Mart ayının ilk həftəsi başa çatsa da, Bakı və Abşeron yarımadasında bu qış demək olar ki, qar müşahidə olunmadı. İqlim müşahidələri göstərir ki, son illərdə bölgədə qış mövsümündə yağıntıların miqdarı dəyişkən xarakter alıb və bəzi illərdə qar ümumiyyətlə çox az yağır və ya heç müşahidə olunmur. Bu vəziyyət isə cəmiyyət arasında su ehtiyatları, kənd təsərrüfatı və ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı müxtəlif suallar doğurur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, qarın az yağması ilk növbədə torpağın təbii rütubət balansına təsir edir. Qar əridikcə torpağa tədricən hopur və həm yeraltı suların, həm də çayların qidalanmasında mühüm rol oynayır. Qar örtüyünün zəif olması isə bu prosesin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bununla belə, iqlim prosesləri kompleks xarakter daşıdığı üçün yalnız bir mövsüm ərzində qarın az yağması dərhal ciddi böhran demək deyil.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan ekoloq Telman Zeynalov bildirib ki, qış mövsümündə qarın az olması müəyyən risklər yaratsa da, vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi əsasən yaz aylarında yağıntıların səviyyəsindən asılı olacaq.
Onun sözlərinə görə, qar təbiətdə su ehtiyatlarının formalaşmasında mühüm rol oynayır:
“Qar tədricən əridiyi üçün torpağı uzun müddət nəmləndirir və bu proses həm bitkilərin inkişafı, həm də yeraltı su ehtiyatlarının bərpası üçün çox vacibdir. Qarın olmaması o deməkdir ki, torpaq qışdan kifayət qədər rütubət ehtiyatı toplamayıb. Bu isə yaz və yay aylarında xüsusilə kənd təsərrüfatı üçün müəyyən çətinliklər yarada bilər”.
Ekoloq qeyd edib ki, yaz aylarında qar və ya güclü yağışların olması bu boşluğu qismən kompensasiya edə bilər:
“Əgər mart və aprel aylarında yağıntıların miqdarı normal səviyyədə olarsa, qışda qarın az yağmasının təsiri böyük ölçüdə aradan qalxa bilər. Təbiət müəyyən qədər balans yaradır. Lakin yaz da quraq keçərsə, o zaman torpağın rütubəti azalacaq və su ehtiyatlarına əlavə təzyiq yaranacaq”.
Telman Zeynalovun fikrincə, yaz aylarında qar yağması bəzən müsbət təsir göstərə bilər, lakin bunun müəyyən riskləri də var.
“Əgər qar bitkilər cücərmə mərhələsinə keçməmişdən əvvəl yağarsa, torpaq üçün faydalı olur. Amma bitkilər artıq inkişaf mərhələsindədirsə və qəfil şaxta baş verərsə, bu, xüsusilə meyvə ağaclarına və erkən əkilən məhsullara zərər verə bilər”, – deyə o bildirib.
Ekspert hesab edir ki, iqlim dəyişiklikləri regionda yağıntı rejimini də tədricən dəyişir və bu proses uzunmüddətli perspektivdə su idarəçiliyinin daha ciddi planlaşdırılmasını tələb edir.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı əsasən suvarma sistemlərinə əsaslandığı üçün qarın az yağması birbaşa qıtlıq yaratmır, lakin su ehtiyatlarının düzgün idarə olunmaması gələcəkdə problemlərə səbəb ola bilər.
Telman Zeynalov bildirib ki, hazırda qıtlıq təhlükəsi barədə danışmaq üçün əsas yoxdur:
“Azərbaycan ərzaq təhlükəsizliyi baxımından müxtəlif mənbələrə malikdir və kənd təsərrüfatı yalnız qış qarından asılı deyil. Su anbarları, çaylar və suvarma sistemləri bu sahədə mühüm rol oynayır. Buna görə də bir qış mövsümündə qarın az olması dərhal ərzaq qıtlığı yaradacaq bir faktor deyil”.
Ekoloq əlavə edib ki, buna baxmayaraq, iqlim dəyişikliklərinin təsiri artıq hiss olunur və gələcəkdə su ehtiyatlarının qorunması daha böyük əhəmiyyət kəsb edəcək:
“Əsas məsələ suyun düzgün idarə olunması, suvarma texnologiyalarının təkmilləşdirilməsi və torpağın münbitliyinin qorunmasıdır. Əgər bu istiqamətdə tədbirlər görülərsə, yağıntıların dəyişkənliyi kənd təsərrüfatına ciddi zərər vurmaz”.
Tunar
NOCOMMENT.az
