Bakı. TurkicWorld:
Litva nəqliyyat və logistika, enerji, ticarət, rəqəmsallaşma, təhsil və insanlararası təmaslar sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsində maraqlıdır.
Bunu TurkicWorld-a özəl müsahibəsində Bakı səfəri çərçivəsində Litvanın Baş naziri İnqa Ruqinene bildirib.
"Bu səfərim bir neçə mühüm məqsəd daşıyır. Birincisi, Litva ilə Azərbaycan arasında ikitərəfli münasibətlərə yeni təkan vermək və yüksək səviyyədə birbaşa siyasi dialoqu gücləndirməkdir. Ölkələrimiz bu yaxınlarda diplomatik münasibətlərin 30 illiyini qeyd ediblər və bu, gələcəyə baxmaq, əməkdaşlığımızın harada daha praktik, müntəzəm və iddialı ola biləcəyini müəyyən etmək üçün yaxşı fürsətdir.
İkincisi, bu səfər Litvanın daha geniş mənada sabit, qarşılıqlı əlaqəli və iqtisadi baxımdan dayanıqlı Cənubi Qafqaza olan marağını əks etdirir. Azərbaycan mühüm regional oyunçudur və hesab edirik ki, daha sıx, praqmatik əməkdaşlıq həm ikitərəfli maraqlarımıza, həm də daha geniş Avropa maraqlarına xidmət edə bilər. Litva xüsusilə nəqliyyat və logistika, energetika, ticarət, rəqəmsallaşma, təhsil və insanlararası əlaqələr sahələrində əməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır. Həmçinin regional təhlükəsizlik məsələləri və daha geniş regionda sabitlik və qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsinə necə töhfə verə biləcəyimiz barədə fikir mübadiləsi aparmağı planlaşdırıram", – o bildirib.
Baş nazir qeyd edib ki, Azərbaycan və Litva hər iki tərəfin aydın qarşılıqlı fayda gördüyü sahələrdə – xüsusilə nəqliyyat, qarşılıqlı əlaqəlilik, energetika, iqtisadi şaxələndirmə, təhsil və biznes əlaqələri üzrə ikitərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün konkret addımları müzakirə edirlər.
"Mövcud şəraitdə praktik əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Avropa Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi, enerji bazarlarına təzyiq və daha geniş geosiyasi parçalanma ilə bağlı uzunmüddətli təhlükəsizlik böhranı ilə üzləşir. Bu kontekstdə Azərbaycan kimi etibarlı və strateji yerləşməyə malik ölkələrlə tərəfdaşlığın gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır, şərt odur ki, bu əməkdaşlıq şəffaf, qaydalara əsaslanan və qarşılıqlı faydalı olsun", – deyə Ruqinene vurğulayıb.
Ənənəvi və "yaşıl" energetika sahəsində əməkdaşlıq
Baş nazir bildirib ki, ölkəsi enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün böyük perspektivlər görür.
"Azərbaycan Avropa üçün mühüm və etibarlı enerji tərəfdaşına çevrilib, xüsusilə də tədarük marşrutlarının şaxələndirilməsi və zəif nöqtələrin azaldılması strateji əhəmiyyət kəsb etdiyi bir vaxtda. Litva üçün enerji təhlükəsizliyi mücərrəd anlayış deyil – bu, birbaşa suverenlik, dayanıqlılıq və geosiyasi təzyiqlərə qarşı durmaq qabiliyyətimizlə bağlıdır. Eyni zamanda hesab edirik ki, əməkdaşlığın növbəti mərhələsi getdikcə daha çox "yaşıl keçid"i əhatə etməlidir.
Litva təkcə ənənəvi enerji təhlükəsizliyi ilə deyil, həm də Avropanın enerji sistemlərinin uzunmüddətli transformasiyası ilə maraqlıdır. Litva şirkətləri günəş enerjisi, təmiz texnologiyalar, rəqəmsal sistemlər, su resurslarının idarə olunması və dayanıqlı infrastruktur və enerji səmərəliliyi ilə bağlı digər sahələrdə həllər təklif edə bilərlər. Biz hər iki istiqamətdə - Azərbaycanla həm bugünkü enerji qarşılıqlı əlaqələrinin gücləndirilməsi, həm də gələcək üçün daha təmiz həllərə investisiya qoyuluşu istiqamətində əməkdaşlığın dəyərini görürük. Bu, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi rəqabətədavamlılığın və iqlim hədəflərinin getdikcə daha çox qarşılıqlı əlaqəli olduğu bir dünyada xüsusilə аktualdır. Fikrimizcə, "yaşıl" enerji sahəsində əməkdaşlıq Litva ilə Azərbaycan münasibətlərinin mühüm əlavə sütununa çevrilə bilər", – deyə Ruqinene əlavə edib.
Baş nazirin sözlərinə görə, Azərbaycanın Litva üçün Mərkəzi Asiyaya "qapı", Litvanın isə Azərbaycan üçün Baltik ölkələrinə "qapı" rolunu oynaması iki ölkə münasibətlərində ən perspektivli strateji ideyalardan biridir.
"Azərbaycan Avropanı Mərkəzi Asiya və daha geniş Xəzər regionu ilə birləşdirməkdə mühüm coğrafi və siyasi rol oynayır. Litva isə öz növbəsində Baltik regionuna, Şimali Avropaya və Avropa İttifaqının daxili bazarına çıxış üçün əlverişli mövqedə yerləşir, buna onun nəqliyyat infrastrukturu, logistika sektoru və Klaypeda limanı da daxildir.
Litva üçün bu, yalnız dar mənada ticarət məsələsi deyil. Söhbət həm də dəyişən geosiyasi mühitdə dayanıqlı qarşılıqlı əlaqələrin formalaşdırılmasından gedir. Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzü Avropanı tədarük zəncirlərini, tranzit marşrutlarını və ümumilikdə Avrasiya məkanında əlaqəlilik arxitekturasını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edib. Bu kontekstdə Avropa, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında əlaqələri gücləndirən marşrutlar getdikcə daha böyük strateji əhəmiyyət qazanır.
Buna görə də mən "qapı" konsepsiyasını hər iki tərəf üçün faydalı praktik tərəfdaşlıq kimi qiymətləndirirəm. Azərbaycan şərq istiqamətində yeni marşrutların və imkanların açılmasına töhfə verə bilər, Litva isə qərbə – Baltik və Şimali regionlara, həmçinin daha geniş Avropa İttifaqı bazarına çıxışı təmin edə bilər. Daha inkişaf etmiş nəqliyyat əlaqələri, biznes təmasları və institusional əlaqələndirmə ilə bu istiqamət uzunmüddətli əməkdaşlığın mühüm sahəsinə çevrilə bilər", – deyə Litvanın baş naziri bildirib.
Daha geniş investisiya imkanları
Ruqinene hesab edir ki, investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün aydın potensial mövcuddur, belə ki, mövcud həcmlər iki ölkə iqtisadiyyatlarının real imkanlarından aşağıdır.
"Litva İKT, rəqəmsal idarəetmə, kibertəhlükəsizlik, qida sənayesi, "yaşıl" həllər, turizm və nəqliyyatla bağlı xidmətlər kimi sahələrdə öz səriştələrini təklif edə və azərbaycanlı tərəfdaşların marağını cəlb edə biləcəyi praktik sektorlarda maraqlıdır. Litva şirkətləri rəqəmsallaşma,səmərəli dövlət xidmətləri, günəş texnologiyaları, su resurslarının idarə olunması, mühəndis həlləri, eləcə də yüksək keyfiyyətli qida məhsullarının, o cümlədən süd və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı sahəsində böyük təcrübəyə malikdir. Bunlar müasir infrastruktur və dayanıqlı həllərin tələb olunduğu bərpa və inkişaf layihələri daxil olmaqla kommersiya tərəfdaşlığı üçün imkanların yarana biləcəyi sahələrdir.
Eyni zamanda Litva, ölkənin strateji çıxış və sabit biznes mühiti təklif edə bildiyi sahələrə – ilk növbədə logistika, nəqliyyat, sənaye istehsalı, turizm və bəzi innovativ sahələrə Azərbaycan investisiyalarının artmasını alqışlayardı. Litva Aİ bazarına praktiki giriş nöqtəsi kimi çıxış edə bilər. Bizim marağımız yalnız ticarət göstəricilərinin artımında deyil, həm də daha şaxələndirilmiş, dayanıqlı və geosiyasi sarsıntılara daha az həssas olan ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin formalaşdırılmasındadır.
Təbii ki, istənilən investisiya tərəfdaşlığının uğuru üçün proqnozlaşdırıla bilənlik, şəffaflıq və dövlət institutları ilə biznes arasında etimad vacibdir. Məhz buna görə də siyasi dialoq və praktik iqtisadi əməkdaşlıq paralel şəkildə inkişaf etməlidir", – deyə o əlavə edib.
Logistika sahəsində daha sıx əməkdaşlıq, "Orta Dəhliz"in inkişafı
Baş nazir qeyd edib ki, Litva Şərq–Qərb əlaqəliliyinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş daha geniş təşəbbüs çərçivəsində Klaypeda və Bakı limanları arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün əhəmiyyətli potensial görür.
"Limanlar yalnız infrastruktur obyektləri deyil; müasir geosiyasi şəraitdə onlar ticarət axınlarını, təchizat zəncirlərinin dayanıqlığını və iqtisadi təhlükəsizliyi formalaşdıran strateji qovşaqlardır. Litva liman administrasiyaları, logistika şirkətləri və nəqliyyat institutları arasında daha fəal əməkdaşlıqda maraqlıdır. Bu, bizneslər arasında daha sıx qarşılıqlı fəaliyyət, təcrübə mübadiləsi, multimodal nəqliyyat zəncirləri çərçivəsində daha yaxşı əlaqələndirmə və birgə yük marşrutlarının daha güclü təşviqini əhatə edə bilər. Dəniz, dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatını nə qədər effektiv birləşdirə bilsək, hər iki tərəf üçün bir o qədər çox fayda əldə olunacaq.
Litva üçün Klaypeda əsas milli aktiv və regional ticarət üçün mühüm "qapı"dır. Hesab edirik ki, Bakı ilə əməkdaşlıq Xəzər regionunu Baltik dənizi ilə birləşdirən daha geniş əlaqəlilik proqramının həyata keçirilməsinə töhfə verə bilər. Bu, yalnız ikitərəfli ticarəti deyil, həm də Avropanın iqtisadi dayanıqlığı üçün getdikcə daha vacib olan alternativ marşrutların gücləndirilməsini təşviq edəcək", – deyə Ruqinene bildirib.
Baş nazir Litvanın Transxəzər nəqliyyat marşrutuna, yəni Orta Dəhlizə dəstəyini vurğulayıb və qeyd edib ki,mövcud geosiyasi şəraitdə onun strateji əhəmiyyəti daha da artıb.
"Avropaya Mərkəzi Asiya və daha uzaq regionlarla daha sıx əlaqəlilik, o cümlədən Rusiyanın sabitliyi pozan təsirlərinə məruz qalan tranzit dəhlizlərdən asılılığı azaldan marşrutlar lazımdır. Bu baxımdan Orta Dəhliz yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də daha geniş dayanıqlılıq strategiyasının bir hissəsidir. Biz Azərbaycanı bu marşrutun səmərəliliyinin və rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına töhfə verən əsas ölkələrdən biri kimi görürük. Litvanın marağı çox praktik xarakter daşıyır: biz Avropa–Asiya əlaqələrinin möhkəmləndirilməsinə, ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsinə və nəqliyyat, logistika və biznes sektorlarımız üçün yeni imkanların yaradılmasına vasitəçilik etmək istəyirik. Xüsusilə də infrastrukturumuzun, o cümlədən Klaypeda limanının bu geniş şəbəkələrə daha yaxşı inteqrasiyası bizi maraqlandırır.
Əgər Orta Dəhliz daha sürətli, daha proqnozlaşdırıla bilən və kommersiya baxımından cəlbedici olarsa, həm Litva, həm də Azərbaycan bundan faydalanacaq. Azərbaycan regional hab rolunu möhkəmləndirəcək, Litva isə Baltik və Şimali Avropa bazarlarına çıxış nöqtəsi kimi mövqeyini gücləndirəcək. Mövcud şəraitdə belə əməkdaşlıq yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji baxımdan dəyərlidir", – deyə Ruqinene əlavə edib.
Birbaşa aviareyslərin açılması perspektivlərinə gəldikdə , Litvanın baş naziri bunun əhəmiyyətli təsir göstərə biləcəyini bildirib.
"Birbaşa reyslər biznes əlaqələrinin, turizmin, akademik mübadilələrin və daha geniş insanlararası münasibətlərin inkişafına töhfə verəcək. Təkmilləşdirilmiş aviasiya əlaqələri marağı real mübadilələrə və konkret layihələrə çevirəcək. Litva üçün Azərbaycanla daha sıx əlaqəlilik həm də Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında bağların gücləndirilməsi kimi daha geniş məqsədə xidmət edir. Aviasiya əlaqələri bu prosesin mühüm hissəsidir. Söhbət yalnız rahatlıqdan getmir, həm də əməkdaşlığın daha müntəzəm, nəzərəçarpan və kommersiya baxımından səmərəli olmasından gedir. Əlbəttə, belə qərarlar bazar konyunkturasından və aviaşirkətlərin marağından asılıdır, lakin siyasi baxımdan biz birbaşa əlaqələri müsbət və perspektivli addım kimi qiymətləndiririk. Biz cəmiyyətlərimizi və biznes icmalarımızı yaxınlaşdıracaq müzakirələri alqışlayırıq", – deyə baş nazir İnqa Ruqinene yekunlaşdırıb.
