ABŞ ilə İran arasında davam edən münaqişə müasir müharibənin dəyişən təbiətinin yeni bir nümunəsi kimi qəbul edilir. Ucuz pilotsuz uçuş aparatları (PUA) bugünkü müharibələrin nəticəsini müəyyən edən əsas texnologiyalar arasındadır.
Hafta.az yazır ki, İranın hərbi gücü təxminən 900 milyard dollarlıq ABŞ hərbi-sənaye kompleksi ilə müqayisədə nisbətən kiçikdir. İranın 2025-ci il üçün müdafiə xərcləri təxminən 23 milyard dollardır. Buna görə də Tehran administrasiyası güc dinamikasını tarazlaşdırmaq üçün asimmetrik müharibə strategiyasından yararlanaraq dronlardan intensiv istifadə edir.
Bu strategiyanın ən məşhur nümunələrindən biri “HESA Shahed-136” hücum dronudur. Yük maşınına sığacaq qədər kiçik olan bu muxtar pilotsuz uçuş aparatı hədəflərə kamikaze hücumları həyata keçirmək üçün hazırlanıb.
2016-cı ildə İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqəli bir şirkət olan Shahed Aviation Industries tərəfindən hazırlanan bu dronların qiyməti 20 minlə 50min dollar arasında dəyişir. Bunun əksinə olaraq, ABŞ-ın bu dronları vurmaq üçün istifadə etdiyi Patriot hava hücumundan müdafiə raketləri təxminən 4 milyon dollara başa gəlir.
“Euronews”un məlumatına görə, bu xərc fərqi İranın müdafiə strategiyasının əsasını təşkil edir: uzunmüddətli perspektivdə müharibəni düşmən üçün çox baha başa gətirir.
“Şahid-136”nın döyüş meydanına təsiri ABŞ ordusunun da diqqətini cəlb edib. ABŞ-dakı bəzi şirkətlər bu modeldən ilhamlanaraq öz ucuz dronlarını hazırlamağa başlayıblar. Hətta bir şirkət “Şahid-136”nın mühəndisliyini öyrənərək oxşar sistem olan “FLM-136”nı da hazırlayıb.
Keçən il Arizonada yerləşən Spektreworks tərəfindən təqdim edilən “FLM-136” "Ucuz Qiymətli Ekipajsız Döyüş Hücumu Sistemi" (LUCAS) adlanır. Bu sistem kiçik heyət tərəfindən idarə oluna, avtonom uçuş və eniş edə bilər.
Texniki xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
Uzunluğu 3 metr, eni 2,5 metr, çəkisi 81,5 kq (Şahed-136: 200 kq), yük daşıma qabiliyyəti 18 kq (Şahed-136: 50 kq).
“FLM-136” təxminən 6 saat 444 dəniz mili məsafədə işləyə və 4500 metrə qədər hündürlüyə çata bilər.
Daxili yanma mühərriki ilə işləyən dron saatda 137 km kruiz sürətinə, maksimum isə 194 km/saat sürətə çata bilər.
Ən vacib məqam onun qiymətidir: hər bir “FLM-136” təxminən 35 min dollara başa gəlir ki, bu da “Şahed-136” ilə demək olar ki, eyni qiymət aralığıdır.
Bu dronlar hazırda ABŞ Mərkəzi Komandanlığının bölməsi olan Scorpion Strike Task Force tərəfindən Yaxın Şərqdə İrana qarşı istifadə olunur. Sistemlər “Şahed-136” kimi birtərəfli kamikaze hücumları həyata keçirmək üçün yerdən buraxılır.
ABŞ-ın hələ də geniş silah ehtiyatı olsa da, Pentaqonun çox sayda ucuz dron istehsal etmək üçün uzunmüddətli potensialı kritik bir hədd kimi qəbul edilir. ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset İranın "dron üstünlüyünü itirdiyini" və ABŞ-ın "tam hava üstünlüyünə" sahib olduğunu bildirib.
“FLM-136” pilotsuz təyyarəsi 2025-ci ilin iyul ayında Pentaqonda keçirilən tədbirdə nümayiş etdirilib. Müdafiə naziri Heqsetin ev sahibliyi etdiyi tədbirdə ölkənin 12 aparıcı pilotsuz təyyarə istehsalçısı yeni hərbi texnikanın tədarükü uğrunda yarışıb.
2025-ci ilin dekabr ayında ABŞ Müdafiə Nazirliyi pilotsuz təyyarə sənayesindən 300 min ucuz və sürətlə istehsal olunan pilotsuz təyyarə istəyib. Spektreworks və bir çox digər şirkətlər bu tələbatı ödəmək üçün istehsal səylərini davam etdirirlər.
