Yeni kəşf beynin immun sistemlə qarşılıqlı əlaqəsinə və qorunma mexanizmlərinə dair anlayışları genişləndirir...
Poliqon xəbər verir ki, Flandriya Biotexnologiya İnstitutu və Gent Universitetinin alimləri beynin strukturunda əvvəllər məlum olmayan yeni hüceyrə baryeri müəyyən ediblər. Tədqiqatın nəticələri nüfuzlu “Nature Neuroscience” jurnalında dərc olunub.
Araşdırma beynin orqanizmin digər hissələrindən necə qorunduğunu və immun sistemin onun fəaliyyətinə hansı mexanizmlərlə təsir göstərə biləcəyini daha dərindən anlamağa imkan yaradır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu kəşf mərkəzi sinir sisteminin müdafiə mexanizmlərinə dair mövcud elmi təsəvvürləri əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir.
Məlumdur ki, beyin xarici təhlükələrdən bir neçə baryer sistemi vasitəsilə qorunur. Bu baryerlər sabit və ciddi şəkildə tənzimlənən daxili mühit yaradır, zərərli maddələrin və patogenlərin beyinə daxil olmasının qarşısını alır. Ən məşhur qoruyucu mexanizm qan-beyin baryeridir. Lakin alimlər bildirirlər ki, digər mühüm interfeys damar kələfi (xoroid pleksus) hesab olunur. Bu struktur beynin maye boşluqlarında yerləşir və onurğa-beyin mayesini istehsal edir.
Tədqiqat zamanı alimlər damar kələfinin aşağı hissəsində yerləşən və “bazal baryer hüceyrələri” adlandırdıqları unikal hüceyrə populyasiyasını müəyyən ediblər. Bu hüceyrələr bir-biri ilə sıx molekulyar əlaqələr – “molekulyar pərçimlər” vasitəsilə birləşərək hermetik və möhkəm struktur yaradır. Məhz bu struktur damar kələfi, beyin toxuması və onurğa-beyin mayesi arasında funksional sərhədləşməni təmin edir.
Professor Roosmarijn Vandenbroucke bildirib ki, bu kəşf beynin həm nə qədər həssas, həm də eyni zamanda nə dərəcədə güclü qorunduğunu göstərir. Onun sözlərinə görə, əldə olunan nəticələr beyin xəstəliklərinin müalicəsində hədəfli müdaxilə üsullarının inkişafı üçün yeni perspektivlər açır.
Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, bu baryer statik deyil. Normal şəraitdə o, hətta kiçik molekulların belə damar kələfindən onurğa-beyin mayesinə və beyin toxumalarına keçməsini effektiv şəkildə məhdudlaşdırır. Lakin sistemli iltihab – məsələn, ağır infeksiya zamanı – baryer zəifləyə bilər. Bu isə zərərli maddə və hüceyrələrin mərkəzi sinir sisteminə daxil olmasına şərait yarada bilər.
Araşdırma göstərib ki, bazal baryer hüceyrələri embrional inkişafın erkən mərhələlərində formalaşır və həyat boyu qalır. Bu hüceyrələrin həm siçanlarda, həm də insanlarda mövcudluğu təsdiqlənib ki, bu da nəticələrin insan sağlamlığı və nevroloji xəstəliklərin öyrənilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyətini artırır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, kəşf Alzheimer, dağınıq skleroz və digər neyroiltihabi xəstəliklərin mexanizmlərinin öyrənilməsində yeni mərhələnin başlanğıcı ola bilər.
Poliqon.info
