İran hadisələri dünya enerji bazarını təhdid edir
Yaxın Şərqdə neftlə bağlı gərginlik artır. İran ABŞ və İsrail tərəfindən enerji infrastrukturuna artan hücumların qlobal qiymətlərin kəskin şəkildə artmasına səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib və daha sonra cavab olaraq Hörmüz boğazında neft hasilatı aparmağa başlayıb. İranın və körfəz ölkələrinin neft-qaz infrastrukturuna hücumlar davam edərsə, neftin qiymətinin bir barel üçün 200 dollara çatacağı qaçılmaz olacaq.
ABŞ da öz növbəsində bu strateji əhəmiyyətli su yolunda İranın 16 mina yerləşdirən gəmisinə hücum edərək onu məhv etdiyini iddia edib. Vəziyyətlə bağlı daha ətraflı məlumat sonrakı məqalədə veriləcək.
Yeni təhdidlər
Bu həftə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) Mərkəzi Qərargahı olan Hatəm əl-Ənbiya sözçüsü İbrahim Zülfikar İran dövlət televiziyasında çıxış edərək ABŞ və İsrailin daha da gərginləşməsinin "qlobal enerji bazarları üçün ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyini" bildirib. "Əks halda, bölgədə də oxşar tədbirlər görüləcək. Əgər neft qiymətlərinin barel üçün 200 dollardan yuxarı olmasına dözə bilsəniz, bu oyunu davam etdirin", - deyə o bildirib.
Onun açıqlaması ABŞ və İsrailin Tehran və ətrafındakı neft anbarlarına hücumlarından sonra artan gərginlik fonunda səslənir. İran rəsmiləri bunun bölgədəki enerji infrastrukturuna hücumlara səbəb ola biləcəyini deyirlər. Media orqanlarının istinad etdiyi ayrıca bir açıqlamada İran rəsmisi Tehranın hədəf strategiyasını yenidən nəzərdən keçirə biləcəyini qeyd edərək, potensial cavabların artıq yalnız ABŞ və İsrailə məxsus hərbi hədəflərlə məhdudlaşmaya biləcəyini irəli sürüb.
Proaktiv tədbirlər
Zülfikar ABŞ-İsrail hücumları davam edərsə, "bir litr belə neftin" bölgədən çıxmasına icazə verməyəcəyini bildirdikdən sonra CNN kəşfiyyat mənbələrinə istinadən İranın Hörmüz boğazında bir neçə onlarla mina yerləşdirdiyini və daha yüzlərlə mina yerləşdirmək gücünə malik olduğunu bildirib. Qeyd edək ki, Tayland bayrağı altında üzən gəmi bu gün Hörmüz boğazında hücuma məruz qalıb.
ABŞ prezidenti Donald Tramp öz növbəsində Truth Social-dakı paylaşımında qeyd edib ki, "əgər İran Hörmüz boğazında hər hansı bir mina yerləşdiribsə və bu barədə hələlik heç bir məlumatımız yoxdursa, onların dərhal yığışdırılmasını istəyirik!". Lakin, onun paylaşımından iki saatdan az müddət sonra ABŞ ordusu İranın mina yerləşdirən gəmilərinə hücumlarının görüntülərini yayımlayıb. Pentaqon daha sonra Hörmüz boğazı yaxınlığında 16 mina yerləşdirən gəmiyə hücum edərək məhv etdiyini əlavə edib.
Sirli paylaşım
Bu hadisələrin fonunda neft bazarında kəskin dalğalanmalar başlayıb. ABŞ-ın energetika naziri guya təhlükəsiz və açıq olan Hörmüz boğazı haqqında paylaşımını tez bir zamanda silməklə yanğına yanacaq töküb. "ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri qlobal bazarlara neft axınının davamlılığını təmin etmək üçün Hörmüz boğazından neft tankerini uğurla müşayiət etdi", Kris Rayt X-də yazıb və tez bir zamanda paylaşımı silib.
Wall Street Journal-ın məlumatına görə, paylaşıma cavab olaraq ABŞ-ın neft fyuçersləri 19% düşüb və neft fyuçersləri ilə əlaqəli birja ticarət fondu bazar kapitallaşmasında 84 milyon dollar itirib. Tramp administrasiyasının rəsmiləri də Raytın iddialarını təkzib edərək belə bir ekspedisiyanın baş vermədiyini izah ediblər. Energetika Nazirliyinin sözçüsü agentliyin işçilərinin katibin paylaşımını "səhv imzaladığını" iddia edib.
Bundan əlavə, Reuters-in məlumatına görə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri hücum riskinin son dərəcə yüksək olması səbəbindən Hörmüz boğazında bütün tankerlərin müşayiətini rədd edib. İrana qarşı müharibənin başlanğıcından bəri gəmiçilik sənayesi demək olar ki, hər gün ABŞ ordusuna ticarət gəmiləri üçün müşayiət təmin etmək üçün müraciətlər edir. Lakin ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri indiyə qədər bu cür tələbləri yerinə yetirməkdən imtina edib.
Raytın silinmiş mesajını şərh edən İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü də neft daşıyıcısının müşayiət olunmasını təkzib etdi: "ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin və müttəfiqlərinin hər hansı bir hərəkəti raketlərimiz və dronlarımız tərəfindən dayandırılacaq".
V.VƏLİLİ
