Osman Azadoğlu,
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi
1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş vermiş Xocalı soyqırımı Azərbaycan tarixində təkcə faciə deyil, həm də milli özünüdərkin dönüş nöqtəsidir. Xocalı hadisələri xalqın kollektiv yaddaşında dərin iz buraxmaqla yanaşı, gənc nəslin vətənpərvərlik tərbiyəsində mühüm ideoloji və mənəvi mənbəyə çevrilmişdir. Bu mövzuya yanaşma yalnız emosional deyil, həm də analitik və məsuliyyətli olmalıdır. Çünki vətənpərvərlik sadəcə hiss deyil – düşünülmüş mövqedir. Xocalı faciəsi gənclərə ilk növbədə tarixin unudulmamasının vacibliyini öyrədir. Keçmişi bilməyən cəmiyyət gələcəyini sağlam şəkildə qura bilməz. Tarix yalnız xatirə deyil, həm də dərsdir. Xocalı hadisələri göstərdi ki, milli təhlükəsizlik və dövlətçilik anlayışı abstrakt məfhum deyil. Onlar konkret talelər, insan həyatı və real itkilərlə bağlıdır. Bu dərs gənclərdə məsuliyyət hissini gücləndirir və vətəndaş mövqeyini formalaşdırır. Bəzən vətənpərvərlik yalnız duyğusal reaksiyalarla əlaqələndirilir. Lakin Xocalı mövzusu sübut edir ki, həqiqi vətənpərvərlik şüurlu mövqedir. Xocalı hadisələrinin tədrisi yalnız faktların sadalanması ilə məhdudlaşmamalıdır. Müəllimlər bu mövzunu müzakirə, debat və araşdırma formatında təqdim etdikdə gənclər hadisəyə daha dərindən yanaşırlar. Esse yazıları, seminarlar, sənədli filmlərin müzakirəsi və anım tədbirləri gənclərin həm emosional, həm də intellektual inkişafına təsir göstərir. Bu zaman məqsəd yalnız kədər hissi yaratmaq deyil, tarixi şüur formalaşdırmaqdır. Vətənpərvərlik ilk növbədə ailədə formalaşır. Valideynlərin tarixi hadisələr haqqında danışması, şəhidlərin xatirəsinə ehtiram göstərməsi uşaqlarda milli kimlik və mənsubiyyət hissini gücləndirir.
Xocalı mövzusu ailə mühitində ötürüləndə daha canlı və təsirli olur. Çünki ailə emosional bağların ən güclü olduğu məkandır. Müasir dövrdə vətənpərvərlik anlayışı yeni məna qazanmışdır. Bu gün gənclər informasiya müharibəsinin iştirakçılarıdır. Sosial mediada düzgün və faktlara əsaslanan məlumatların paylaşılması, tarixi həqiqətlərin beynəlxalq auditoriyaya çatdırılması vətəndaş məsuliyyətinin bir formasıdır. Xocalı həqiqətlərini dünyaya çatdırmaq yalnız dövlətin deyil, hər bir gəncin mənəvi borcudur. Faciəvi hadisələr cəmiyyətdə travma yaradır. Lakin bu travma dağıdıcı yox, birləşdirici də ola bilər. Xocalı faciəsi Azərbaycan cəmiyyətində milli həmrəylik və iradə formalaşdırmışdır. Gənclər üçün bu hadisə həm ağrı, həm də güc mənbəyidir. O, bir tərəfdən insan həyatının dəyərini xatırladır, digər tərəfdən milli möhkəmliyi nümayiş etdirir. Xocalı faciəsi gənc nəslə milli kimliyin yalnız mədəniyyət və dil ilə deyil, həm də ortaq yaddaşla formalaşdığını göstərir. Ortaq ağrı və ortaq mübarizə ruhu xalqın birliyini möhkəmləndirir. Bu hadisə gələcək nəsillərə bir mesaj verir: dövlətçiliyin qorunması və milli maraqların müdafiəsi hər bir vətəndaşın borcudur. Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının tarixində dərin iz buraxmış hadisədir. Lakin bu faciə yalnız kədər mənbəyi deyil; o, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsində mühüm ideoloji və mənəvi dayağa çevrilmişdir. Xocalını xatırlamaq – yalnız keçmişi anmaq deyil, gələcək üçün məsuliyyət daşımaq deməkdir. Gənc nəsil tarixi şüurla böyüdükcə, milli yaddaş daha möhkəm qorunacaq və vətənpərvərlik daha dərin məna kəsb edəcəkdir.
