İş qrafikləri, sənədlər və maaş kartları bir gün yerini pensiya dövrünə verir. Lakin bir çox insan pensiya yaşına çatanda hesabına köçən məbləği görüb eyni sualı verir: illərlə işlədiyim halda niyə pensiyam azdır və onu artırmaq mümkündürmü?
Pensiya əslində dövlətin verdiyi sadə sosial yardım deyil. Bu, vətəndaşın illər ərzində topladığı sığorta kapitalına əsaslanan təminatdır.
BAKU.WS-in məlumatına görə, pensiya hesablanarkən insanın iş stajı, maaşı və bu maaşdan ödənilən sosial sığorta haqları nəzərə alınır. Buna görə də eyni müəssisədə və eyni vəzifədə çalışan iki nəfərin pensiyası fərqli ola bilər.
Çünki onların qazancı, mükafatları və nəticədə pensiya fonduna köçürülən sığorta haqları müxtəlif olur. Hər ay əmək haqqından müəyyən məbləğ tutulur və işəgötürənin ödədiyi vəsaitlə birlikdə bu vəsait pensiya fonduna yönəldilir. Bu kapital vətəndaşın gələcək pensiyasının əsasını təşkil edir. Maaşlar və inflyasiya artdıqca isə pensiyalar da istehlak qiymətləri indeksinə uyğun olaraq hər il indeksləşdirilir.
Pensiya yaşı çatdıqda fonda toplanmış ümumi məbləğ müəyyən qaydada bölünərək aylıq pensiya məbləği formalaşdırılır. Buna görə də qeyri-rəsmi işləmək və ya maaşın bir hissəsini "zərf"lə almaq gələcək pensiyanın azalmasına səbəb olur. Dövlət hesablamanı yalnız rəsmi əmək haqqı əsasında aparır.
Pensiya təyin edildikdən sonra da işləməyə davam edən şəxslər əlavə sığorta kapitalı topladıqları üçün sonradan pensiyalarının yenidən hesablanması mümkündür. Bundan əlavə, bütün pensiyalar hər ilin əvvəlində indeksləşdirilir və müəyyən artımlar tətbiq olunur.
Qeyd edək ki, pensiya uzaq gələcəyin deyil, bugünkü qərarların nəticəsidir. Bu gün rəsmi əmək fəaliyyəti və ödənilən sığorta haqları gələcəkdə daha sabit və yüksək pensiya təminatı deməkdir.
