Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi Kitabxanasında "Medianın dili elmi müzakirə müstəvisində" adlı konfrans keçirilib.
Aznews.az xəbər verir ki, konfrans Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və Azərbaycan Mətbuat Şurasının birgə təşkilatçılığı ilə baş tutub.
İsa Həbibbəyli: Beynəlxalq terminlərin qarşılığı tapılmalıdır
Açılış nitqi ilə çıxış edən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli bildirib ki, mütləq Azərbaycan dilində yeni sözlər yaradılmalı, beynəlxalq terminlərin qarşılığı tapılmalıdır:
“Dil ilə bağlı dövlət səviyyəsində təqdim edilən tapşırılqar müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik ideologiyasının irəli sürülməsinin, dilimizin zənginləşməsinin, dilə qayğının ifadəsidir. Azərbaycan dilinin qorunub saxlanması ilə bağlı cənab Prezidentin irəli sürdüyü müddəalar içərisində beynəlxalq terminologiya ilə bağlı məsələlər yer tutur. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, problemin çıxış yolu beynəlxalq terminologiyadan istifadə ilə yanaşı, digər terminlərin Azərbaycan dilində qarşılığını tapmaq, milli terminologiyanı genişləndirməkdən ibarətdir. Mütləq Azərbaycan dilində yeni sözlər yaradılmalı, beynəlxalq terminlərin qarşılığı tapılmalıdır”.
MŞ sədri: AMEA ilə mətbuatın əlaqələri daha da sıxlaşdırılmalıdır
Daha sonra çıxış edən Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədri Rəşad Məcid deyib ki, jurnalistlər dildə mövcud olan müxtəlif sözlərin yayılmasında əhəmiyyətli rol oynayan peşə sahibləridir: “Ona görə də Mətbuat Şurasında fəaliyyət göstərən Dil Kommisiyasını yenidən formalaşdırdıq. Hesab edirəm ki, bu Kommisiyanın fəaliyyəti ilə MŞ ilə AMEA-nın aidiyyəti intututları arasında əməkdaşlıq möhkəmlənəcək. Arzu edirik ki, AMEA ilə mətbuatın əlaqələri daha sıx olsun”.
Vüsalə Mahirqızı: Azərbaycan dili ilə bağlı lüğətlərin elektronlaşdırılmasına ehtiyac var
Konfransda çıxış edən “APA Media Group”un baş direktoru, Azərbaycan Mətbuat Şurası Dil Komissiyasının sədri Vüsalə Mahirqızı bildirib ki, Azərbaycan dili ilə bağlı lüğətlərin elektronlaşmasına ehtiyac var: "Azərbaycan dili yalnız kommunikasiya vasitəsi deyil, milli düşüncə modelidir. Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan dilinin qorunması ilə bağlı çıxış və müsahibəsində də Azərbaycan dilini milli kimliyimizin mühüm atributu hesab edib. Media dilin qorunması üçün dilçi alimlərlə daim əməkdaşlıq etməlidir”.
“Milli Elmlər Akademiyası Azərbaycan dilinin orfoqrafik, orfoepik, leksik, terminoloji lüğətlərini hazırlayıb. Əlbəttə, bu, çox vacibdir. Lakin həm media, həm də kütləvi əlçatanlıq üçün lüğətlərin elektronlaşması və süni intellekt alətlərinə inteqrasiya edilməsi vacibdir. Əsas məsələ orfoepiya lüğətinin elektronlaşdırılmasıdır. Bu həm televiziya aparıcıları, həm də dilimizi yeni öyrənənlər üçün çox dəyərli vəsait olar. Təəssüf ki, insanlar bəzən televiziya verilişlərindən, sosial mediadan sözün səhv tələffüzünü eşidirlər, bu cür də yadda saxlayırlar", - Vüsalə Mahirqızı bildirib.
Media rəhbəri onu da qeyd edib ki, hazırda onlayn mediada Azərbaycan dilində sözlərin düzgün yazılışını yoxlayan alətlərdən istifadə edilir: “Burada ən yaxşı köməkçi vasitə xəbər yazılan kimi mətnin bir neçə saniyə içərisində alətlər tərəfindən yoxlanılmasıdır. Amma Azərbaycan dili ilə bağlı o alətlər keçmişdə yaradılıb və həmin alətlərdə yenilənmiş qaydalar nəzərə alınmayıb. Hesab edirəm ki, Dilçilik İnstitutu bu elektor alətləri yeniləyə və ya yenidən yarada bilər. Bu, Azərbaycan dili ilə bağlı mediada və kütləvi istifadə zamanı baş verən səhvlərin sürətlə aradan qaldırılmasına kömək edə bilər".
Professor Sevinc Əliyeva: Dərsliklər uşaqlar tərəfindən tam başa düşülmür
Dilçilik İnstitutunun Monitorinq və linqvistik təhlil şöbəsinin müdiri professor Sevinc Əliyeva deyib ki, dərsliklər uşaqlar tərəfindən tam başadüşülən deyil: “Biz dildə gedən prosessləri diqqətlə izləməli, sözlərin düzgün yazılışı və tələffüzü ilə bağlı narahat olmalıyıq. Azərbaycan dili digər dillərdən fərqli olaraq morfoloji quruluşa malik dildir. Belə olan halda, biz niyə şəkilçilərimizi ixtisar etməliyik? Axı dilimiz şəkilçilər üzərində qurulub. Azərbaycan ədəbi dilinin qorunması üçün yazdığımız kimi danışmalıyıq”.
Qulu Məhərrəmli: Azərbaycanda dillə bağlı ən ciddi problemlərdən biri orfoqrafiya ilə orfoepiyanı ayıra bilməməkdir
Bakı Dövlət Universitetinin Televiziya və radio jurnalistikası kafedrasının professoru, Azərbaycan Mətbuat Şurasının Dil Komissiyasının üzvü, professor Qulu Məhərrəmli deyib ki, Azərbaycanda dillə bağlı ən ciddi problemlərdən biri orfoqrafiya ilə orfoepiyanı ayıra bilməməkdir: “İnsanlar yazdığı kimi danışmağa, ya da danışdığı kimi yazmağa vərdiş edib. Azərbaycan dilini korlayan faktlardan biri də televiziya, yaxud radioda futbol şərhçilərinin, digər aparıcıların səsləndirdiyi səhv ifadələrdir. Nümunələrin əksər hissəsində məna səhvləri mövcuddur. Bundan əlavə söz sırasının pozulmasına, eləcə də sözlərin işlənməsində məna səhvlərinə də rast gəlinir. Cümlələr düz qurulmadıqda ciddi şəkildə diqqəti cəlb edir”.
Sayalı Sadıqova: Azərbaycan dilinin qorunmasını korlayan nüanslardan biri də ictimai iaşə obyektlərinin adıdır
