Kreml rəhbəri Vladimir Putinin “Rusiya Davos”u adlandırılan böyük iqtisadi forumu Sankt-Peterburqda işə başlayır. Rusiya iqtisadi artımın durğunluğu və Ukraynadakı müharibə səbəbindən Qərblə qarşıdurmanın dərinləşdiyi bir vaxtda, çərşənbə günü keçirilən bu tədbirə amerikalı sağçı təsirçi (influenser), hazırda ABŞ-da rəsmi vəzifə tutan bir şəxs və almaniyalı milyarder pərakəndə satış maqnatı qatılacaq.
Bu forum, Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya qoşun yeritməsindən bəri keçirilən beşinci irimiqyaslı investisiya tədbiridir. Reuters-in məlumatına görə, forum Kiyevə yönəlmiş və ölümcül nəticələrə səbəb olan pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və raket hücumlarından bir neçə saat sonra açılıb. Rusiya tərəfi bu hücumun Ukrayna qüvvələrinin Rusiyanın nəzarətindəki Luqanskda yerləşən yataqxanaya endirdiyi zərbəyə cavab olduğunu iddia edir.
Tədbirin rəsmi proqramında Ukraynanın adı heç yerdə çəkilməsə də, müharibənin kölgəsi forumda aydın hiss olunur. Anonimlik şərti ilə danışan rusiyalı iştirakçılardan biri mövcud vəziyyəti belə xarakterizə edib:
“Əsas sual budur: bu müharibə nə vaxtsa bitəcək, yoxsa bizi daha çətin bir gələcək gözləyir?”
1999-cu ildən bəri Rusiyanı prezident və ya baş nazir kimi idarə edən Vladimir Putin, hakimiyyətinin ilk 15 ilində ölkədə ciddi rifah yüksəlişinə nail olmuşdu. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) məlumatına görə, Rusiya iqtisadiyyatı Krımın ilhaqından bir il əvvəl — 2013-cü ildə on dəfə artaraq təxminən 2.3 trilyon dollara çatmışdı.
Lakin həmin vaxtdan bəri Rusiya Qərblə qarşıdurmanın iqtisadi bədəlini ödəyir. 2023 və 2024-cü illərdə artım templəri gözləntiləri üstələsə də, bu il üçün Rusiya iqtisadiyyatının həcmi 2.9 trilyon dollar proqnozlaşdırılır. Bu isə NATO alyansının ümumi iqtisadi gücü (təxminən 45 trilyon dollar) qarşısında olduqca kiçik bir rəqəmdir.
Rusiyanın xammal ixracından asılı olan iqtisadiyyatı ötən il kəskin şəkildə yavaşlayıb:
2024-cü il: 4.9% artım
2025-ci il: təxminən 1% artım
2026-cı ilin I rübü: 0.2% azalma (geriləmə)
Rəsmi qurumlar bu enişi yüksək faiz dərəcələri, Qərb sanksiyaları və rublun həddindən artıq güclənməsi ilə əlaqələndirirlər. Cari il üçün ümumi iqtisadi artım proqnozu isə cəmi 0.4% təşkil edir.
Rusiya Mərkəzi Bankının sabiq sədr müavini Oleq Vyugin bildirir ki, Kremlin qarşısında iki çətin seçim var: ya iqtisadi tənəzzüllə barışmaq, ya da Ukraynadakı hərbi əməliyyatların (“SVO”) maliyyələşdirilməsini azaltmaq.
“Rusiya seçim etməlidir: ya hərbi xərcləri kəsməlidir — bu, mərkəzi bankın uçot dərəcəsini daha sürətlə azaltmağa, mülki sektora kreditləri genişləndirməyə, sanksiyaları qismən yumşaltmağa və logistika zəncirlərini bərpa edərək iqtisadi artımı stimullaşdırmağa imkan verəcək; ya da hərbi xərclərin davamlı artırılmasını və əlavə vergiləri tələb edən müharibəni uzatmalıdır. İkinci seçim iqtisadiyyatın tənəzzülünü sürətləndirəcək və əhalinin real gəlirlərini azaldacaq”, — deyə Vyugin izah edib.
Putin Rusiya Federasiyasının qəti qələbə qazanacağına inanır və cəbhədəki real vəziyyət barədə yanlış təsəvvürlərə malikdir. Analitiklər qeyd edirlər ki, Kreml diktatoru müdafiə xərclərini azaltmaqdan qəti şəkildə imtina edir, çünki o, hərbi yolla üstünlük əldə edə biləcəyinə əmindir.
Bununla belə, ekspertlər Putin rejiminin gələcəyinin qeyri-müəyyən olduğunu vurğulayırlar. Rusiya ordusu cəbhə xəttində ciddi irəliləyiş əldə etməkdə çətinlik çəkir və Putinin dinamikanı dəyişmək üçün rıçaqları (alətləri) getdikcə azalır. Ölkədə elan edilə biləcək yeni bir məcburi səfərbərlik dalğası cəbhədə Rusiyaya müvəqqəti üstünlük qazandıra bilsə də, bu addım daxildə — Rusiya cəmiyyətində kəskin narazılıq və populyarlığın itirilməsi ilə nəticələnə bilər.
