Azərbaycan Dəmir Yolları tərəfindən Abşeron dairəvi dəmir yolu marşrutu üzrə dayanacaq və stansiyaların sayının artırılması Bakı aqlomerasiyasında şəhərətrafı nəqliyyat sisteminin genişləndirilməsi istiqamətində strateji transformasiyanın davam etdiyini göstərir. Baş Keşlə və N.Nərimanov stansiyalarında dayanacaqların təşkili, eləcə də yeni məntəqələrin yaradılması paytaxt və ətraf ərazilərdə mobillik modelinin dəyişdirilməsinə yönəlmiş uzunmüddətli nəqliyyat siyasətinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.
Dayanacaq sayının 22-yə, daha sonra isə 40-a çatdırılması şəhərətrafı dəmir yolu nəqliyyatının funksional əhatəsini əhəmiyyətli şəkildə genişləndirə bilər. Bu, xüsusilə Abşeron yarımadasında gündəlik miqrasiya edən əhali üçün alternativ və daha sürətli nəqliyyat imkanlarının formalaşmasına xidmət edir. Son illərdə Bakı və ətraf qəsəbələrdə əhalinin artımı fonunda avtomobil nəqliyyatının yükü ciddi şəkildə yüksəlib və bu, tıxac problemini daha da kəskinləşdirib.
Qlobal təcrübədə şəhərətrafı dəmir yolu sistemləri iri şəhərlərdə nəqliyyat sıxlığının azaldılması üçün ən effektiv həllərdən biri hesab olunur. Paris RER, London Overground və İstanbul Marmaray modelləri göstərir ki, inteqrasiya olunmuş relsli nəqliyyat sistemi həm şəhərdaxili hərəkəti sürətləndirir, həm də iqtisadi məhsuldarlığı artırır. Bakı üçün də dairəvi dəmir yolu layihəsinin genişlənməsi uzunmüddətli urbanizasiya strategiyasının mühüm elementi kimi çıxış edir.
Yeni stansiya və dayanacaqların yaradılması yalnız nəqliyyat baxımından deyil, həm də iqtisadi və sosial aspektdən əhəmiyyətlidir. Dəmir yolu infrastrukturu ətrafında yeni yaşayış və biznes zonalarının inkişafı sürətlənə, daşınmaz əmlak bazarında aktivlik arta və regionlararası əlaqələr daha çevik hala gələ bilər. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, müasir relsli nəqliyyat sistemlərinə yaxın ərazilərdə iqtisadi aktivlik və investisiya cəlbediciliyi adətən daha yüksək olur.
2030-cu ilə qədər Zabrat–Maştağa–Bağlar, Bakıxanov–Binə–Qala və Yeni Suraxanı–Hövsan istiqamətlərində yeni xətlərin istifadəyə verilməsi paytaxtın nəqliyyat xəritəsinin əhəmiyyətli şəkildə dəyişəcəyini göstərir. Xüsusilə şəhərin periferiya zonalarının relsli nəqliyyat sisteminə inteqrasiyası gündəlik sərnişin axınının balanslaşdırılmasına və mərkəzi küçələrdə avtomobil yükünün azalmasına təsir göstərə bilər.
Güzdək−Qaradağ xəttinin bərpası isə layihənin strateji komponentlərindən biri hesab olunur. Yük qatarlarının həmin istiqamətə yönləndirilməsi Bakı−Xırdalan−Sumqayıt xəttində sərnişin qatarlarının buraxıcılıq imkanlarını artıracaq. Bu yanaşma beynəlxalq dəmir yolu idarəetmə təcrübəsində geniş istifadə olunur və sərnişin-logistika axınlarının ayrılması sistemin effektivliyini yüksəldən əsas mexanizmlərdən biridir.
Digər tərəfdən, relsli nəqliyyatın genişlənməsi ekoloji baxımdan da əhəmiyyətlidir. Elektrik əsaslı şəhərətrafı qatarlar avtomobil nəqliyyatı ilə müqayisədə daha aşağı karbon emissiyası yaradır və böyük şəhərlərdə hava keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına töhfə verir. Bu isə Bakı kimi urbanizasiya səviyyəsi yüksələn şəhərlər üçün uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf baxımından mühüm amildir.
Ümumilikdə, Abşeron dairəvi dəmir yolu şəbəkəsinin genişləndirilməsi Bakı və ətraf ərazilərdə mobillik sisteminin yenidən formalaşdırılması istiqamətində strateji layihə kimi görünür. Yeni stansiyalar və marşrutlar həm sərnişin rahatlığını artıracaq, həm də paytaxtın nəqliyyat yükünün daha balanslı idarə olunmasına şərait yaradacaq.
Nuray, AzNews.az
