Tədqiqatçılar quş olmayan dinozavrları məhv edən asteroid toqquşmasından sonra baş verənlərlə bağlı maraqlı tapıntı əldə ediblər. Məlum olub ki, bu toqquşmalar yeni növlər təəccüblü dərəcədə tez bir zamanda ortaya çıxıb.
“Cebheinfo.az” “Plantent Today”-a istinadən xəbər verir ki, təxminən 66 milyon il əvvəl baş verən Çiksulub kraterinin toqquşmasından 2000 ildən az müddət sonra yeni plankton növləri ortaya çıxıb. Bu da toqquşmadan sonra yeni növlərin nə qədər tez yaranması ilə bağlı davam edən müzakirələri daha da artırır. Tədqiqatçılar yeni araşdırmada bildirirlər ki, bu, həyatın alimlərin əvvəllər düşündüyündən daha tez bərpa olunduğunu göstərir.
Texas Universitetinin Geofizika İnstitutunun paleokeanoloqu Kris Loueri deyib: "Bu proses inanılmaz dərəcədə sürətli olub. Bu tədqiqat bizə ekstremal hadisələrdən sonra yeni növlərin nə qədər tez təkamül edə biləcəyini, eləcə də Çiksulub meteoritinin toqquşmasından ətraf mühitin nə qədər tez bərpa olunmağa başladığını anlamağa kömək edir".
Təxminən 12 kilometr diametrli asteroid Meksika körfəzindəki Yukatan yarımadasının sahillərinə dəydikdən sonra toqquşmadan yaranan toz və his müvəqqəti olaraq günəşin qarşısını kəsib. Soyuq, qaranlıq hava təxminən 10 il davam edib, bitki və heyvan növlərinin təxminən 75%-i məhv olub.
Okean çöküntülərinin yığılma sürəti və Parvularugoglobigerina eugubina kimi yeni plankton növlərinin fosillərinin meydana çıxma vaxtı ilə bağlı hesablamalar aparılıb. Hesablamalara əsasən, bir çox mütəxəssis ilk yeni növlərin ortaya çıxması üçün təxminən 30000 il lazım olduğunu düşünür.
Lakin bu hesablama okean çöküntülərinin bu müddət ərzində sabit sürətlə toplandığına əsaslanır. Bu, okean mühitində geniş yayılmış olsa da, Çiksulub meteoritinin vurulmasından sonra mütləq doğru olmayıb.
Yeni tədqiqatda alimlər başqa bir markerə müraciət etdilər: helium-3. Bu izotop Yerə planetlərarası tozla birlikdə sabit sürətlə düşür. Çöküntü təbəqəsindəki helium-3 tərkibini ölçməklə alimlər həmin təbəqənin əmələ gəlməsinin nə qədər vaxt apardığını müəyyən edə bilərlər. Tədqiqat üçün alimlər yeni fosil növlərinin nə vaxt ortaya çıxdığını hesablamaq üçün altı yerdən əvvəllər toplanmış helium-3 məlumatlarından istifadə ediblər.
Bu təhlilə əsasən, tədqiqatçılar qrupu P. eugubina-nın tədqiq edilən altı ərazidə asteroid toqquşmasından orta hesabla 6400 il sonra ortaya çıxdığını müəyyən edib. Bəzi ərazilərdə yeni kalibrləmə, digər növlərin, ehtimal ki, daha əvvəl, asteroid toqquşmasından 2000 ildən az müddət sonra ortaya çıxdığını göstərir. Tədqiqata görə, təxminən 11000 il ərzində 10 ilə 20 arasında plankton növü ortaya çıxıb.
"Bərpa sürəti həyatın nə qədər davamlı olduğunu göstərir", - deyə Pensilvaniya Dövlət Universitetinin həmmüəllifi Timoti Bralover bildirib. Onun fikrincə, geoloji şəraitdə mürəkkəb həyatın bərpası həqiqətən heyrətamizdir.
Adətən, yeni növlərin təkamülü milyonlarla il çəkir, lakin bu proses asteroid toqquşmasından sonra kimi stress dövrlərində sürətlənə bilər.
Bu bərpa alimlərə insan təsirinə cavab olaraq yeni növlərin nə qədər tez yarana biləcəyini anlamağa kömək edə bilər.
