Azərbaycan Prezidenti çıxışında ABŞ administrasiyasının Cənubi Qafqaz və daha geniş Avrasiya məkanında təşəbbüslərini yüksək qiymətləndirərək “Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu – TRIPP” layihəsini regional inteqrasiya baxımından mühüm platforma kimi təqdim etmişdir. Layihə nəqliyyat, logistika və enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi yolu ilə region ölkələri arasında qarşılıqlı asılılığı artırmağı və iqtisadi əməkdaşlığı möhkəmləndirməyi hədəfləyir.
Bu kontekstdə Azərbaycan özünün geostrateji mövqeyi, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində iştirakı ilə TRIPP təşəbbüsünün əsas tərəfdaşlarından biri kimi qiymətləndirilir.
Səfər çərçivəsində imzalanmış “Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiya” iki ölkə arasında münasibətlərin institusional əsaslarını daha da gücləndirən sənəd kimi təqdim edilmişdir. Xartiya siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, rəqəmsal inkişaf və müdafiə sahələrində uzunmüddətli öhdəlikləri əhatə edir.
Sənəd tərəflərin suverenlik, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət əsasında əməkdaşlığı dərinləşdirmək niyyətini əks etdirir. Bu, Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında ABŞ administrasiyasının Azərbaycana göstərdiyi diqqət və müsbət münasibəti xüsusi vurğulamışdır. Bu münasibət, xüsusilə regional sabitliyin təmin olunması, post-münaqişə dövründə bərpa və reinteqrasiya proseslərinə dəstək baxımından əhəmiyyətli hesab edilmişdir.
Diplomatik ritorikada minnətdarlıq ifadəsi tərəfdaşlıq münasibətlərinin qarşılıqlı etimad və hörmət prinsipləri üzərində qurulduğunu nümayiş etdirir.
Çıxışda ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri sırasında mühüm yer tutan istiqamət kimi səciyyələndirilmişdir. ABŞ-ın qlobal siyasi və iqtisadi sistemdə rolu nəzərə alınaraq, bu tərəfdaşlığın Azərbaycan üçün təhlükəsizlik, enerji ixracı və beynəlxalq maliyyə institutlarına çıxış baxımından əhəmiyyəti qeyd olunmuşdur.
Bu yanaşma Azərbaycanın çoxtərəfli və balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu ilə uzlaşır.
Vitse-prezident Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri iki ölkə münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilmişdir. Prezident İlham Əliyev səfərin həm siyasi simvolizm, həm də imzalanmış sənədlərin məzmunu baxımından tarixi əhəmiyyət daşıdığını bildirmişdir.
Bu səfər ali səviyyəli siyasi dialoqun intensivləşdirilməsi və strateji gündəliyin konkret layihələrlə zənginləşdirilməsi baxımından dönüş nöqtəsi kimi təqdim edilmişdir.
Strateji Xartiyanın birinci bölməsi regional bağlantıların gücləndirilməsinə həsr olunmuşdur. Burada enerji təhlükəsizliyi, alternativ nəqliyyat marşrutları və tranzit potensialının artırılması əsas istiqamətlər kimi müəyyən edilmişdir.
Azərbaycanın enerji ixracatçısı və tranzit ölkə kimi rolu, xüsusilə Avropa bazarlarına çıxış imkanları kontekstində, ABŞ ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaradır.
İkinci bölmə innovasiya və rəqəmsal transformasiya sahəsində əməkdaşlığa yönəlmişdir. Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsal infrastrukturun modernləşdirilməsi prioritet istiqamətlər kimi göstərilmişdir.
Bu çərçivədə ABŞ şirkətlərinin Azərbaycanda investisiya imkanlarının genişləndirilməsi və birgə tədqiqat təşəbbüslərinin təşviqi nəzərdə tutulur.
Təhlükəsizlik əməkdaşlığı hərbi-texniki sahə, sərhəd təhlükəsizliyi və terrorizmlə mübarizə istiqamətlərini əhatə edir. Tərəflər regional sabitliyin qorunması və beynəlxalq təhlükəsizlik təşəbbüslərində koordinasiyanın artırılması barədə razılığa gəlmişlər.
Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın təhlükəsizlik arxitekturasında ABŞ ilə tərəfdaşlığın strateji xarakterini daha da möhkəmləndirir.
Xartiyanın son bölməsi həyata keçirmə mexanizmlərini və institusional koordinasiya mexanizmlərini müəyyən edir. Müntəzəm yüksək səviyyəli dialoq, işçi qruplarının yaradılması və illik qiymətləndirmə mexanizmləri sənədin effektiv icrasını təmin etməyə yönəlib.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin strateji və çoxşaxəli xarakterini bir daha təsdiqləmiş, qarşıdakı dövrdə siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi üçün möhkəm əsasların formalaşdığını nümayiş etdirmişdir.
Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi
