Yaxın Şərqdəki gərginlik neft qiymətlərini yüksəldib, bu isə Moskvanın ixrac gəlirlərinin artmasına səbəb ola bilər...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Bloomberg Agentliyi məlumat yayıb.
Nəşr yazır ki, Yaxın Şərqdə baş verən münaqişə nəticəsində neft qiymətlərinin artması yaxın həftələrdə Rusiyanın neft gəlirlərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Dünya bazarlarında kotirovkaların bir barel üçün 100 dollar həddindən yuxarı qalxmasından sonra əlavə gəlirlər tədricən Moskvanın ixrac gəlirlərində də özünü göstərməyə başlayacaq.
Ötən həftə yüksək qiymətlərin təsiri qismən tədarükün azalması ilə balanslaşdırılıb. Buna səbəb martın 1-dən 2-nə keçən gecə Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatlarının hücumundan sonra Qara dənizdə yerləşən Novorossiysk şəhərindəki Şesxaris neft terminalı vasitəsilə yükləmələrin dayandırılması olub. Lakin agentliyin məlumatına görə, terminalın fəaliyyəti artıq bərpa olunub və bu da yaxın həftələrdə ixracın yenidən artması üçün şərait yaradır.
Gəlirləri dəstəkləyən iki amil
Bloomberg-in qiymətləndirməsinə görə, Rusiya eyni anda iki amildən faydalanır.
Birincisi, dünya bazarında neft qiymətlərinin artması avtomatik olaraq Rusiyanın ixrac etdiyi neft növlərinin qiymətini də yüksəldib.
İkincisi, ABŞ-nin tətbiq etdiyi bəzi məhdudiyyətlərin müvəqqəti yumşaldılması Hindistanın neft emalı zavodlarına artıq tankerlərdə olan Rusiya neftini almağa imkan verib.
Bu qərar Rusiya nefti ilə dolu olan tankerlərin yığılmış parkının boşaldılmasına kömək edə bilər. Son aylarda onlarla gəmi sahillərdə alıcı gözləyirdi. Əgər Hindistanın neft emalı zavodları aktiv şəkildə alışa başlasa, “dənizdə qalan” neft həcmi sürətlə azala bilər.
Tankerlərdə neft ehtiyatları
Bloomberg-in məlumatına görə, dekabrın ortalarından bəri tankerlərdə təxminən 140 milyon barel Rusiya nefti saxlanılır. Bu, avqustun sonu ilə müqayisədə təxminən 60 milyon barel çoxdur.
Əgər Yaxın Şərqdən neft tədarükündə problemlər davam edərsə, bu həcmdə neft qısa müddətdə alıcı tapa bilər. Xüsusilə İran ətrafında gərginliyin artdığı Hörmüz boğazında vəziyyət tankerlərin hərəkətini və Fars körfəzindən xam neft tədarükünü məhdudlaşdırdığı üçün bu ehtimal daha da artır.
Mənbələrin Bloomberg agentliyinə verdiyi məlumata görə, ABŞ-nin faktiki olaraq belə alışlara “yaşıl işıq” verməsindən sonra Hindistanın neft emalı şirkətləri artıq təxminən 30 milyon barel Rusiya nefti satın alıb.
İxracda müvəqqəti azalma
Qiymətlərin artmasına baxmayaraq, Rusiyadan faktiki neft tədarükü müvəqqəti olaraq azalıb.
Tanker izləmə məlumatlarına əsasən, martın 8-dək olan dörd həftə ərzində Rusiyanın dəniz yolu ilə neft ixracı orta hesabla sutkada 3,26 milyon barel təşkil edib. Bu, əvvəlki həftə ilə müqayisədə təxminən 200 min barel, Milad bayramından əvvəlki pik göstərici ilə müqayisədə isə 600 min bareldən çox azdır.
Həftəlik göstəricilər isə daha kəskin azalma göstərib. Martın 8-dək olan dövrdə orta yükləmə həcmi sutkada 2,64 milyon barel təşkil edib ki, bu da 2025-ci ilin fevralından bəri ən aşağı göstəricidir. Bunun əsas səbəbi Novorossiysk limanından tədarüklərin dayandırılması olub.
Rusiya neftinin qiyməti yüksəlir
Yaxın Şərqdəki münaqişə Rusiyanın neft növlərinin qiymətinə də təsir göstərib.
Bloomberg-in Argus Media məlumatlarına istinadən bildirdiyinə görə:
Baltik limanlarından ixrac olunan Urals neftinin qiyməti təxminən 3,20 dollar artaraq barel üçün 45,98 dollar olub;
Qara dənizdən göndərilən Urals neftinin qiyməti 44,34 dollara yüksəlib;
Sakit okean regionundan ixrac olunan ESPO markalı neft 56,75 dollara qədər bahalaşıb;Hindistana çatdırılma ilə satılan Rusiya neftinin qiyməti 62,68 dollar təşkil edib.
Bununla yanaşı, ixrac axınlarının ümumi dəyəri nisbətən sabit qalır. Martın 8-dək olan dörd həftə ərzində dəniz yolu ilə ixracın ümumi dəyəri həftəlik orta hesabla təxminən 1,13 milyard dollar olub.
Asiya əsas istiqamət olaraq qalır
Rusiya neftinin əsas alıcıları əvvəlki kimi Asiya ölkələri olaraq qalır. Bloomberg-in hesablamalarına görə, son təyinat nöqtəsi hələ dəqiqləşdirilməyən partiyalar da daxil olmaqla, Asiya istiqamətinə göndərilən tədarüklər sutkada təxminən 3,04 milyon barel təşkil edib.
Bəzi tankerlər marşrut boyunca Süveyş kanalı və ya Port-Səid kimi aralıq nöqtələrdən keçir və son təyinat limanı bəzən səfərin sonuna qədər açıqlanmır. Bu isə neft tədarükləri üzrə statistikanın daha az şəffaf görünməsinə səbəb olur.
Moskvanın risklərlə bağlı xəbərdarlıqları
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin enerji şirkətlərini əlavə gəlirlərə ehtiyatla yanaşmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, hazırkı qiymət artımı müvəqqəti ola bilər.
Bununla belə, əgər Yaxın Şərqdən neft tədarükündə fasilələr davam edərsə, Rusiya ixracatçıları ciddi maliyyə qazancı əldə edə bilər. Bloomberg qeyd edir ki, yüksək qiymətlərin qorunub saxlanması və Qara dəniz limanlarından yükləmələrin bərpası yaxın həftələrdə Rusiyanın neft gəlirlərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə artmasına səbəb ola bilər.
Poliqon.info
