Hörmuz boğazında fasilələr fonunda qlobal tələbat artır, lakin ABŞ ehtiyatlarının sürətlə azalması risk yaradır...
Poliqon xəbər verir ki, Bloomberg Agentliyinin məlumatına görə, Hörmuz boğazında tədarük zəncirinin pozulması qlobal neft bazarında ciddi gərginlik yaradıb və bu şəraitdə ABŞ faktiki olaraq son alternativ təchizatçı rolunu oynamağa başlayıb. Dünyanın müxtəlif bölgələrindən neft tankerləri misli görünməmiş həcmdə ABŞ limanlarına axışır, burada yükləndikdən sonra yenidən dənizə çıxaraq Yaponiya, Tailand və hətta Avstraliya kimi uzaq bazarlara yönəlir.
Məlumata görə, son doqquz həftə ərzində ABŞ ərazisində yerləşən yataqlardan və ehtiyat anbarlarından xarici bazarlara 250 milyon bareldən çox neft ixrac olunub. Bu göstərici ölkəni yenidən dünyanın ən böyük neft ixracatçısına çevirib və o, bu sahədə Səudiyyə Ərəbistanını geridə qoyub. Beləliklə, ABŞ hazırda qlobal istehlakçılar üçün həyati əhəmiyyətli enerji mənbəyi rolunu oynayır.
Bununla belə, rekord səviyyəli ixrac fonunda ciddi narahatlıqlar da yaranır. ABŞ daxilində neft və yanacaq ehtiyatları artıq dörd həftədir ki, ardıcıl olaraq azalır və tarixi orta göstəricilərdən aşağı düşüb. Enerji sektorundakı şirkətlər artan tələbatı qarşılamaqda çətinlik çəkir və mövcud istehsal imkanları maksimum həddə yaxınlaşır.
Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin eksperti Kleyton Siql bu vəziyyəti belə şərh edib: “Gəmilər bizim nefti aparmaq üçün gəlir, lakin böyük həcmdə ixrac davam etdikcə bazar balansı daha da gərginləşəcək. Əslində biz ehtiyatlarımızı sürətlə tükəndirməklə özümüz üçün risk yaradırıq”.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyət yalnız ABŞ üçün deyil, qlobal enerji bazarı üçün də ciddi nəticələr doğura bilər. Hətta son həftələrdə ABŞ-dan davamlı ixrac axını olsa belə, bu həcmlər Ormuz boğazının bağlanması nəticəsində yaranan təklif çatışmazlığını tam kompensasiya edə bilmir. Bu isə beynəlxalq bazarlarda qiymətlərin artmasına və enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı risklərin yüksəlməsinə səbəb olur.
Daxili bazarda isə vəziyyət siyasi nəticələr doğura bilər. ABŞ-da enerji daşıyıcılarının bahalaşması inflyasiyanı artırır və xüsusilə noyabr ayında keçiriləcək aralıq seçkilər ərəfəsində ciddi ictimai narazılıq yarada bilər. Benzin qiymətlərinin sürətlə artması seçicilər arasında suallar doğurur, xüsusilə də böyük həcmdə neftin xarici bazarlara yönəldilməsi fonunda.
Bununla yanaşı, mənbələrin bildirdiyinə görə, Donald Tramp administrasiyası ABŞ neftinin və neft məhsullarının ixracına məhdudiyyətlərin tətbiqi ehtimalını dəfələrlə istisna edib. Hətta bu mövqe enerji şirkətlərinin rəhbərləri ilə qapalı görüşlərdə də təkrar təsdiqlənib. Bu yanaşma ABŞ-ın qlobal enerji bazarında dominant mövqeyini qorumaq niyyəti ilə izah olunur.
Beləliklə, ABŞ-ın artan ixracı qlobal enerji bazarında mühüm sabitləşdirici rol oynasa da, daxili ehtiyatların azalması və siyasi risklərin artması bu strategiyanın davamlılığı ilə bağlı suallar yaradır.
Poliqon.info
