1960-cı illərdə ABŞ-da "Lockheed A-12" kəşfiyyat təyyarəsinin eksperimental qırıcı-tutucu versiyası olan YF-12 “Blackbird” hazırlanıb.
HİT.az xəbər verir ki, “The Aviation Geek Club” nəşrinin yazdığına görə, 1965-ci ildə sınaq uçuşları zamanı YF-12 sürət rekordu – 3331,9 km/saat, həmçinin hündürlük rekordu – 24 463 metr əldə edib.
Buna baxmayaraq, YF-12 döyüş təyyarəsi kimi silahlanmaya qəbul olunmayıb və əvəzində SR-71 “Blackbird” kəşfiyyat təyyarəsinin sələfi olub.
Eksperimental qırıcı necə hazırlanıb?
YF-12 üzərində iş 1950-ci illərin sonlarında Lockheed şirkətinin Kaliforniyadakı perspektiv inkişaf ofisində gizli şəkildə başlayıb. Uçuşlarla bağlı məlumatlar ictimai təqdimatdan xeyli sonra da məxfi saxlanılıb. Yaxşı göstəricilərinə baxmayaraq, Vyetnam müharibəsi dövründə yüksək xərclərə görə layihə 1968-ci ilin əvvəlində dayandırılıb.
Təyyarənin hazırlanmasında Ames Uçuş Sınaqları Mərkəzində külək tunelində aparılan testlərdən əldə olunan məlumatlardan istifadə olunub. Eyni zamanda ABŞ Müdafiə Nazirliyinin perspektiv tədqiqatlar qurumu YF-12A-nı yüksək sürətli texnologiyaların inkişafı üçün platforma kimi qiymətləndirib. Bu texnologiyaların gələcəkdə səsdən sürətli sərnişin təyyarələrinin hazırlanmasına kömək edə biləcəyi bildirilirdi.
NASA YF-12-ni necə istifadə edib?
1975-ci ildə çəkilmiş fotolarda NASA-ya məxsus “Blackbird” təyyarələri görünür. Onlardan biri YF-12 kimi tanınsa da, əslində aşağıdakı təyyarə SR-71 olub. İki model arasında burun hissəsinin konstruksiyasında fərqlər mövcud idi, həmçinin daxili və xarici quruluşda da fərqli elementlər var idi. Bununla belə, hava giriş sistemləri və bəzi konstruktiv həllər ortaq idi.
NASA həmin təyyarələri qəsdən YF-12 kimi təqdim edirdi, çünki SR-71 üzərində tam sərəncam hüququ yox idi. O dövrdə SR-71 hələ də məxfi strateji kəşfiyyat təyyarəsi sayılırdı.
NASA-nın istifadə etdiyi SR-71 formal olaraq saxta bort nömrəsi daşıyırdı. 06-937 nömrəsi əslində Lockheed A-12 təyyarəsinə məxsus idi. Bu nömrə YF-12A seriyasındakı 06-934, 06-935 və 06-936 ardıcıllığını davam etdirmək üçün seçilmişdi.
Yeni qırıcı konsepti
Xatırladaq ki, yaxın zamanda beşinci nəsil qırıcılarla mübarizə üçün hazırlanan perspektivli F/A-XX daşıyıcı əsaslı qırıcının konsept görüntüləri yayımlanıb. Şirkət təyyarənin burun hissəsini, kokpiti və ön gövdə hissəsini nümayiş etdirib.
Ekspertlərin fikrincə, bu, ağır sinif qırıcı olacaq. Təyyarənin yüksək döyüş yükü daşıması, təxminən 1600 km döyüş radiusuna malik olması və aviadaşıyıcılarda yerləşdirilmə tələblərinə cavab verməsi gözlənilir.
Samir
