2005-ci ildən 2019-cu ilə qədər Airbus və onun sələfi EADS-də yüksək vəzifəli rəhbər vəzifəsində çalışan Tom Enders, “Financial Times”a verdiyi müsahibədə Almaniyanın doqquz il əvvəl Fransa ilə birlikdə yeni nəsil döyüş təyyarəsi hazırlamaq qərarını qiymətləndirib.
Hafta.az yazır ki, Enders, Almaniyanın doqquz il əvvəl Böyük Britaniya əvəzinə Fransa ilə birlikdə yeni nəsil döyüş təyyarəsi hazırlamaq qərarını sərt tənqid edərək, bu addımı "strateji səhv" adlandırıb.
Enders, Almaniya hökumətinin 2017-ci ildəki qərarının Brexitdən sonrakı "siyasi məyusluğa" əsaslandığını bildirib. Geriyə baxanda Enders qərarın səhv olduğunu söyləyərək əlavə edib: "Biz Britaniyanın BAE Systems şirkəti ilə münasibətlərimizi qorumalı və gücləndirməli idik. Döyüş təyyarələrinin hazırlanmasında Birləşmiş Krallıqla 50 ildən çox uğurlu əməkdaşlıq tarixçəmiz var. Bu əlaqəni qırmaq yox, gücləndirməli idik".
Hazırda Almaniya Xarici Əlaqələr Şurasının (DGAP) rəhbəri vəzifəsində çalışan və müdafiə sənayesinin keşişi hesab edilən Enders, bu yaxınlarda müzakirə edilən "tamamilə milli alman reaktiv təyyarə layihəsi" ideyasına da qarşı çıxıb. Belə bir təşəbbüsün hava qüvvələrinin effektivliyinə töhfə verməyəcəyini iddia edən Enders, planı "sənaye təkəbbürünün nümayişi" və "resurslardan kütləvi şəkildə sui-istifadə" kimi xarakterizə edib. Almaniyanın müdafiə texnologiyaları şirkəti Helsing-in direktorlar şurasında vəzifə yerinə yetirən Enders, FCAS layihəsinin xilas edilə bilmədiyi təqdirdə, Böyük Britaniya və BAE Systems ilə tərəfdaşlığın yenidən qurulmasının "etibarlı və sübut olunmuş alternativ" olduğunu bildirib. Böyük Britaniyanın artıq İtaliya və Yaponiya ilə öz yeni nəsil təyyarələrini (GCAP) inkişaf etdirdiyini xatırladan Enders əlavə edib ki, buna baxmayaraq, əməkdaşlıq ehtimalı hələ də mövcuddur və başqa bir seçim İsveç şirkəti Saab ilə tərəfdaşlıq etməkdir.
FCAS proqramı Fransa, Almaniya və İspaniyanın mövcud qırıcı təyyarələrini əvəz etmək üçün yeni nəsil hava döyüş sisteminin inkişafını nəzərdə tuturdu. Lakin tərəflər arasında, xüsusən də təyyarənin texniki xüsusiyyətləri, liderlik paylaşımı və sənaye əmək bölgüsü ilə bağlı fikir ayrılıqları uzun müddətdir mövcuddur.
Fransanın nüvə silahı daşıya bilən və təyyarədaşıyan gəmilərlə uyğunlaşan bir təyyarəyə tələbi və Almaniyanın fərqli əməliyyat ehtiyaclarına diqqət yetirməsi layihədəki fikir ayrılıqlarını dərinləşdirən əsas amillər kimi göstərilir.
Təxminən 100 milyard avroya çatacağı təxmin edilən layihə, Avropa müdafiə əməkdaşlığında ən iddialı təşəbbüslərdən biri kimi qəbul edilirdi.
Digər tərəfdən, layihədəki qeyri-müəyyənlik davam edərkən bəzi Avropa ölkələri ABŞ istehsalı olan F-35 kimi alternativ platformalara müraciət etməyə davam edir.
