Bakı, 1 may, AZƏRTAC
Qlobal iqtisadiyyatın dəyişən dinamikası, beynəlxalq ticarət marşrutlarında artan geosiyasi risklər və təchizat zəncirlərində müşahidə olunan həssaslıqlar Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətini daha da gücləndirir.
Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında türkiyəli siyasi ekspert Cafer Dal bildirib.
Onun sözlərinə görə, xüsusilə son illərdə dünya ticarət sistemində baş verən qeyri-sabitliklər – dəniz marşrutlarında yaranan təhlükəsizlik problemləri, logistik xərclərin artması və alternativ istiqamətlərə ehtiyac – Orta Dəhlizi yalnız regional deyil, qlobal səviyyədə prioritet nəqliyyat xəttinə çevirib.
Cafer Dal qeyd edib ki, Asiya ilə Avropa arasında yerləşən ənənəvi ticarət yollarının risklərə daha açıq olması ölkələri daha dayanıqlı və çoxşaxəli nəqliyyat marşrutlarına yönləndirir. Bu kontekstdə Orta Dəhliz Çin, Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu, Qafqaz və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan strateji körpü rolunu oynayır.
Ekspert vurğulayıb ki, Orta Dəhlizin əsas üstünlüklərindən biri onun zaman və məsafə baxımından effektivliyidir. Dəniz yolları ilə müqayisədə daha qısa tranzit müddəti təqdim edən bu marşrut, xüsusilə yüksək dəyərli və təcili yüklərin daşınmasında böyük üstünlük yaradır.
Onun fikrincə, Orta Dəhliz təkcə nəqliyyat xətti deyil, həm də Avrasiya məkanında iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edən strateji platformadır. Bu dəhliz üzərində yerləşən ölkələr arasında ticarət dövriyyəsinin artması, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və logistika infrastrukturunun inkişafı regional əməkdaşlığı yeni mərhələyə çıxarır.
Cafer Dal əlavə edib ki, Xəzər dənizi üzərindən keçid imkanlarının genişləndirilməsi Orta Dəhlizin funksionallığını daha da artırır. Bakı limanı və regiondakı digər nəqliyyat qovşaqları bu sistemin əsas dayaqlarından biri kimi çıxış edir və Avrasiya logistik şəbəkəsinin səmərəliliyinə mühüm töhfə verir.
Türkiyəli ekspert bildirib ki, Türkiyənin bu dəhlizdəki rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin coğrafi mövqeyi onu Asiya və Avropa arasında təbii tranzit mərkəzinə çevirir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Marmaray bağlantısı və digər infrastruktur layihələri Orta Dəhlizin fasiləsiz işləməsinə imkan yaradan əsas elementlərdəndir.
Onun sözlərinə görə, Orta Dəhlizin inkişafı yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi sabitlik və əməkdaşlıq baxımından mühüm nəticələr doğurur. Nəqliyyat və ticarət əlaqələrinin genişlənməsi ölkələr arasında qarşılıqlı asılılığı artırır, bu isə regionda uzunmüddətli sabitliyə xidmət edir.
Cafer Dal vurğulayıb ki, Çin və Avropa İttifaqı arasında ticarət dövriyyəsinin artması Orta Dəhlizə olan marağı daha da gücləndirir. Qlobal tədarük zəncirinin diversifikasiyası fonunda bu marşrut etibarlı alternativ kimi ön plana çıxır.
Ekspert qeyd edib ki, yaxın perspektivdə Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcminin əhəmiyyətli dərəcədə artacağı gözlənilir. Bu isə region ölkələrində yeni investisiya layihələrinin reallaşdırılmasına, logistika mərkəzlərinin genişlənməsinə və iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə təkan verəcək.
Cafer Dal bildirib ki, Orta Dəhliz artıq təkcə bir nəqliyyat marşrutu deyil, Avrasiya məkanında yeni iqtisadi güc balansını formalaşdıran strateji arteriyadır və gələcəkdə qlobal ticarət sistemində onun rolu daha da artacaq.
Müxbir-Vüqar Qurbanoğlu
