Müasir dünyada dövlətlərin gücü təkcə sənaye və enerji imkanları ilə ölçülmür. Son illərdə baş verən qlobal proseslər göstərdi ki, ərzaq təminatı ən az enerji təhlükəsizliyi qədər strateji əhəmiyyət daşıyır. Məhz buna görə də Azərbaycanda kənd təsərrüfatının inkişafı iqtisadi siyasətin vacib istiqamətlərindən birinə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər də göstərir ki, qarşıdakı dövrdə əsas məqsəd sadəcə istehsalın artırılması deyil, aqrar sahədə keyfiyyətcə yeni inkişaf modelinin formalaşdırılmasıdır.
Azərbaycan uzun illər ərzində kənd təsərrüfatının modernləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıb. Regionlarda yaradılan infrastruktur, su təsərrüfatının yenilənməsi, fermerlərə verilən dəstək mexanizmləri və texnoloji yeniliklər aqrar istehsalın həcminə müsbət təsir göstərib. Lakin qlobal bazarlarda müşahidə olunan dəyişikliklər artıq yeni yanaşmalar tələb edir. Ərzaq məhsullarına tələbatın artdığı, təchizat zəncirlərinin vaxtaşırı risklərlə üzləşdiyi bir dövrdə kənd təsərrüfatında dayanıqlılığın təmin olunması əsas prioritetə çevrilir.
Bu baxımdan torpaq məhsuldarlığının artırılması məsələsi xüsusi aktuallıq qazanır. Torpaq ehtiyatlarının məhdud olduğu şəraitdə daha çox məhsul əldə etməyin yolu ilk növbədə elmi yanaşmalardan və keyfiyyətli aqrokimyəvi vasitələrdən keçir. Gübrə təminatı bu prosesin ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycanda son illərdə bu istiqamətdə yaradılmış istehsal imkanları ölkənin daxili tələbatının ödənilməsində mühüm rol oynayır. Bununla belə, aqrar istehsalın genişlənməsi yeni növ məhsulların və fərqli tərkibli gübrələrin istehsalını zəruri edir.
Əslində gübrə istehsalının artırılması təkcə kənd təsərrüfatı məsələsi deyil. Bu, həm də iqtisadi müstəqillik məsələsidir. Xarici bazarlarda qiymət dəyişiklikləri və logistika problemləri yerli fermerlərin fəaliyyətinə təsir göstərməməlidir. Daxili istehsal imkanlarının genişləndirilməsi ölkəyə həm qiymət sabitliyi qazandırır, həm də fermerlərin istehsal planlarını daha dəqiq qurmasına şərait yaradır. Nəticədə məhsulun maya dəyəri aşağı düşür, rəqabət qabiliyyəti artır və bazarda dayanıqlı inkişaf üçün zəmin formalaşır.
Kənd təsərrüfatının gələcəyini müəyyənləşdirən digər mühüm amil texnoloji yenilənmədir. Bir vaxtlar günlərlə davam edən əkin və biçin prosesləri müasir texnikaların tətbiqi sayəsində saatlarla ölçülür. Bu dəyişiklik sadəcə iş sürətinin artması deyil, həm də istehsal mədəniyyətinin yenilənməsidir. Müasir maşın və mexanizmlər torpağın daha səmərəli becərilməsinə, məhsul itkilərinin azalmasına və resurslardan qənaətlə istifadə olunmasına imkan verir.
Azərbaycanda texnika parkının yenilənməsi istiqamətində görülən işlər kənd təsərrüfatının simasını dəyişən amillərdən biri hesab edilə bilər. Fermerlərin güzəştli şərtlərlə texnika əldə etməsi istehsal imkanlarını genişləndirib və kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın yüksəlməsinə təkan verib. Xüsusilə regionlarda fəaliyyət göstərən təsərrüfatların müasir texnologiyalara çıxışı kəndlə şəhər arasında iqtisadi fərqlərin azalmasına da müsbət təsir göstərir.
Bununla yanaşı, texnikanın yalnız idxal hesabına təmin edilməsi uzunmüddətli perspektivdə optimal həll sayıla bilməz. Yerli istehsalın inkişaf etdirilməsi həm iqtisadi, həm də strateji baxımdan mühüm üstünlüklər yaradır. Ölkə daxilində istehsal olunan texnikalar servis xidmətlərinin əlçatanlığını artırır, əlavə iş yerləri yaradır və sənaye sahələrinin inkişafına təkan verir. Eyni zamanda bu yanaşma aqrar sektorun xarici bazarlardakı dalğalanmalardan daha az asılı olmasına imkan yaradır.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədə səsləndirdiyi fikirlərin əsas mahiyyəti də məhz bundan ibarətdir: kənd təsərrüfatı ənənəvi üsullarla deyil, elmə, texnologiyaya və müasir idarəetməyə əsaslanan model üzrə inkişaf etməlidir. Gübrə istehsalının genişləndirilməsi və texniki təminatın gücləndirilməsi bu modelin iki mühüm sütununu təşkil edir. Hər iki istiqamət üzrə həyata keçirilən tədbirlər gələcəkdə daha yüksək məhsuldarlıq, daha dayanıqlı istehsal və daha güclü ərzaq təhlükəsizliyi deməkdir. Azərbaycanın aqrar siyasətində formalaşan yeni yanaşma kənd təsərrüfatını sadəcə iqtisadi fəaliyyət sahəsi kimi deyil, milli inkişafın mühüm dayaqlarından biri kimi ön plana çıxarır.
Vasif Səfiyarov,
YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının məsləhətçisi
