ain.az, Newscenter.az portalına istinadən məlumat verir.
"Son illərdə Özbəkistan və Azərbaycan arasındakı münasibətlər Mərkəzi Asiya və Qafqaz regionunda ən sürətlə inkişaf edən strateji tərəfdaşlıq formatlarından birinə çevrilib.Əvvəllər əsasən mədəni yaxınlıq və diplomatik dialoq çərçivəsində özünü göstərən ikitərəfli münasibətlər bu gün tamamilə yeni geosiyasi məzmun kəsb edir. İndi söhbət təkcə iki qardaş dövlət arasındakı münasibətlərdən deyil, həm də Avrasiya məkanında formalaşan yeni nəqliyyat və enerji arxitekturasının mühüm sütunlarından gedir".Newscenter.az xəbər verir ki, bu fikirlər Özbəkistanın Milli Xəbər Agentliyinin dərc etdiyi məqalədə yer alıb. Yazıda qeyd olunur ki, mövzunu təhlil edən politoloq Sayfiddin Jorayevin sözlərinə görə, dünyada qlobal logistika zəncirinin dəyişdiyi və geosiyasi risklərin təsiri altında ənənəvi ticarət yollarının yenidən formalaşdığı bir vaxtda Daşkənd və Bakı yaxınlaşmalarını strateji səviyyəyə qaldırırlar. Xüsusilə, Orta Dəhliz - Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin aktivləşməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərə tamamilə yeni iqtisadi və siyasi əhəmiyyət verib:"Bu gün Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın istehsal və tranzit mərkəzinə çevrilməyi hədəfləyir, Azərbaycan isə Xəzər dənizi vasitəsilə Avropa bazarına çıxış üçün mühüm logistika mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirir". Ekspertlərin fikrincə, Özbəkistanın xarici siyasətinin 2017-ci ildən sonra açıq və praqmatik istiqamətə keçməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərdə dönüş nöqtəsi olub.Yazıda bildirilir ki, Prezident Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən regional açılış siyasəti Bakı ilə münasibətləri aktivləşdirib və əvvəllər yalnız deklarativ xarakter daşıyan əməkdaşlıq praktikaya çevrilməyə başlayıb:"O vaxtdan bəri yüksək səviyyəli səfərlər müntəzəm xarakter alıb, strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalanıb və iqtisadi və nəqliyyat sektorlarında bir sıra əsas razılaşmalar əldə edilib. Əslində, Özbəkistan və Azərbaycan arasında münasibətlərin möhkəmlənməsinin arxasında bir neçə dərin amil var.Birincisi, sivilizasiya yaxınlığıdır. İki xalqı dil, mədəniyyət, tarixi yaddaş və türklük birləşdirir. Yəni, münasibətlər yalnız maraqlar əsasında deyil, həm də qarşılıqlı etimad atmosferində qurulur. İkincisi, xarici siyasətə oxşar yanaşmadır. Hər iki ölkə çoxvektorlu siyasəti dəstəkləyir, xarici qüvvələrin təsirindən nisbətən müstəqil hərəkət etməyə çalışır və milli maraqlara əsaslanan praqmatik xarici iqtisadi model formalaşdırır.Bu gün münasibətlərin əsas hərəkətverici qüvvəsi iqtisadi praqmatizmdir. Son illərdə ticarət həcmi bir neçə dəfə artıb. 2017-ci ildə qarşılıqlı ticarətin dəyəri 100 milyon dollardan az idi və hazırda 500 milyon dollara yaxınlaşır. Tərəflər bu rəqəmi yaxın illərdə 1 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyirlər. Bu rəqəmlər sadəcə statistika deyil, iki ölkənin iqtisadiyyatı bir-birini tamamlayır. Özbəkistan Azərbaycana kənd təsərrüfatı, tekstil və kimya məhsulları ixrac edir. Azərbaycan buna neft-kimya, tikinti materialları və enerji sektorlarındakı məhsullarla cavab verir.Digər vacib aspekt isə münasibətlərin hazırda sadə ticarət əməkdaşlığından kənara çıxaraq infrastruktur ittifaqına çevrilməsidir. Xüsusilə, Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində Özbəkistanın Xəzər dənizi vasitəsilə Avropa bazarına çıxışı genişlənir. Bakı limanı bunda mühüm rol oynayır. Azərbaycan özünü Şərqlə Qərbi birləşdirən tranzit mərkəzi kimi təsdiqləyir, Özbəkistan isə Orta Asiyanın əsas ixrac platforması olmağa çalışır. Maraqların üst-üstə düşməsi əməkdaşlığı daha da dərinləşdirir".Məqalədə o da vurğulanır ki, münasibətlər yalnız iqtisadiyyatla məhdudlaşmır:"İki ölkə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində də sıx tərəfdaşlıq qurub. Bu təşkilat son illərdə mədəni arenadan siyasi və iqtisadi platformaya çevrilir. Daşkənd və Bakı məhz bu arenada nəqliyyat inteqrasiyası, enerji təhlükəsizliyi, rəqəmsal iqtisadiyyat və humanitar əməkdaşlıq üzrə ortaq gündəliyi təşviq edirlər.Orta Dəhlizdən "yaşıl" enerjiyə Özbəkistan və Azərbaycan arasındakı münasibətlərin hazırkı mərhələsi sadə diplomatik yaxınlaşmadan çox yuxarı qalxıb. İndi iki ölkə təkcə siyasi tərəfdaşlar kimi deyil, həm də Avrasiyada formalaşan yeni geoiqtisadi sistemin vacib iştirakçıları kimi qəbul edilir. Xüsusilə, nəqliyyat dəhlizləri, enerji və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələrində əməkdaşlıq münasibətlərə tamamilə yeni strateji məzmun verir. Son illərdə logistika təhlükəsizliyi dünya miqyasında ciddi problemə çevrilib.Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Qırmızı dənizdəki təhlükə və qlobal ticarət zəncirlərinin pozulması ölkələri yeni nəqliyyat marşrutları axtarmağa məcbur edib. Belə bir şəraitdə Orta Dəhliz layihəsi beynəlxalq iqtisadi sistemdə ən vacib alternativ marşrutlardan biri kimi ortaya çıxıb. Bu marşrut Çin-Orta Asiya-Xəzər dənizi-Qafqaz-Türkiyə-Avropa zəncirindən keçir. Bu sistemdə Özbəkistan istehsal və yüklərin formalaşması mərkəzi, Azərbaycan isə Xəzər vasitəsilə əsas tranzit mərkəzi kimi çıxış edir.Bakıdakı Ələt Beynəlxalq Dəniz Limanı bu strategiyanın mərkəzinə çevrilir. Mərkəzi Asiyadan yüklər hazırda Qafqaza və Avropaya yönləndirilir. Özbəkistan da öz növbəsində konteyner daşımalarının həcmini artırmaqla bu dəhlizdə iştirakını gücləndirir. Bu proses təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi xarakter daşıyır. Axı nəqliyyat dəhlizləri 21-ci əsrdə geosiyasi təsir vasitəsinə çevrilib. Logistikaya nəzarət edən tərəf regional iqtisadi prosesə təsir göstərmək imkanı əldə edəcək. Daşkənd və Bakı arasındakı münasibətlərin digər vacib sahəsi enerji əməkdaşlığıdır. Münasibətləri hələ tam formalaşmamış bu sahənin böyük perspektivləri var. Neft və qaz ixracı baxımından regionun ən vacib oyunçularından biri olan Azərbaycan getdikcə Avropa enerji bazarında rol oynayır".Yazıda daha sonra qeyd edilir ki, iki ölkə arasındakı münasibətlərin digər mühüm xüsusiyyəti rəqəmsal transformasiya sahəsindəki yaxınlaşmadır. Azərbaycan elektron hökumət və “ağıllı şəhər” sisteminin tətbiqi sahəsində zəngin təcrübə toplayıb. Digər tərəfdən, Özbəkistan “Rəqəmsal Özbəkistan-2030” proqramı vasitəsilə dövlət idarəçiliyinin köklü modernləşdirilməsinə başlayıb. Bu baxımdan, İT, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik və maliyyə texnologiyaları sahələrində əməkdaşlıq iki ölkə arasındakı münasibətlərin yeni hərəkətverici qüvvəsinə çevrilə bilər.Humanitar və mədəni yaxınlıq da siyasi tərəfdaşlığı gücləndirən mühüm amildir. Türk sivilizasiyasına mənsub olan Nəvai və Nizaminin irsi və ortaq tarixi yaddaş iki xalq arasında etimad mühitini gücləndirir. Xüsusilə, tələbə mübadiləsi, birgə təhsil proqramları və mədəni forumlar gələcəkdə yeni nəsil elita və mütəxəssislərin formalaşmasında mühüm rol oynayacaq.Ümumi mənzərəyə baxdıqda, Özbəkistan və Azərbaycan arasındakı münasibətlər türk dünyasında ən perspektivli strateji tərəfdaşlığa çevrilir. Bu əməkdaşlığın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, o, quru siyasi bəyanatlar üzərində deyil, nəqliyyat, enerji, investisiya və texnologiya kimi konkret maraqlara əsaslanır. Bu baxımdan, Daşkənd və Bakı yaxın illərdə təkcə regional deyil, həm də daha geniş Avrasiya məkanında mühüm geoiqtisadi ox ola bilər".Süleyman
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
