Hava şəraiti müvəqqəti olaraq diqqətimi yayındırdıqdan sonra israrlı bir erməni şərhçisinə cavab vermək qərarına gəldim. O, Baş nazir Paşinyan kimi, Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı hər müzakirəyə "Böyük Tiqran"la başlamaq istəyir...
Mənim cavabım budur:
Artur Osipyan, müzakirə mövzusunu dəyişdirməyə çalışdığınız təəssüratını alıram.
Birinci yazımda süni intellektlə bağlı linklə baxsanız, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi üçün əsas kimi Alma-Ata Bəyannaməsi ("mövcud sərhədlər"dən bəhs edir) təklif edildiyindən, oxucuların diqqətini 1920-ci ildən 1989-cu ilə qədər Azərbaycan SSR ilə Ermənistan SSR arasında inzibati sərhədlərdəki dinamik dəyişikliklərə cəlb etmək istədiyim aydındır.
1989-cu ildən sonra aramızda heç bir de-fakto və ya de-yure sərhəd yox idi, çünki Ermənistanın İstiqlal Bəyannaməsinə və Konstitusiyasına əsasən, Ermənistan parlamenti öz "miatsumu" vasitəsilə Sovet inzibati sərhədini rədd etdi. Nəticə etibarilə, 28 aprel 1920-ci ildən başlayaraq Sovet inzibati sərhədlərinin istənilən versiyası sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi üçün əsas kimi istifadə edilə bilər. Buna görə də, sizin və bir çox digər erməni şərhçilərinin dövlətlərin tarixi və region xalqlarının etnogenezi ilə bağlı suallarını əsaslı müzakirədən yayınmaq cəhdi kimi qəbul edirəm.
Ona görə də təhlilinizi aşağıdakılara əsaslandırmağınızı məsləhət görürəm:
▪️Vaşinqton və Praqa Sazişləri;▪️Alma-Ata Bəyannaməsi (şərhlər deyil, ancaq mətn);▪️Süni İntellektdən sərhəd dəyişiklikləri mövzusunda arxiv sənədləri;▪️Ermənistanın İstiqlal Bəyannaməsinin və Konstitusiyanın mətni;▪️Ermənistan Parlamentinin Alma-Ata Bəyannaməsinə etdiyi düzəlişlərin mətnləri.
Hələlik bu qədər bəsdir. Bu sənədlərlə bağlı hər hansı bir sualınız varsa, xahiş edirəm soruşun.
Sizin və digər erməni şərhçilərinin 28 aprel 1920-ci ildən əvvəlki bütün xəritələrin, sənədlərin və tarixçilərin fikirlərinin əhəmiyyətsiz olduğunu və nəşrimin mövzusuna və iki dövlət arasında sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi prosesinə heç bir aidiyyəti olmadığını başa düşməyiniz vacibdir.
Beləliklə, davam edək. Aydın şəkildə gördük ki, Ermənistan büdcəsi tərəfindən maliyyələşdirilən "troll fabriki" bizə "erməni cəmiyyəti"nin Paşinyanın qəhrəmancasına sülh gündəliyinə daxil etməyə çalışdığı "güzəştlərə" son dərəcə mənfi münasibət bəslədiyi fikrini sırımağa çalışır. Kimsə bunların "güzəştlər" deyil, millətçilərin taktiki məqsədi olduğunu göstərməyə çalışan kimi, hamınızın şərhlərdə gördüyünüz isteriya başlayır.
Sual yaranır: bu davranışın səbəbi nədir?
Cavab sadədir: bu təbliğat modeli parlament seçkilərinə deyil, Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını aradan qaldıracaq Konstitusiya ilə bağlı referendum keçirilməsini qeyri-mümkün etməyə yönəlib. Onların məqsədi Konstitusiyaya və ərazilərimizin ilhaqına aid olan digər normativ aktlara dəyişiklik etmədən Sülh Sazişinin imzalanmasını təmin etməkdir, çünki bu sənədlərin sayı çoxdur.
İkinci məqsəd mövcud güc balansı və geosiyasi amillər səbəbindən Qarabağ məsələsini "insan hüquqları" məsələsinə çevirməkdir. Seçimlər fərqli ola bilər, lakin ssenari diasporanın "soyqırımı" mövzusunda fəallığına bənzəyir. Onların mövqeyinin vacib bir hissəsi Sülh Sazişinin imzalanmasını Azərbaycanın "SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Baş Qərargahının 1976-cı il xəritələrinə əsasən sərhədləri" tanımasının təsdiqi kimi təqdim etmək niyyətidir. Əlbəttə ki, istənilən hüquqşünas bilir ki, sərhəd xətti yalnız Sərhəd Delimitasiyası və Demarkasiyası Sazişinin imzalanması ilə təsdiqlənir. Daha sonra sərhədlərin müəyyən edilməsi prosedurlarının tamamlanmasını gözləmədən, onlar münaqişədən sonrakı strategiyalarının ikinci mərhələsinə keçməyə hazır olacaqlar.
Bu mərhələdə aşağıdakı hadisələr ehtimal olunur:▪️"Xəyanət" ittihamları ilə Paşinyan rejiminin dəyişdirilməsi... lakin mən onun ölkəni tərk edəcəyini güman edirəm;▪️Yeni rəhbərlik "Qarabağ" uğrunda mübarizədə qayıdış hüququ kontekstində yeni bir mərhələ elan edir;▪️"Realdan böyükə" prinsipinə əsaslanan "Böyük Ermənistan" ideologiyasının dirçəlişi;▪️Məsələn, "müsəlmanlarla əhatə olunmuş xristian qalası" ideoloji çərçivəsində "forpost" siyasətinin qayıdışı;▪️Müxtəlif bəhanələrlə Naxçıvanla əlaqələrin vaxtaşırı bloklanması.
Bu gün üçün bu qədər. Ola bilsin ki, taktikalarımızı sabah müzakirə edə bilək.
