Dekabrın sonundan bəri etirazların davam etdiyi İrandan gələn son görüntülər ölkədə zorakılıq səviyyəsinin artdığını göstərir. ABŞ-da yerləşən İran İnsan Hüquqları Fəalları Xəbər Agentliyi (HRANA) ölənlərin sayını 544-ə çatdığını bildirib. Bunlardan 496-sı etirazçı, 48-i isə təhlükəsizlik qüvvələrinin üzvləri olub.
Saxlanılanların sayı da 10600-ü keçib.
Hafta.az yazır ki, dünya mediası həm ABŞ, həm də İsrailin İrana mümkün hücum ssenarisini, həm də vətəndaş müharibəsi ehtimalını müzakirə edir.
“The Wall Street Journal” xəbər verir ki, 90 milyondan çox insanın yaşadığı Yaxın Şərq ölkəsinin qonşuları yeni Suriya ssenarisindən qorxurlar.
Kürdlərin, bəlucların və digər azlıqların sıx məskunlaşdığı bölgələrdə separatçı üsyanların başlayacağı qeyd olunur və bu münaqişələr İran sərhədlərindən kənara da yayıla bilər.
Qatar Universitetindən Nikolay Kojanov bildirib: "Körfəz qonşuları yeni bir şey və ya qeyri-sabitlik bölgəsi ilə məşğul olmaqdansa, tanıdıqları İrana üstünlük verirlər. Ərəb qonşuları, bütün problemlərinə və ziddiyyətlərinə baxmayaraq, zəifləmiş görmək istəsələr belə, tanıdıqları İranı görmək istəyirlər. Gəlin İranda rejim dəyişikliyinin birbaşa daha dost bir rejimə səbəb olacağı illüziyasına qapılmayaq". Amerika qəzeti həmçinin xatırladıb ki, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Barak Obama oxşar tərəddüdlərlə 2009-cu ildə "Yaşıl İnqilab" etirazlarını dəstəkləməkdən çəkinib və bunun əvəzinə İranla nüvə danışıqlarına diqqət yetirib.
Berlin mərkəzli “IntelliNews” tərəfindən dərc edilən təhlildə də İranda vətəndaş müharibəsi ehtimalı müzakirə olunub.
İranın sonuncu şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin oğlu Rza Pəhləvi etirazçıları küçələrə çıxmağa çağırıb və müxalifətin belə bir fiqurun ətrafında ilk dəfə toplaşdığı iddia edilib. 1979-cu ildə İslam İnqilabı ilə nəticələnən hadisələrdən bəri belə təsirli etirazların təşkil edilmədiyi və vətəndaş müharibəsi üçün şəraitin hələ yaradılmadığı iddia olunub.
Müxalifətin silahlanmadığı, heç bir əraziyə nəzarət etmədiyi və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının kütləvi şəkildə silahlı müqavimətə qoşulmadığı vurğulanıb.
Tehran administrasiyasının İnqilab Keşikçiləri, Bəsic milisi və digər təhlükəsizlik aparatları ilə xeyli gücə malik olduğu xatırladılıb.
Lakin İran rejiminin repressiyalardan başqa seçimlərinin az olduğu qeyd edilib.
Xamenei administrasiyasının lazımi islahatları həyata keçirmədən köhnə siyasətini davam etdirəcəyi təqdirdə, parçalanmış müxalifət strukturunun sonda birləşib güclənə biləcəyi qeyd olunur.
Həmçinin, xarici müdaxilə olarsa və ya hüquq-mühafizə orqanlarının üzvləri kütləvi şəkildə müxalifətə qoşularsa, vəziyyətin dəyişə biləcəyi qaçılmazdır.
Xatırladaq ki, İran rialının ABŞ dollarına qarşı açıq bazarda rekord səviyyədə düşməsindən sonra Tehranın Böyük Bazarındakı tacirlər 28 dekabrda tətilə başladılar. Tələbələrin iştirakı ilə böyüyən etirazlar, prezident Məsud Pezaşkianın dialoq çağırışlarına baxmayaraq davam edir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp, İran rejimi etirazçıları öldürəcəyi təqdirdə əməliyyatlara başlayacağı ilə davamlı olaraq hədələyib.
Bu yaxınlarda jurnalistlərin “Air Force One” ilə bağlı beynəlxalq inkişaflarla əlaqəli suallarını cavablandıran Tramp, İranın "qırmızı xətti keçməyə başladığını" və onların Tehran rejiminə qarşı "nə vaxt, harada və ya necə" hərəkət edəcəkləri barədə şərh verməyəcəyini bildirib.
Etirazlarla bağlı "saatlıq" hesabatlar aldığını bildirən Tramp, İran liderləri haqqında deyib: "Onlar lider deyillər, zorakılıqla idarə edirlər. Biz buna çox ciddi yanaşırıq. Hərbçilər də bunu araşdırır və masada çox güclü seçimlərimiz var".
Tramp həmçinin İranın bir gün əvvəl onlarla əlaqə saxladığını, nüvə danışıqlarının bərpasını təklif etdiyini, ölkədəki etirazlara toxunaraq "Onlarla danışa bilərik. Görüş təşkil olunur. Amma baş verənlərə görə görüşdən əvvəl hərəkətə keçməli ola bilərik" deyildiyini bildirib. Tramp həmçinin İran xalqının internetə çıxışı olmadığını xatırlatdıqda, İlon Maskla danışacağını və Starlink vasitəsilə ölkədə interneti yenidən aktivləşdirə biləcəklərini söyləyib.
