara və İrəvandakı ABŞ səfirlikləri bu inkişafı tarixi bir dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndiriblər.
2021-ci ildə hər iki tərəfin xüsusi nümayəndələrinin təyin edilməsi ilə başlayan Türkiyə-Ermənistan normallaşma prosesi, 28 apreldə Qarsda keçirilən görüşlə, xüsusən də iki qonşu ölkə üçün regional əlaqə baxımından yeni bir mərhələyə qədəm qoyub.
Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin yazılı açıqlamasına görə, Qars-Gümri dəmir yolunun bərpası və yenidən aktivləşdirilməsi üçün yaradılan Türkiyə-Ermənistan Birgə İşçi Qrupu Qarsda görüş keçirib.
Bəyanatda birgə işçi qrupunun Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesində əldə edilən razılaşma çərçivəsində görüşdüyü qeyd edilərək əlavə edilib: "Tərəflər regional nəqliyyat əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi çərçivəsində Qars-Gümrü dəmir yolunun mümkün qədər tez istifadəyə verilməsinin vacibliyini vurğulayıblar".
Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi də oxşar bəyanat yayıb.
Bəyanatlarda 33 ildir fəaliyyət göstərməyən Qars-Gümrü dəmir yolunun açılması üçün görüləcək texniki işlər və ya xəttin nə vaxt açıla biləcəyi barədə ətraflı məlumat verilməyib.
Türkiyə Ermənistanla Azərbaycan arasında normallaşdırma prosesinin başa çatmasını, Ermənistanla diplomatik münasibətlər qurmadan və sərhədləri tam açmadan əvvəl tərəflər tərəfindən daimi sülh müqaviləsinin imzalanmasını gözləyir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan 8 avqust 2025-ci ildə ABŞ Prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə daimi razılaşma üçün niyyət memorandumu imzalayıblar.
Rəsmi Bakı daimi razılaşmanın imzalanmasını Ermənistanın konstitusiyasını dəyişdirməsi və Qarabağa istinadların aradan qaldırılması ilə şərtləndirir.
Baş nazir Paşinyan 7 iyun seçkilərində qalib gələrsə, yeni Ermənistan konstitusiyasını referenduma təqdim etməyi planlaşdırır.
Türkiyə və Ermənistan Bakı-Yerevan prosesinin başa çatmasını gözləyərkən, xüsusilə siyasi dialoq və nəqliyyatda əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə ediblər. İki ölkə arasında bağlanmış Əlican-Marqara sərhəd keçid məntəqəsinin üçüncü ölkə vətəndaşları və diplomatik pasport sahibləri üçün açılması barədə razılaşma bu prosesdə mühüm irəliləyişlərdən biridir.
Ermənistan sərhəd keçid məntəqəsi ilə bağlı işlərini başa çatdırsa da, Türkiyə də son bir neçə ayda səylərini artırıb. İrəvanda bu sərhəd keçid məntəqəsinin iyun seçkilərindən əvvəl açılacağına dair güclü bir gözlənti var.
Eyni dövrdə Türk Hava Yolları da İstanbulla İrəvan arasında uçuşlara başlayaraq siyasi münasibətlər baxımından mühüm bir mesaj göndərib.
Ankara-Yerevan xəttində son konkret addım Qars-Gümrü dəmir yolunun açılması ilə bağlı birgə niyyət bəyannaməsi ilə gəlib. Türkiyənin Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması üzrə xüsusi nümayəndəsi Sərdar Kılıç və Ermənistan Milli Məclisinin sədr müavini və xüsusi nümayəndə Ruben Rubinyan 2025-ci ildə keçirilən görüşdə Qars-Gümrü dəmir yolu və elektrik birləşdiricisinin bərpası və yenidən aktivləşdirilməsi ilə bağlı texniki tədqiqatlara başlamaq barədə razılığa gəlmişdilər.
Qeyd olunur ki, dünən Qarsda keçirilən görüşdə bu tədqiqatları daha yaxşı əlaqələndirmək üçün birgə işçi qrupu yaradılıb. Qars-Gümrü dəmir yolu, xüsusən də Ermənistanın Qərbə açılması, Gürcüstan və Orta Asiyadan gələn xətləri birləşdirməsi üçün vacib bir əlaqə kimi qəbul edilir.
Xəttin açılmasının Qars, Gümrü və Tbilisi arasında dəmir yolu nəqliyyatını canlandıracağı və regional iqtisadiyyata əhəmiyyətli fayda gətirəcəyi gözlənilir.
Qeyd olunur ki, Qars-Gümrü xətti ilk dəfə 1899-cu ildə qurulub və Sovet İttifaqı dövründə Türkiyə ilə Ermənistan arasında yeganə birbaşa xətt kimi istifadə olunub.
Türkiyə 1993-cü ildə Ermənistanın Qarabağ bölgəsindəki Azərbaycan ərazilərini işğal etməsi səbəbindən həm quru sərhədini, həm də dəmir yolunu bağlayıb.
2020-ci ildə 44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycan Qarabağ üzərində nəzarəti bərpa edib.
Türkiyə ilə Ermənistan arasında Qars-Gümrü dəmir yolu ilə bağlı atılan addıma ilk konkret dəstək ABŞ-dan gəlib. ABŞ-ın Ankaradakı səfiri Tom Barrak sosial media hesabında bildirib ki, "Bu gün regional əlaqə və sülh üçün mühüm bir dönüş nöqtəsidir".
Barak Qars-Gümrü xəttinin region üçün həyati əhəmiyyətli bir ticarət yolu və tranzit əlaqəsi yaradacağını qeyd edərək, bu inkişafın ABŞ Prezidenti Tramp tərəfindən 8 avqustda imzalanmış və Azərbaycanı Ermənistan ərazisi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikasına birləşdirəcək Trampın Sülh və Rifah Doğru Beynəlxalq Yolu (TRIPP) layihəsinin vizyonuna uyğun bir addım olduğunu əlavə edib.
Barak bu addım münasibətilə Türkiyə və Ermənistanı təbrik edərək, sülh üzərində qurulmuş yeni bir Cənubi Qafqazın yaranmağa başladığını söyləyib.
İrəvandakı ABŞ səfirliyi də addımın tarixi mahiyyətini vurğulayan və hər iki tərəfi təbrik edən bir bəyanat yayıb. Səfirlik bu addımın həm regional sabitlik, həm də əlaqə üçün əhəmiyyətini qeyd edib və prosesin həm Türkiyə, həm də Ermənistan xalqı və iqtisadiyyatı üçün qazanc gətirəcəyini deyib.
