Avtonomiya, yəni şəxsi həyat üzərində nəzarət hissi, subyektiv rifah və xoşbəxtliklə güclü bağlıdır...
Poliqon xəbər verir ki, Finlandiyanın Aalto Universitetindən olan sosioloq və psixoloqların həyata keçirdiyi yeni beynəlxalq tədqiqat göstərib ki, insanların öz həyatları üzərində nəzarət hissi (avtonomiya) onların xoşbəxtlik və rifah hissi ilə birbaşa əlaqəlidir. Maraqlıdır ki, bu, yalnız zəngin ölkələrə aid deyil, bütün dünyada müşahidə olunur.
Tədqiqat nəticələri “Social Indicators Research” jurnalında dərc olunub. Tədqiqatçılar 2017–2023-cü illər arasında 66 ölkədən təxminən 100 000 respondentdən məlumat toplayan “World Values Survey” sorğusundan istifadə ediblər. Respondentlərdən xoşbəxtlik və həyatdan ümumi məmnunluq səviyyələrini qiymətləndirmələri istənib. Avtonomiya isə insanların həyatlarını nə dərəcədə özləri idarə etdiyini və həyat seçimlərini edə bilməsini hiss etmələri əsasında ölçülüb. Ölkələrin sərvəti isə hər nəfərə düşən ÜDM-in satınalma qabiliyyətinə uyğun düzəlişlə qiymətləndirilib.
Analiz göstərib ki, azadlıq və şəxsi seçim hissi bütün dünyada xoşbəxtlik səviyyəsi ilə müsbət bağlıdır və bu əlaqə ölkələrin iqtisadi inkişaf səviyyəsindən asılı deyil. 66 ölkənin əksəriyyətində avtonomiya ilə subyektiv rifah arasındakı əlaqə statistik baxımdan əhəmiyyətli olub.
Lakin alimlər vacib nüansı da qeyd ediblər: avtonomiya və xoşbəxtlik arasındakı əlaqə daha zəngin ölkələrdə, xüsusilə fərdilik mədəniyyətinin güclü olduğu ölkələrdə (məsələn, Şimali Avropa ölkələri) daha nəzərəçarpandır. Bu isə göstərir ki, əsas həyat ehtiyacları təmin olunmuş və cəmiyyət özünüifadəyə yönəlmiş olduqda, şəxsi azadlıq hissi xoşbəxtliyin əsas amillərindən birinə çevrilir.
Aşağı ÜDM-li ölkələrdə isə ümumi rifah üçün digər faktorlar, yaşamaq, əsas resurslara çıxış və sosial dəstək daha əhəmiyyətli ola bilər. Bu hallarda avtonomiya ilə xoşbəxtlik arasındakı əlaqə nisbətən zəif olsa da, yenə də müsbət olaraq qalır.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, bu çoxqatlı əlaqəni başa düşmək siyasətçilər və sosial proqramlar üçün faydalıdır. Yoxsul ölkələrdə həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi və sərvətlərin ədalətli paylanması cəmiyyətin xoşbəxtliyi üçün əsas rol oynaya bilər, daha zəngin ölkələrdə isə insanların həyat üzərində nəzarət və azadlıq hissini artırmağa, iş şəraiti, sosial institutlar və şəxsi inkişaf imkanlarına diqqət yetirmək vacibdir.
Poliqon.info
