Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Azərbaycan və Ukrayna yükdaşımalar üçün vahid tranzit icazələri barədə uzun müddət gözlənilən saziş imzalayıblar. Bu barədə Özbəkistan Nəqliyyat Nazirliyinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.
Saziş mayın 15-də Astanada keçirilən TRACECA (Avropa–Qafqaz–Asiya Nəqliyyat Dəhlizi) toplantısında imzalanıb. Yeni razılaşma yük daşımalarının prosedurlarını sadələşdirir, sənədlərin doldurulması üçün vahid qaydalar tətbiq edir və ölkələr arasında tranzit prosesini xeyli sürətləndirir.
Özbəkistanın nəqliyyat naziri İlhom Mahkamov yükdaşıma bazarının tam rəqəmsallaşdırılması təşəbbüsü ilə çıxış edib. Onun sözlərinə görə, bu addım korrupsiya risklərini azaltmağa, logistikanı asanlaşdırmağa və yük axınının sürətini artırmağa kömək edəcək.
Özbəkistan iştirakçı ölkələri qanunvericiliyi beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmağa və təşkilatın fəaliyyətinin daha da inkişafı üçün investisiyaların cəlb olunmasına başlamağa çağırıb. Bildirilib ki, Özbəkistan TRACECA çərçivəsində fəal iştirak edir və sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatının logistika təminatında bu dəhlizin imkanlarından geniş istifadə edir.
Beləliklə, beş dövlət yük daşımalarında vahid tranzit həllər barədə saziş imzaladılar. Bu saziş Azərbaycan üçün hansi perespektivlər vəd edir?
Bu saziş Azərbaycan üçün bir sıra ciddi üstünlüklər vəd edir.
Birincisi, Azərbaycan Orta Dəhliz strategiyasını daha da möhkəmləndirə bilər. Ölkə artıq Çin-Avropa tranzit marşrutunda əsas keçid nöqtəsidir və vahid tranzit icazə sistemi bu mövqeyi rəsmiləşdirib, bürokratik əngəlkəri azaldacaq.
İkincisi, BTC, BTQ dəmir yolu və Bakı limanı kimi mövcud infrastruktur daha intensiv istifadə olunacaq. Sənəd tələblərinin sadələşdirilməsi yük axınını sürətləndirəcək, bu da həmin infrastrukturun gəlirliliyini artıracaq.
Üçüncüsü, Ukrayna ilə birbaşa tranzit əlaqəsinin formalaşması mühümdür. Ukrayna bu sazişdə iştirak etdiyindən, müharibədən sonrakı bərpa dövrünü nəzərə alsaq, Azərbaycan üçün Avropanın şərqinə gedən malların daşınmasında yeni imkanlar yaranır.
Dördüncüsü, rəqəmsallaşdırma təşəbbüsü Azərbaycana logistika mərkəzi statusunu gücləndirmək üçün əlverişli zəmin yaradır. Bakı bu prosesin texnoloji koordinasiya mərkəzinə çevrilə bilər.
Nəhayət, bu saziş Azərbaycanın iqtisadi şaxələndirmə siyasəti üçün vaxtında gəlir. Neft gəlirlərindən asılılığı azaltmağa çalışan ölkə üçün tranzit xidmətlərindən əldə edilən gəlir alternativ iqtisadi sütuna çevrilə bilər.
Əlbəttə, praktiki nəticələr icazə sisteminin real tətbiqinin nə qədər effektiv olacağından, iştirakçı ölkələrin öhdəlikləri yerinə yetirmə sürətindən və regionda siyasi sabitliyin saxlanmasından asılı olacaq.
Akif NƏSİRLİ
