Tarixin elə günləri var ki, həmin günlər təkcə təqvim hadisəsi kimi deyil, bütöv bir xalqın taleyində dönüş nöqtəsi kimi yadda qalır. Azərbaycan xalqı üçün belə günlərdən biri də 28 May – Respublika Günüdür. Bu tarix xalqımızın milli özünüdərk yolunda atdığı ən mühüm addımlardan birini, müstəqil dövlətçilik ənənələrinin yeni mərhələyə qədəm qoymasını və siyasi iradənin zəfərini özündə əks etdirir. 1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan xalqı əsrlər boyu yaşatdığı azadlıq ideallarını gerçəkləşdirərək müsəlman Şərqində ilk demokratik parlament respublikasını yaratdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulması təkcə ölkəmiz üçün deyil, bütövlükdə Şərq dünyası üçün yeni siyasi baxışın və idarəçilik modelinin yaranması demək idi. Bu, xalqın müstəqillik arzusunun siyasi ifadəsi olmaqla yanaşı, milli dövlətçilik tariximizin ən şərəfli səhifələrindən birinə çevrildi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması olduqca mürəkkəb beynəlxalq şəraitə təsadüf edirdi. Birinci Dünya müharibəsinin ağır nəticələri, regionda baş verən siyasi dəyişikliklər, imperiyaların parçalanması və geosiyasi qeyri-müəyyənliklər fonunda müstəqil dövlət yaratmaq böyük siyasi iradə və qətiyyət tələb edirdi. Belə bir mürəkkəb dövrdə Azərbaycan xalqı öz milli birliyini nümayiş etdirdi və dövlət qurmaq əzmini ortaya qoydu.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin rəhbərləri xalqın gələcəyini müasir dəyərlərə əsaslanan hüquqi və demokratik dövlət modelində görürdülər. Bu baxımdan Cümhuriyyət dövründə həyata keçirilən islahatlar öz dövrü üçün mütərəqqi və uzaqgörən xarakter daşıyırdı. Ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tarixi rolunu yüksək qiymətləndirərək qeyd etmişdir: “Biz qanuni qürur hissi keçiririk ki, Şərqdə demokratiyanın əsasını qoyan məhz Azərbaycan xalqı olub.” Bu fikir bir daha təsdiq edir ki, Azərbaycan xalqı tarix boyu müasir idarəçilik və demokratik dəyərlərə bağlı olmuşdur.

Cümhuriyyətin qısa fəaliyyəti dövründə dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Parlament yaradıldı, dövlət idarəetmə sistemi formalaşdırıldı, milli dövlət atributları qəbul edildi və ordu quruculuğuna başlanıldı. Dövlətin siyasi institutlarının yaradılması gələcək inkişafın əsaslarını təşkil edirdi. 1918-ci il iyunun 26-da Milli Ordunun yaradılması haqqında qərarın qəbul edilməsi xüsusilə mühüm hadisə idi. Bu qərar ölkənin təhlükəsizliyinin təmin olunması və müstəqilliyin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Bu gün Azərbaycanın güclü ordusunun mövcudluğu həmin dövrdə qoyulmuş təməlin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti həm də insan hüquqlarının təmin olunması və demokratik prinsiplərin tətbiqi sahəsində mühüm addımlar atmışdı. Qadınlara seçki hüququnun verilməsi həmin dövr üçün son dərəcə mühüm hadisə hesab olunurdu. Azərbaycanın bu istiqamətdə bir çox Avropa dövlətlərindən daha əvvəl addım atması xalqımızın mütərəqqi düşüncəyə sahib olduğunu göstərən mühüm tarixi faktdır.

Təhsil və maarifçilik məsələləri də Cümhuriyyət hökumətinin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri idi. Dövlət rəhbərləri yaxşı anlayırdılar ki, xalqın gələcək inkişafı üçün savadlı və milli ruhda yetişən gənc nəslin formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu məqsədlə təhsil sisteminin inkişafı üçün ciddi addımlar atıldı, milli kadr potensialının formalaşdırılması istiqamətində mühüm qərarlar qəbul edildi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xarici siyasətdə də mühüm uğurlar əldə edə bildi. Dövlətin beynəlxalq münasibətlər sistemində öz yerini tutması üçün müxtəlif ölkələrlə əlaqələrin qurulması istiqamətində ardıcıl fəaliyyət həyata keçirilirdi. Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində atılmış addımlar ölkənin gələcək siyasi mövqeyinin güclənməsində mühüm rol oynadı. Tarixi şəraitin yaratdığı çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqın yaddaşında əbədi yaşamağı bacardı. Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, Cümhuriyyət xalqın milli düşüncəsində silinməz iz qoydu, dövlətçilik ənənələrinin yaşadılmasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə zəmin yaratdı.

Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək bildirirdi ki, müasir Azərbaycan Respublikası həmin dövlətin siyasi və hüquqi varisidir. Məhz Ulu Öndərin rəhbərliyi dövründə müstəqil dövlətçilik ənənələri möhkəmləndirildi və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətləri müəyyənləşdirildi. Bu gün cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan uğurla inkişaf edən, beynəlxalq münasibətlər sistemində öz nüfuzunu daha da artıran güclü dövlətə çevrilmişdir. Həyata keçirilən uğurlu daxili və xarici siyasət ölkənin iqtisadi potensialını artırmış, onun siyasi mövqelərini möhkəmləndirmiş və beynəlxalq nüfuzunu yüksəltmişdir.

Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutan hadisələrdən biri də Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbə oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Ordusu xalqımızın çoxillik arzularını gerçəkləşdirdi, ölkənin ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini tam təmin etdi. Bu gün Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni siyasi reallıqlar, həyata keçirdiyi beynəlxalq layihələr və artan nüfuzu göstərir ki, dövlətçilik ənənələrimiz daha da möhkəmlənir və inkişaf edir. 28 May-Respublika Günü təkcə tarixi bir hadisənin ildönümü deyil. Bu tarix Azərbaycan xalqının azadlıq ruhunun, milli birliyinin, siyasi qətiyyətinin və dövlətçilik iradəsinin təcəssümüdür. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ideyaları müasir Azərbaycan dövlətinin uğurlarında yaşayır və xalqımızı yeni nailiyyətlərə doğru aparır.
Anar Abbasov,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının sədr müavini.

• Azərbaycan
• Tarix
• 28 May
• Şanlı Səhifə
• Respublika Günü