Alimlər uzun müddət davam edən COVİD-in səbəblərindən birini tapıblar.
Belə ki, SARS-CoV-2 infeksiyasından sonra dəmir metabolizmasının pozulması uzunmüddətli COVID-19-un inkişafında əhəmiyyətli rol oynaya bilər.
Tədqiqatçılar bu nəticəyə infeksiyanın erkən mərhələlərində belə bəzi xəstələrdə bədəndə dəmirin davamlı şəkildə yenidən paylandığını və bu paylanmanın sağaldıqdan sonra aylarla davam edə biləcəyini aşkarlayaraq gəliblər.
Alimlər COVID-19-dan sağalan insanların qan nümunələrini təhlil edərək, infeksiyadan sonra uzun müddət onları izləyiblər. Tədqiqat müəyyən edib ki, sonradan uzunmüddətli COVID-19 simptomları inkişaf etdirən bəzi xəstələrdə infeksiyadan bir neçə həftə sonra dəmir tənzimlənməsinin pozulması və davam edən iltihab əlamətləri müşahidə olunub.
Bu dəyişikliklər yaşdan, cinsdən və hətta xəstəliyin ilkin gedişatının şiddətindən asılı olmayaraq baş verib. Tədqiqatın nəticələri “Nature Immunology” elmi jurnalında dərc edilib.
İnfeksiya zamanı orqanizm müdafiə mexanizmini aktivləşdirir. Belə ki, bir çox mikroorqanizmlər bu elementi böyümə üçün istifadə etdiyi üçün qanda dəmir səviyyəsi azalır. Onların çoxalmasını məhdudlaşdırmaq üçün bədən müvəqqəti olaraq dəmiri "gizlədir".
Lakin tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, COVID-19-dan sonra bu mexanizm bəzi insanlarda həddindən artıq işləməyə davam edir. Dəmir bədəndən yox olmur, immun sistemi hüceyrələrində və toxumalarında toplanır və qana çatmaz hala gəlir.
Dəmirin bu gizli yenidən paylanması funksional çatışmazlığa bənzər bir vəziyyətə səbəb ola bilər. Bədəndə dəmirin olmasına baxmayaraq, normal qırmızı qan hüceyrələrinin əmələ gəlməsi və səmərəli oksigen daşınması üçün qeyri-kafi olur.
Nəticədə hüceyrələr daha az enerji alır və bu da uzunmüddətli COVID-in xarakterik simptomlarına - xroniki yorğunluğa, zəifliyə və zəif məşq tolerantlığına səbəb ola bilər. Tədqiqatçıların fikrincə, bu, prosesləri anlamaq yeni müalicə strategiyalarının hazırlanmasına kömək edə bilər.
Xüsusilə, iltihabın erkən nəzarəti və bədəndə normal dəmir paylanmasının bərpası perspektivli bir yanaşma ola bilər. Alimlər vurğulayırlar ki, bu vəziyyətdə sadəcə dəmir əlavələri təyin etmək həmişə təsirli olmur, çünki problem dəmir miqdarında deyil, onun hüceyrələr daxilində "kilidlənmiş" qalmasındadır.
